Đầu trần, chân đất cũng đành
Trong những ngày mà Hà Nội như một cái chảo lửa lớn, chưa kể chuyện làm việc vất vả, chỉ riêng việc ngồi trên xe máy chạy loanh quanh các con đường cũng đủ thấy mệt mỏi vì nắng, nóng. Dừng chân trên con đường Sa Đôi (phường Đại Mỗ, Nam Từ Liêm, Hà Nội) chúng tôi tạt qua lề đường hỏi chuyện mấy công nhân đang làm công việc lát đá vỉa hè.
Anh Nguyễn Xuân Trọng, 38 tuổi quê ở Sơn Tây (Hà Nội) cho biết, gia đình vốn làm nghề nông, cuộc sống rất khó khăn nên anh cùng mấy người bạn rủ nhau ra thành phố kiếm việc. Lao động không có tay nghề nên chỉ xin làm công việc chân tay, phụ hồ, thợ xây. Anh Trọng tâm sự: “Tôi làm nghề này được 20 năm, công việc thì rất vất vả, nhưng đổi lại mức thu nhập cũng kha khá, cao hơn so mấy công việc bốc vác, chạy xe ôm. Tính công thì mỗi ngày được 300 nghìn đồng, trừ những ngày mưa gió ra, một tháng trung bình tôi cũng làm được khoảng 25 công, một tháng cũng được tầm bảy- tám triệu đồng”.
Dù mới 10 giờ sáng nhưng không khí trên tuyến đường Sa Đôi đã bắt đầu ngột ngạt. Con đường không một bóng cây, bụi bặm khiến cho những người chạy xe qua đường cũng thấy khó thở. Trong khi đó, nhóm thợ xây dựng của anh Trọng vẫn đầu trần, chân dép lê chống chọi với cái nắng. Anh Ngô Văn Dũng cùng quê với anh Trọng đang cố hết sức để điều khiển chiếc máy đầm đất nặng hơn 20 kg trên vỉa hè, mặc cho những làn bụi đất mù mịt đang bay tới tấp vào mặt. Thấy tôi chụp ảnh, anh cười, lấy tay gạt đi giọt mồ hôi trên gương mặt cháy nắng đen nhẻm. Anh nói, làm công việc này bụi bặm nhưng không thể đeo khẩu trang hay đội mũ vì khi mồ hôi ra nhiều sẽ rất khó chịu. Chính bởi vậy mà hầu hết những công nhân ở đây không muốn dùng đồ quần áo hay khẩu trang, nón mũ bảo hộ. “Dù hiểu công việc này rất độc hại vì thường xuyên phải làm việc trong môi trường nắng nóng, bụi bẩn nhưng anh em tôi không thể đeo khẩu trang hay mặc quần áo bảo hộ. Cách duy nhất mà chúng tôi có thể làm là hạn chế nói chuyện trong lúc làm việc để đỡ phải hít bụi”.
Ngoài ra, để chống chọi với nắng nóng, bụi bẩn, các anh thường đi làm từ 5 giờ sáng và kết thúc vào lúc 10 giờ sáng. Chiều thì bắt đầu làm việc từ 3 giờ tới 6 giờ 30 phút. Mặc dù đã cố gắng tránh làm việc vào giờ nắng nóng cao điểm nhưng nhiều công nhân lao động trực tiếp ngoài trời cũng không thể trụ được, nhiều người bị say nắng, tăng huyết áp.
Anh Dũng đang trộn hồ để chuẩn bị lát gạch vỉa hè.
Nguy cơ bệnh hô hấp
Là một trong những quận mới thành lập đang trong quá trình xây dựng mở rộng, từ ba năm nay ở khắp các tuyến đường quận Nam Từ Liêm (Hà Nội) đều có những công trình xây dựng lớn nhỏ.
Đi sâu vào ngõ 68 Đại Mỗ, nơi có những con đường đất đang thi công dang dở, những công trình lớn nhỏ cũng đang chìm ngập trong bụi đất. Trời mưa thì ngập ngụa trong bùn đất, trời nắng thì bụi mù trời. Bên lề đường một xưởng xẻ đá di động núp dưới tấm bạt nylon đang hoạt động. Anh Lê Văn Sáng (Đại Mỗ, Nam Từ Liêm) miệt mài xẻ đá. Vợ anh, chị Nguyễn Thị Hoa (35 tuổi) thì đang đánh ráp từng khối đá tượng vừa được anh tạc xong lúc sáng. Anh Sáng cho biết: “Gia đình tôi làm nghề này được 30 năm. Trước đây, bố tôi làm nghề nhưng giờ tuổi cao, sức yếu nên ông truyền nghề lại cho vợ chồng tôi. Công việc tuy vất vả nhưng thu nhập cũng tạm ổn nên vợ chồng tôi vẫn cố gắng làm”.
Theo anh Sáng, hiện bố anh mắc bệnh lao phổi. Các bác sĩ chẩn đoán ông mắc bệnh là do công việc quá vất vả, lao lực lại thường xuyên tiếp xúc nhiều với bụi đá. Mặc dù biết công việc độc hại nhưng theo anh Sáng, không làm thì hai vợ chồng không biết phải làm gì để mỗi tháng có được 15-20 triệu đồng.
Cũng như nhiều lao động khác, dù làm việc trong một môi trường khói, bụi mù mịt nhưng đồ bảo hộ duy nhất của vợ chồng anh Sáng chỉ là chiếc khẩu trang vải một lớp và chiếc mũ vải bạc mầu. Anh Sáng cho biết: “Nhiều khi xẻ đá, bụi nhiều có khi tôi còn bị vụn đá bắn vào mặt nhưng không thể đeo kính bởi vì bụi thường bám vào kính làm mắt không nhìn rõ. Chính bởi vậy, tôi thường vừa xẻ đá vừa nheo mắt. Có đôi lần tôi cũng bị bụi bay vào mắt, vụn đá bay vào mặt, rồi đá rơi vào chân”.
Do tính chất công việc độc hại, gây ô nhiễm môi trường nên xưởng chế tác đá của gia đình anh đã phải chuyển địa điểm 4-5 lần. Anh Sáng kể, ban đầu xưởng nằm ở giữa làng Ngọc Trục (Đại Mỗ) nhưng sau đó, anh phải nhiều lần di chuyển ra các địa điểm lân cận. Đây là lần thứ tư anh di chuyển xưởng xẻ đá, thế nhưng cứ đà này chắc nửa tháng nữa anh lại phải chuyển xưởng vì dân cư ở đây bắt đầu về ở đông và đang ý kiến về việc xưởng xẻ đá của anh gây ô nhiễm môi trường.
