Thời gian gấp gáp
Chương trình, sách giáo khoa mới ở lớp 3 bắt đầu được thực hiện từ năm 2022. Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), các địa phương cần khoảng 13.600 giáo viên Tin học và hơn 27.000 giáo viên Ngoại ngữ. So số lượng giáo viên hiện có, cấp tiểu học thiếu khoảng hơn 6.000 giáo viên Tin học và hơn 5.000 giáo viên Ngoại ngữ. Như vậy, chỉ còn hai năm nữa để các địa phương phải bảo đảm đủ số giáo viên thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới. Trong khi đó, các nhà trường cho rằng việc chuẩn bị giáo viên phải được thực hiện khẩn trương, bởi hiện nay việc tuyển được giáo viên không đơn giản và dạy học ở cấp tiểu học cần cả kinh nghiệm và trình độ.
Tại thị xã Kỳ Anh (Hà Tĩnh) theo ông Nguyễn Hữu Sum, Trưởng phòng GD&ĐT thị xã, hiện đang thiếu 23 giáo viên tiếng Anh, trong đó bậc tiểu học thiếu 18 người. Đặc biệt, một số trường vắng bóng hẳn giáo viên tiếng Anh, dù trong chương trình hiện hành, học sinh từ lớp 3 đã được học tự chọn môn này.
Nguyên nhân là một số giáo viên về hưu, ngành chưa chuẩn bị kịp phương án thay thế. Phòng GD&ĐT thị xã đề xuất Sở Nội vụ và tỉnh Hà Tĩnh cho giải pháp để tuyển thêm giáo viên, trong đó ưu tiên cho giáo viên tiểu học để thực hiện chương trình mới. Hiện, trường mới ký hợp đồng thỉnh giảng được với hai giáo viên tiếng Anh tạm thời đáp ứng nhu cầu dạy học. Tuy nhiên, về lâu dài, cần có giáo viên biên chế để học sinh không rơi vào tình trạng ăn đong.
Còn tại tỉnh Nghệ An, ông Thái Văn Thành, Giám đốc Sở GD&ĐT cho biết, hiện nay mỗi huyện thiếu khoảng 7 - 8 người, Nghệ An có 21 huyện tương đương với hơn 150 giáo viên môn học này. Triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, lo không đủ nguồn giáo viên cho học sinh từ lớp 1, lớp 2, địa phương cho phép các trường liên kết với các trung tâm ngoại ngữ đưa giáo viên bản địa vào dạy hoặc mời giáo viên các cấp dạy thêm buổi chiều. Theo ông Thành, đây là giải pháp tạm thời. Trong năm học tới địa phương sẽ tiến tới tuyển đủ 1,5 giáo viên/lớp (hiện mới chỉ đạt tỷ lệ 1,4 giáo viên/lớp).
Không chỉ ở các địa phương, địa bàn lớn như TP Hồ Chí Minh cũng xảy ra tình trạng tương tự. Hiện, ngành giáo dục TP Hồ Chí Minh đang gặp khó khăn về việc tuyển dụng cũng như giữ chân giáo viên tiếng Anh do chưa có quy định trong đề án vị trí việc làm. Bên cạnh đó, theo ông Lê Hoài Nam, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP Hồ Chí Minh, Luật Giáo dục mới quy định, giáo viên tiếng Anh phải có bằng cử nhân sư phạm mới đủ điều kiện giảng dạy ở bậc tiểu học. Do đó, giáo viên tiếng Anh tiểu học của thành phố hiện chưa đạt chuẩn. Trong năm học 2019 - 2020, một số quận, huyện gặp khó khăn về tuyển dụng như quận 11 có nhu cầu tuyển 21 giáo viên tiếng Anh nhưng không có ứng viên, quận Bình Tân chỉ có một ứng viên trúng tuyển nhưng sau đó từ bỏ nhiệm sở.
Nhiều giải pháp cấp bách
Điều mà các địa phương lo lắng hiện nay là học sinh ở các điểm trường lẻ không biết phải tính toán ra sao khi áp dụng chương trình, SGK mới. Mỗi điểm có không đến 10 học sinh. Lớp 1, 2 các em không được học tiếng Anh đã đành nhưng khi đến lớp 3 chương trình bắt buộc cũng khó bố trí đủ giáo viên, thậm chí có giáo viên cũng chưa có trang thiết bị để dạy học môn này theo chương trình mới.
TS Thái Văn Tài, Vụ trưởng Giáo dục tiểu học (Bộ GD&ĐT), lý giải trong chương trình hiện hành, tiếng Anh là môn tự chọn nên các địa phương chưa có căn cứ để tuyển. Trong khi đó, chương trình giáo dục phổ thông mới, cùng với Tin học, tiếng Anh là môn học bắt buộc, vì vậy đây sẽ là căn cứ để các địa phương tuyển dụng giáo viên theo vị trí việc làm. Bộ GD&ĐT cũng đã đề nghị các địa phương có lộ trình, chuẩn bị giáo viên cho môn học, giai đoạn 2020 - 2026 phải bảo đảm đủ số lượng theo định mức số tiết quy định trong chương trình.
Có một thực tế là việc tuyển dụng được giáo viên vừa có trình độ tiếng Anh, trình độ Tin học vừa có chuyên môn sư phạm tiểu học là rất khó khăn vì dạy học tiểu học vất vả, khó có cơ hội thăng tiến nghề nghiệp, thu nhập thấp và không ổn định vì số được tuyển dụng chính thức rất ít, chủ yếu là hợp đồng với mức lương thấp. Bộ GD&ĐT cũng đang đưa ra các giải pháp để thay đổi những bất cập này. Theo đó, hiện nay trên cả nước số giáo viên bậc THCS và THPT đã cơ bản đáp ứng đủ. Vậy nên trong hai năm tới, việc tuyển dụng giáo viên ở các tỉnh phải đặc biệt ưu tiên bậc tiểu học. Các địa phương rà soát cụ thể số lượng giáo viên dạy Ngoại ngữ, Tin học để có ngay giải pháp cho việc ưu tiên bố trí biên chế, đặt hàng đào tạo và cam kết tuyển dụng sau khi các em tốt nghiệp. Từ năm 2022 trở đi, các địa phương cần tính toán để bổ sung đủ số lượng giáo viên dạy Ngoại ngữ, Tin học cho các trường theo lộ trình hằng năm.
Việc bố trí giáo viên dạy môn Ngoại ngữ, Tin học cũng phải hết sức linh hoạt theo các phương án tuyển dụng viên chức; hợp đồng lao động, hợp đồng thỉnh giảng hoặc có thể bố trí một giáo viên dạy nhiều trường trên cùng địa bàn. Mục tiêu là không để bất kỳ cơ sở giáo dục tiểu học nào vì thiếu giáo viên mà không triển khai dạy học Ngoại ngữ và Tin học theo chương trình.
