Doanh nghiệp tư nhân lên tiếng
Đầu tháng 6-2016, lần đầu tiên Diễn đàn kinh tế tư nhân do các doanh nghiệp tư nhân hàng đầu Việt Nam bắt tay cùng tổ chức đã đưa ra tuyên bố chung về vai trò của doanh nghiệp tư nhân trong phát triển kinh tế.
Cùng với đó, 10 bản nghiên cứu và đề xuất chính sách trong bảy ngành (kinh tế số, nông - lâm nghiệp, giáo dục - đào tạo nghề, phân phối và hậu cần, huy động vốn, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng sạch) và ba lĩnh vực (hội nhập, cụm liên kết ngành, khởi nghiệp và sáng tạo) đã được gửi tới Chính phủ, các bộ, ngành liên quan. Nhiều giải pháp được đưa ra một cách chi tiết, cụ thể trong cả trăm trang kiến nghị.
Đây không phải lần đầu những bản kiến nghị chính sách kiểu này được gửi tới các cơ quan quản lý nhà nước, nhưng lần đầu tiên hàng loạt tên tuổi các doanh nghiệp tư nhân lớn như: FPT, Thaco, Phú Thái, Đồng Tâm, Bắc Việt, Sơn Hà… cùng xuất hiện trong vai trò chủ trì các nhóm công tác để tập hợp các ý kiến, kiến nghị của doanh nghiệp trong ngành.
Điều quan trọng, bên cạnh đề xuất chính sách với các cơ quan quản lý nhà nước, các thương hiệu lớn này đang nhìn thấy vị trí, thậm chí là trách nhiệm của họ trong việc thực thi các giải pháp chính sách thúc đẩy năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam trong ngành. Cam kết chia sẻ và đồng hành với doanh nghiệp nhỏ thông qua các hoạt động cụ thể cũng đã được nhìn thấy khá rõ nét trong các bản tuyên bố. Điểm yếu lâu nay về liên kết đang được chính các doanh nghiệp lớn nhìn thẳng và sẵn sàng tháo gỡ. Thậm chí, đã có những giao kết đầu tư, dù chưa chính thức để công bố, giữa các doanh nghiệp lớn và các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong Diễn đàn.
Ông Bùi Văn Quân, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, đơn vị tổ chức Diễn đàn đã nói, cộng đồng doanh nghiệp đang đặt nhiều kỳ vọng vào thông điệp được Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ mới liên tiếp đưa ra, đó là gỡ rào cản kinh doanh, bảo đảm an toàn cho hoạt động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp. “Nhiệm kỳ Chính phủ mới đúng thời điểm các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới bắt đầu tác động trực tiếp tới nền kinh tế, đòi hỏi hàng loạt kế hoạch cải cách thể chế, hoàn thiện hệ thống luật pháp bảo đảm thực thi các cam kết phải được đẩy nhanh. Nếu chậm trễ sẽ ảnh hưởng đến không chỉ tốc độ, mà còn cả chất lượng hội nhập của nền kinh tế, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Chúng tôi muốn được tham gia vào quá trình này một cách thiết thực. Diễn đàn kinh tế tư nhân là hoạt động đầu tiên, nhưng chúng tôi hy vọng sẽ là hoạt động thường kỳ để các doanh nhân tư nhân của Việt Nam lên tiếng. Khi Chính phủ sẵn sàng hành động vì sự phát triển thuận lợi của doanh nghiệp, doanh nghiệp sẵn sàng lớn lên”, ông Quân cho biết.
Không thể chậm trễ
Không phải ngẫu nhiên mà trong các bản kiến nghị chính sách của các doanh nghiệp tư nhân có thể nói lớn nhất Việt Nam trong các lĩnh vực trên, phần dành cho các cơ quan quản lý nhà nước luôn đặt ở phía trên, với những khuyến nghị xác định rõ chiến lược và quan điểm phát triển từng ngành.
Ông Phạm Đình Đoàn, Chủ tịch Tập đoàn Phú Thái, trưởng nhóm phân phối và logistic lý giải, chỉ khi Chính phủ, các cơ quan quản lý xác định rõ được đường hướng phát triển của ngành, thì mới xây dựng được “thực đơn hỗ trợ” doanh nghiệp Việt Nam hội nhập, cải thiện năng lực cạnh tranh. “Doanh nghiệp không chỉ muốn được lắng nghe, được tháo gỡ khó khăn, mà cần nhìn thấy việc xây dựng cơ chế, chính sách trên nền tảng tư duy của Chính phủ phục vụ doanh nghiệp. Chúng tôi đang chờ để được nhìn thấy những chính sách cụ thể theo hướng này, và cũng để có cơ sở hành động”, ông Đoàn nói. Nhưng, dẫu sao cũng phải thẳng thắn nhìn nhận, thời gian chờ để có được các chính sách thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển, quả là không hề ngắn.
Trong 200 trang kiến nghị gửi Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, trong cuộc gặp đầu tiên của Thủ tướng với cộng đồng doanh nghiệp hồi cuối tháng tư tại TP Hồ Chí Minh, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã buộc phải nhắc đến một bức tranh tồn tại khá nhiều điểm chưa sáng của doanh nghiệp Việt Nam. Đó là tỷ lệ 45,5% trong số 941.000 doanh nghiệp ngừng hoạt động, giải thể vì nhiều lý do khác trong vòng 15 năm, kể từ khi Luật Doanh nghiệp có hiệu lực vào năm 2000. 40% lợi nhuận của doanh nghiệp đang phải đổ vào tuân thủ các loại thuế, phí. Lãi suất thực mà doanh nghiệp Việt Nam đang phải chịu đựng là 7 đến 8%/năm, cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực (2,2%/năm của Phi-li-pin, 2,1% của Ma-lai-xi-a)...
Ngay trong quý I-2016, vẫn có gần 23.000 doanh nghiệp ngừng hoạt động và giải thể, tăng gần 14% so với cùng kỳ năm trước. Đến cuối năm 2015, 42% số doanh nghiệp hoạt động có lãi, hơn một nửa (58%) số doanh nghiệp thua lỗ hoặc hòa vốn. Con số 42% này, theo ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI, mặc dù được cải thiện so với mức 32% và 35% của những năm trước, nhưng việc chỉ có chưa đầy một nửa số doanh nghiệp kinh doanh có lãi trong một nền kinh tế là điều không bình thường. Nó cho thấy hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp còn thấp và môi trường đầu tư kinh doanh còn nhiiều khó khăn.
Đây cũng là lý do cộng đồng doanh nghiệp vẫn tiếp tục chờ đợi cho dù trong vòng một tháng, Chính phủ ban hành hai nghị quyết liên quan đến tạo dựng môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp (Nghị quyết 19-2016/NQ-CP của Chính phủ: Về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực quốc gia hai năm 2016-2017 định hướng đến năm 2020 và Nghị quyết 35/NQ-CP về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020). Rút ngắn con đường từ Nghị quyết đến cuộc sống đã trở thành đòi hỏi bức thiết.
Trước mắt, doanh nghiệp đang kỳ vọng đến ngày 1-7 tới, gần 6.000 điều kiện kinh doanh cần công bố theo quy định của Luật Đầu tư sẽ được tuân thủ. Thủ tướng Chính phủ đã có mệnh lệnh dứt khoát thực hiện đúng yêu cầu của Luật, không cho phép các bộ bàn lùi. Cộng đồng doanh nghiệp bày tỏ hy vọng, mệnh lệnh quan trọng này của Thủ tướng sẽ được các vị Bộ trưởng thực thi nghiêm túc, không thể chậm trễ, với nhận thức rằng, chậm trễ ngày nào là cản trở quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp, của người dân, cản trở sự phát triển của đất nước ngày đó.
Một số mục tiêu phát triển doanh nghiệp đến năm 2020
- Cả nước có ít nhất 1 triệu doanh nghiệp hoạt động, trong đó có các doanh nghiệp có quy mô lớn, nguồn lực mạnh.
- Khu vực tư nhân Việt Nam đóng góp khoảng 48 đến 49% GDP, khoảng 49% tổng vốn đầu tư toàn xã hội.
- Năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) đóng góp khoảng 30 đến 35% GDP.
- Năng suất lao động xã hội tăng khoảng 5%/năm.
- Hằng năm, có khoảng 30 đến 35% doanh nghiệp
Việt Nam có hoạt động đổi mới sáng tạo.
(Nguồn: Nghị quyết 35/NQ-CP về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020)
