Dám nghĩ, dám làm
Một trong những người đầu tiên tiếp cận và xây dựng mô hình này là anh Vũ Ngọc Huân (44 tuổi), người dân tộc Tày, Bí thư chi bộ thôn Nà Ó, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ du lịch cộng đồng An Lạc.
Hơn chục năm trước, đồng bào ở xã An Lạc chưa hề biết đến du lịch homestay, dù thỉnh thoảng có những đoàn khách nước ngoài đến lưu trú, ăn ở, sinh hoạt, trải nghiệm lao động sản xuất cùng bà con. Hiện nay, người dân đã đầu tư phòng ở, có thể tổ chức dịch vụ nấu ăn, hướng dẫn viên, tổ chức chương trình văn nghệ phục vụ khách tham quan. Gia đình anh Huân đã tiên phong cải tạo, nâng cấp nhà ở, vườn tược, công trình phụ để làm dịch vụ lưu trú, ẩm thực cho du khách. Song xác định du lịch cộng đồng phải toàn dân cùng tham gia nên anh đã động viên, hỗ trợ các hộ chung quanh cùng đầu tư cơ sở vật chất, chuyển khu chăn nuôi cách xa chỗ ở để đáp ứng nhu cầu của khách. “Được tham gia các lớp tập huấn du lịch ở nhiều nơi như Hòa Bình, Hà Giang, Tuyên Quang, Nam Định, Phú Thọ, Sơn La... thấy những nơi đó làm du lịch rất thành công, trong khi tiềm năng ở An Lạc chẳng thua kém gì nên năm 2014, tôi quyết định đứng ra thành lập HTX Dịch vụ du lịch cộng đồng An Lạc với bảy thành viên, mỗi thành viên phụ trách một tổ dịch vụ có hàng chục người dân tộc Tày tham gia”, anh Huân chia sẻ.
Ngày thường không có khách du lịch, những người tham gia tổ dịch vụ của HTX vẫn làm ruộng, đi rừng hoặc làm nương rẫy, nhưng hễ có khách đến là họ sẵn sàng gác lại công việc thường ngày để phục vụ. Ban đầu có ba hộ làm du lịch homestay nhưng đều lo lắng vì đầu tư số tiền không nhỏ (gần 100 triệu đồng). Họ băn khoăn rằng liệu có khách đến lưu trú hay không? Hơn nữa đồng bào đều là dân tộc thiểu số, vốn quen sinh sống gần rừng, trong khi khách du lịch lại ở thành phố, là người nước ngoài nên thường đưa ra yêu cầu dịch vụ rất cao, nhất là trong ẩm thực, điều kiện vệ sinh, an toàn thực phẩm và còn trở ngại ngôn ngữ...
Không lùi bước, anh Huân động viên các thành viên HTX tiếp tục nâng cấp nhà ở với suy nghĩ trước tiên là cải thiện điều kiện sống của chính gia đình mình, sau rồi mới tính đến chuyện làm du lịch. Các thành viên tích cực tự học hỏi, tham gia các khóa tập huấn do ngành chuyên môn tổ chức. Đến nay, Nà Ó có năm hộ (đều dân tộc Tày) có cơ sở vật chất đạt chuẩn và có thể tiếp đón đoàn du khách lên đến hơn 50 người. Đặc biệt, ngoài căn nhà đang ở của gia đình, năm ngoái vợ chồng anh Vũ Ngọc Huân đầu tư một nhà sàn truyền thống trên khu đất rộng với trị giá khoảng 1,8 tỷ đồng trang bị đầy đủ tiện nghi phục vụ du khách ăn nghỉ. Những năm qua, gia đình anh Huân và các hộ ở Nà Ó đón tiếp hàng chục đoàn khách trong và ngoài nước, mỗi đoàn ở lại từ 7 - 10 ngày.
Khơi dậy tiềm năng
Gặp anh Huân tại địa danh Vũng Tròn giữa rừng nguyên sinh Khe Rỗ khi anh đang khẩn trương sửa sang lán trại, cắm lại biển báo, phát quang bụi rậm, lối mòn và vệ sinh môi trường trong khu du lịch để chuẩn bị đón du khách mùa hè. Mỗi ngày anh vẫn đi bộ xuyên rừng cả cây số cùng các thành viên tham gia quản lý khu du lịch, bảo vệ rừng, đi hái rau rừng, xắn quần lội suối bắt cá chuẩn bị cơm nước phục vụ du khách hay tham gia biểu diễn văn nghệ để vừa lòng khách. Dưới cái nắng oi ả đầu hè, vừa từ trên đỉnh căn chòi xuống, anh Huân bảo: “Bốn tháng đầu năm nay, do dịch Covid-19 nên khu du lịch vắng người, lại chưa được sửa sang nên lá lợp các nhà chòi mục hết. Dịp hè này du khách đông lên, chúng tôi phải lợp lại mái lá để lấy chỗ che mưa nắng và dừng nghỉ cho khách”.
HTX Dịch vụ du lịch cộng đồng An Lạc còn tổ chức quản lý khách ra vào, trông giữ xe, thu dọn vệ sinh môi trường, cung cấp sản vật địa phương, hướng dẫn, hỗ trợ du khách đến Khu du lịch sinh thái Khe Rỗ bảo đảm an toàn, an ninh trật tự. Từ các hoạt động này, vào mùa hè mang lại thu nhập trung bình khoảng 3,5 triệu đồng/người/tháng. HTX cũng thường xuyên phối hợp chặt chẽ với chính quyền, lực lượng kiểm lâm tuyên truyền đến người dân, du khách nâng cao ý thức bảo vệ tài nguyên rừng.
Được biết, từ năm 2010, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Giang phối hợp cùng tổ chức phi chính phủ GTV (Italia) tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng làm du lịch cộng đồng cho người dân An Lạc như: Cách nấu ăn, hướng dẫn viên, biểu diễn văn nghệ, nuôi ong, làm thuốc nam, vệ sinh môi trường, y tế hay tìm hiểu văn hóa quốc tế… Sau đó, ngành văn hóa tỉnh tiếp tục hỗ trợ bảo tồn văn hóa, trang bị chăn, ga, gối, đệm, tivi, tăng âm loa đài, xây nhà vệ sinh khép kín cho các hộ làm du lịch. Từ đó nhiều tổ chức, doanh nghiệp giới thiệu và đưa khách đến Khe Rỗ... qua đó mang lại thu nhập đáng kể cho đồng bào.
