Đẩy nhanh việc hoàn thiện chính sách đất đai (kỳ 4)

(Tiếp theo và hết)

Để đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao năng lực quản lý nhà nước về đất đai, cần áp dụng những thành tựu khoa học kỹ thuật, tích hợp chuyển đổi số, dữ liệu quốc gia về tài nguyên đất. Điều này sẽ tạo bước đột phá trong việc xây dựng hệ thống quản lý đất đai theo nguyên tắc phát triển kinh tế-xã hội, bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học và thích ứng biến đổi khí hậu toàn cầu.

Để thị trường minh bạch hơn

Thời gian qua, thị trường bất động sản nhiều lần “nóng lên” sau khi có các thông tin về quy hoạch, mở rộng, xây dựng đường vành đai hay thông tin các huyện chuẩn bị lên quận. Điều đáng nói là mức giá các sản phẩm bất động sản đưa ra cao hơn rất nhiều so giá trị thực trên thị trường. Thậm chí, một số dự án nhà ở ngoại thành Hà Nội dù đang trong tình trạng bỏ hoang, cỏ mọc um tùm nhưng vẫn được môi giới quảng cáo lên tới 10-20 tỷ đồng/căn. Những biến động có phần “bát nháo” đó đã kéo theo việc các nhà đầu tư đổ xô đi đấu giá, đầu cơ nên cứ người sau lại mua giá cao hơn người trước. Nhiều người đã lo ngại về một “cơn sốt đất” mới có khả năng quay trở lại và chắc chắn bong bóng bất động sản xảy ra nếu Nhà nước không có những động thái mạnh mẽ để ngăn chặn.

Trước tình trạng trên, nhiều chuyên gia đã đưa ra một số kiến nghị, giải pháp. Trong đó có thể kể đến việc thành lập cơ quan quản lý Dữ liệu quốc gia về giá đất, nơi mà toàn bộ thông tin về đất đai được lưu trữ trên nền tảng số. Khi cơ quan đăng ký đất đai, số hóa quốc gia kiểm soát chặt chẽ về các thông tin quy hoạch, giao dịch, pháp lý đất đai, việc giao dịch sẽ minh bạch hơn. Nguồn dữ liệu, thông tin được công bố rộng rãi và chính xác sẽ cho phép thị trường bất động sản hoạt động ổn định và giảm thiểu sự nhảy vọt về giá.

Ông Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam nhận định, việc áp dụng công nghệ số vào lĩnh vực này sẽ giúp người dân dễ dàng tra cứu các sản phẩm phân khúc, thông tin trên thị trường. Tuy nhiên đến nay, chuyển đổi số trong lĩnh vực bất động sản vẫn đòi hỏi một đội ngũ có trình độ, năng lực, cũng như các doanh nghiệp cần nguồn lực lớn để phát triển cơ sở hạ tầng, phục vụ chuyên môn. Dù vẫn còn đang ở những bước đầu nhưng cần sớm ứng dụng các công cụ kỹ thuật chuyển đổi số để Nhà nước dễ dàng quản lý thông tin dữ liệu về đất đai, từ đó có các nghiên cứu, khảo sát, đánh giá, định hình các sản phẩm trên thị trường bất động sản. Không những vậy, việc tích hợp dữ liệu để quản lý bằng các giải pháp công nghệ sẽ hiệu quả, chính xác, đơn giản hóa được rất nhiều quy trình về thủ tục, giao dịch, mua bán.

Còn nhiều thách thức

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, việc thúc đẩy chuyển đổi số vào thị trường bất động sản là xu hướng tất yếu. Những khả năng của kỹ thuật số đã cho thấy sự ưu việt trong việc kết nối thông tin, quảng bá sản phẩm, tăng tương tác qua lại giữa chủ đầu tư và khách hàng, giúp người mua và người bán dễ dàng tiếp cận nhau hơn, chi phí rẻ hơn, các chiến lược marketing nhanh chóng và hiệu quả hơn. Việc chuyển đổi số cũng giúp làm giảm chi phí giao dịch và quản lý, tăng khả năng tiếp cận thị trường, chia sẻ thông tin về tình trạng pháp lý của thửa đất, tình trạng giao dịch, giá, dữ liệu quy hoạch, hiện trạng sử dụng đất và tài sản trên đất, làm tăng cơ hội kinh doanh, tạo chuỗi cung ứng giá trị trong và ngoài nước. Các công cụ kỹ thuật số sẽ thay thế cho phương pháp làm việc cũ, tạo nên tính đồng bộ, minh bạch trong toàn hệ thống, giúp thuận tiện trao đổi thông tin và chăm sóc khách hàng. Điều này sẽ giúp người sử dụng đất cũng như doanh nghiệp bất động sản nâng cao năng lực quản lý và vận hành dự án với chi phí rẻ hơn mà hiệu quả mang lại cao hơn.

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp bất động sản đang gặp khó trong việc xử lý dữ liệu về dự án, đất đai, khách hàng… nên khó tiếp cận đúng nhu cầu người tiêu dùng. Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp dù muốn nhưng chưa thể số hóa thành công bởi các quy trình giao dịch bất động sản lớn đòi hỏi tính xác thực và niềm tin đủ lớn từ nhiều thành phần. Trong đó, người mua, người bán, chủ đầu tư cũng như môi giới vẫn cần thêm thời gian để thích nghi thị trường giao dịch trực tuyến. Chưa kể, các giao dịch bất động sản cũng chịu điều tiết của rất nhiều các quy định pháp luật khác nhau, trong đó lại có những quy trình chưa thể giải quyết bằng công nghệ như ký hợp đồng, thế chấp, công chứng, sang nhượng… Do vậy, việc triển khai các giải pháp chuyển đổi số trong lĩnh vực này nếu không có những quy định cụ thể đặc thù của ngành thì sẽ rất khó thực hiện giao dịch, gây bất tiện khi sử dụng dịch vụ.

Hiện nay, nhiều nước trên thế giới đã áp dụng công nghệ bản đồ đa lớp để tích hợp các quy hoạch sử dụng đất vào dữ liệu quốc gia, từ đó phân bổ và khoanh vùng đất đai theo không gian sử dụng (tầng ngầm, mặt đất và tầng không) cho các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học và thích ứng biến đổi khí hậu. Việt Nam đang trong quá trình đổi mới, rất cần có những chiến lược phát triển cụ thể cho các vùng kinh tế khác nhau, tùy thuộc vào mục đích phát triển công nghiệp, nông nghiệp hay quản lý khai thác tài nguyên, phát triển hạ tầng giao thông… Tuy nhiên, muốn làm được điều này, việc sử dụng công nghệ kỹ thuật số (yếu tố ảo) hoặc công nghệ 4.0 cần được thực hiện đồng bộ ở mọi nơi, mọi lĩnh vực, thông qua những ứng dụng công nghệ thông tin viễn thông (ICT) như trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây (Cloud), internet cho vạn vật (IoT), di động (Mobile), dữ liệu lớn (Big Data), công nghệ chuỗi khối… để thay đổi phương thức điều hành, lãnh đạo, quy trình làm việc, văn hóa công ty. Đây đều là những giải pháp công nghệ kết nối vạn vật, bảo đảm an ninh, an toàn trên môi trường mạng với tốc độ nhanh nhất có thể. Thế nhưng để áp dụng vào thực tế, cần rất nhiều nguồn lực cũng như chính sách hỗ trợ, tiềm lực tài chính, nhân sự để tránh sự kết nối không đồng đều cũng như bất tiện khi đưa vào sử dụng dịch vụ.

PGS, TS Nguyễn Đình Thọ, Viện trưởng Chiến lược, Chính sách Tài nguyên và Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường) cho rằng, để có một thể chế quản lý đất đai hiện đại, trước hết cần thực hiện những thay đổi sao cho tăng cường năng lực thực hiện theo hướng hiệu quả, hiệu suất và minh bạch. Trong quá trình xây dựng và triển khai thực hiện chuyển đổi số, dữ liệu số và hạ tầng số phải được xem là yếu tố căn bản cần quan tâm, ưu tiên đầu tư sớm, bảo đảm sự đồng bộ, hiện đại dựa trên cơ sở kế thừa, phát triển từ các nền tảng tiên tiến nhất của nhân loại về kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế số, để hình thành các trung tâm đô thị thông minh sầm uất trong tương lai. Các cơ quan chức năng cần số hóa dữ liệu và bảo đảm tính liên kết của các hệ thống dữ liệu trên cơ sở chính sách dữ liệu mở, hướng tới tăng cường hiệu quả và tính minh bạch của dịch vụ được cung cấp. Từ đó xác định rõ mục tiêu, ưu tiên bố trí nguồn lực để tập trung thực hiện đồng bộ nền tảng hạ tầng công nghệ thông tin trọng yếu, tạo sự kết nối liên ngành.

Theo các chuyên gia, trong kỷ nguyên chuyển đổi số, mục tiêu giai đoạn 2021-2045 cần hướng tới là quản lý đất đai số, tập trung bảo đảm quyền đối với mọi đối tượng sử dụng đất; bảo đảm tuân thủ pháp luật, tính minh bạch và sự tham gia của người dân. Đồng thời, cần đẩy mạnh công bố thông tin dữ liệu về quy hoạch đất tại địa phương một cách công khai và dễ nhận biết để ngăn chặn tình trạng sốt đất hay lợi dụng thông tin quy hoạch để “thổi” giá đất…

Để bài toán này được giải quyết nhanh và triệt để, các cơ quan hành pháp và lập pháp cần sớm hoàn thành chính sách về đất đai; công nhận quyền sử dụng đất và bảo đảm quyền sử dụng đất, làm rõ các điều kiện về quyền sử dụng đất và thuê đất, quy hoạch sử dụng đất, định giá đất; tăng cường giám sát, áp dụng công nghệ vào quản lý đất đai… Trong những yếu tố này, vai trò định hướng, quản lý của Nhà nước quan trọng nhất, góp phần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số quốc gia nói chung và số hóa bất động sản nói riêng, cùng hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong tương lai.

Đẩy nhanh việc hoàn thiện chính sách đất đai (kỳ 3)

Đẩy nhanh việc hoàn thiện chính sách đất đai (kỳ 2)

Đẩy nhanh việc hoàn thiện chính sách đất đai (Kỳ 1)