Trong danh sách tỷ phú trẻ 2015, Mác Du-cơ-bớc - “anh chủ Facebook” - giàu có và lừng danh đến thế cũng phải… thua người bạn đồng lập nghiệp Đơ-xtin Mô-xcơ-vích, vì tuổi “già” hơn những… 8 ngày.
Đơ-xtin Mô-xcơ-vích sinh ngày 22-5-1984 tại bang Phlo-ri-đa (Mỹ) trong gia đình một bác sĩ tâm thần người Do Thái và có tuổi thơ không khác biệt những bạn đồng trang lứa. Qua tuổi học trò, anh mới bứt phá: tốt nghiệp trường Vanguard High School, nhận bằng tú tài quốc tế, vốn sẵn kiến thức lại mê kinh doanh, anh vào Đại học Ha-vớt, ở cùng phòng ký túc với Du-cơ-bớc. Hai người cùng đôi bạn nữa hợp sức và tháng 2-2004 tạo nên trang mạng dành riêng cho sinh viên cùng trường, để rồi về sau phát triển thành mạng xã hội có hàng tỷ người sử dụng, tiền về như nước.
Tháng 6-2004, Mô-xcơ-vích và Du-cơ-bớc xin nghỉ học, chuyển về Pa-lô-an-tô, trung tâm lịch sử của thung lũng Xi-li-côn, thuê thêm tám nhân viên nữa và lập đại bản doanh Facebook. Hãng “tân binh” tìm được nhà đầu tư, gia nhập mạng toàn cầu, ấy là nhờ tài của Mô-xcơ-vích, người đảm đương phần kỹ thuật, chỉ huy đôn đốc các nhà lập trình, đồng thời phụ trách chiến lược phát triển. Ngay khi còn ở Facebook, Mô-xcơ-vích đã được tạp chí Forbes công nhận là một trong những tỷ phú trẻ nhất thế giới.
Sáng tạo thiết thực
Năm 2008, Mô-xcơ-vích rút khỏi Facebook, bởi anh quyết thực hiện một dự án riêng, không nhằm vào xã hội rộng rãi nữa, mà đi sâu vào công cụ thiết thực. Để tập trung tâm trí cho công việc, anh thành lập Asana và bỏ học tại Ha-vớt. Asana hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin, chuyên cung cấp phần mềm quản lý dự án cho các doanh nghiệp, giúp doanh nhân sắp xếp công việc hiệu quả hơn, thông minh hơn, và dễ dàng nắm được những công việc cần ưu tiên trong nhóm làm việc. Thí dụ, có thể dùng Asana để theo dõi ứng viên, tuyển dụng nhân sự: tổng số người đã nộp hồ sơ, sắp xếp lịch trình sơ loại, hoàn tất các phỏng vấn, lên kế hoạch mới xem vị trí còn trống nào cần ứng viên nào. Nắm vững công nghệ, nên Mô-xcơ-vích điều hành Asana khá thành công trên thị trường công nghệ và sáng tạo, chỉ sau ba năm đã có được hợp đồng trị giá chín triệu USD với những nhà đầu tư hùng hậu như Benchmark Capital và Andreessen Horowitz.
Hãng Asana chú trọng cộng tác với nhiều dự án do các cựu lập trình viên của Facebook thực hiện. Tháng 2-2011, cùng với Rô-den-stanh, Mô-xcơ-vích đề xuất dự án làm cho mọi người có thể quản lý gọn gàng các công việc riêng tư, đồng thời vẫn đáp ứng tốt công việc trong tập thể. Dự án này dựa trên nền tảng “JavaScript”, một trong những ngôn ngữ lập trình phổ biến nhất thế giới, vốn là ngôn ngữ kịch bản cho HTML, web, server, PC, laptop, tablet, smart phone… có đặc tính đơn giản, linh hoạt, nhanh chóng phát triển đối tượng sử dụng trên hệ điều hành Microsoft Windows “Luna”. Ngoài ra, Mô-xcơ-vích còn là nhà đầu tư lớn nhất cho Đê-vit Mo-rin thực hiện dự án Path, mạng xã hội trên nền tảng di động với những tính năng: chia sẻ ảnh cao cấp, khả năng tương tác và trải nghiệm giữa các người dùng ở mức tối đa, nhưng chỉ cho phép chọn 50 người thân thiết nhất thay vì mở cửa đại trà như Facebook. Path ra mắt tháng 11-2011 và chỉ hai tháng sau đã có hơn hai triệu người dùng.
San sẻ tận tình
Dăm bảy năm trước, Đơ-xtin Mô-xcơ-vích là một cái tên chỉ được biết đến trong bạn bè cùng khóa học, nay thì anh đã “hữu xạ tự nhiên hương”, có vị thế cao trong danh sách những người giàu nhất thế giới của tạp chí Forbes, được chọn làm nguyên mẫu nhân vật chính trong phim Mạng xã hội (2010, kể về bí quyết thành công của nhóm sinh viên trẻ tuổi).
Bản thân Mô-xcơ-vich cũng nhiều lần san sẻ kinh nghiệm cho các bạn trẻ bước vào lập nghiệp. Theo anh, để mở doanh nghiệp, người ta thường tốn nhiều thời gian và tiền bạc, nhưng cần phải phiêu lưu, phải xắn tay vào cả ngàn công việc, và nếu có 2-3 việc thành công là đã tuyệt rồi. Để có được thành công cho một dự án công nghệ, phải dành nhiều thời gian để trực tiếp tạo ra sản phẩm. Để thành người lãnh đạo chủ chốt của dự án, phải nhận về mình trách nhiệm lớn lao trước tất cả các thành viên, có khi phải bỏ vào đấy những năm tháng tốt đẹp nhất của đời mình. Nếu là người lãnh đạo cao nhất, phải biết kỳ thực mình có vô số cấp trên – các cộng sự, khách hàng, đối tác, người sử dụng, báo chí truyền thông… tất cả họ đều là ông chủ của chủ hãng. Ngoài ra, vai trò thủ lĩnh phải thể hiện ở trách nhiệm trước đồng đội và phải gương mẫu. Thí dụ, một nhân viên chỉ đứng thứ 100 trong tập đoàn có giá 10 tỷ USD thì có thể được nhận
10 triệu USD, còn cả doanh nghiệp có giá 100 triệu thì nhân vật chủ chốt chỉ mong kiếm được 10 triệu là cùng…
Nếu như hồi nhỏ luôn luôn lo hết tiền và kiếm tiền, thì bây giờ Mô-xcơ-vích quan tâm việc khác: san sẻ tài sản vào sự nghiệp phát triển giáo dục trong cộng đồng, đóng góp cho việc học hành của một đứa trẻ bây giờ là tăng mức lương tương lai cho nó ở nhiều năm về sau, tức là thay đổi cuộc sống của ai đó không chỉ trước mắt, mà phải lâu dài. Là người hảo tâm, anh tham gia dự án từ thiện khổng lồ “Cam kết mang cho” do hai siêu tỷ phú Bin Ghết và Uơ-ren Bơ-phết khởi xướng, thu hút sự đóng góp của gần 150 người giàu trên thế giới. Riêng anh cam kết dành nửa tài sản của mình cho mục đích từ thiện.
Theo nếp nghĩ như thế, Mô-xcơ-vích tuy có tài sản ròng ước tính 9,9 tỷ USD vẫn sống vui vẻ trong căn hộ khiêm tốn ở Xan Phran-xi-xcô. Anh thường “bỏ xó” chiếc xe Volkswagen R32 (sắm năm 2008 với giá 15.000 USD) và phóng xe đạp đi làm. Chỉn chu trong công việc và sinh hoạt, chàng tỷ phú đẹp trai và tài giỏi sống không buông thả đã được nhiều tạp chí dành cho phái đẹp đưa vào danh sách “ba chú rể đáng mong ước nhất của các quý cô”. Song, Đơ-xtin Mô-xcơ-vích vẫn chung tình với nữ phóng viên xinh đẹp Cơ-ri Tu-na của tờ Wall Street Journal. Năm 2011, chàng đã tay trong tay cùng nàng khai sinh tổ chức thiện nguyện “Những doanh nhân liều lĩnh”. Năm 2013 hai người đã kết hôn, hiện nàng là thành viên Ban Quản trị hãng
Givewell.org, đảm trách việc đánh giá hiệu quả của các quỹ từ thiện để hướng hoạt động thiện nguyện của họ thật sự hiệu quả.
