Theo AFP, Italy đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể số lượng người di cư và người tị nạn đến bằng đường biển kể từ đầu năm nay, gây áp lực lên hệ thống tiếp nhận người di cư. Theo Bộ Nội vụ Italy, tính từ đầu năm đến ngày 23/8 vừa qua, gần 106.000 người đã đến nước này bằng đường biển, tăng mạnh so mức hơn 51.300 người cùng kỳ năm ngoái và hơn 36.400 người cùng kỳ năm 2021.
Đảo Lampedusa (Italy) là bến cảng đầu tiên của nhiều người di cư tìm cách vượt biển trên hành trình đầy nguy hiểm từ Bắc Phi đến châu Âu. Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) cho biết kể từ đầu năm đến nay, hơn 2.000 người đã thiệt mạng hoặc mất tích trong các vụ đắm thuyền trên tuyến đường di cư qua trung Địa Trung Hải - tuyến đường nguy hiểm nhất đối với người di cư. Con số này cao hơn đáng kể so 1.417 người của cả năm 2022. Tháng 6 vừa qua, một tàu chở người di cư tại tây Địa Trung Hải bị chìm, cướp đi sinh mạng của ít nhất 82 người. Đây là một trong những vụ tai nạn liên quan người di cư nghiêm trọng nhất xảy ra tại khu vực này.
Trong khi đó, nhiều địa phương ở Italy đang đối mặt tình trạng quá tải nghiêm trọng về năng lực tiếp nhận người di cư. Sau bước tiếp nhận ban đầu, vấn đề sắp xếp chỗ ở ổn định cho người nhập cư với số lượng ngày càng tăng đã đặt ra thách thức to lớn về nguồn lực và gây ra phản ứng trái chiều từ chính quyền, người dân những nơi tiếp nhận.
Ngoài việc hỗ trợ người nhập cư trưởng thành, vấn đề nan giải hiện nay còn liên quan việc tiếp nhận, chăm sóc số lượng lớn trẻ vị thành niên không có người lớn đi kèm. Các thị trưởng của Italy, với tư cách là người chịu trách nhiệm chính, đang gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm cơ sở tiếp nhận nhóm đối tượng này. Từ đầu năm đến nay, Italy đã tiếp nhận và hỗ trợ cho 10.286 trẻ vị thành niên, giảm so hơn 14.000 trẻ trong cả năm 2022.
Như vậy, Italy được xem là quốc gia ở tuyến đầu trong việc tiếp nhận, xử lý dòng người di cư trước khi họ tiếp cận các quốc gia châu Âu khác. Tuy vậy, Italy không đủ nguồn lực đối phó làn sóng người di cư bất hợp pháp hiện chưa có dấu hiệu suy giảm, trong khi giới chức “lục địa già” vẫn chỉ dừng lại ở những cam kết hỗ trợ Rome.
Tình hình cấp bách tới mức Tổng thống Italy Sergio Mattarella đã kêu gọi EU cho phép tăng thêm người di cư hợp pháp để ngăn chặn nạn buôn người. Tổng thống Mattarella nhấn mạnh: “Hiện tượng di cư phải được giải quyết đúng bản chất của chúng, đó là sự di chuyển toàn cầu không thể bị những bức tường hay hàng rào nào chặn đứng. Một hạn ngạch tiếp nhận người di cư hợp pháp ổn định, bền vững và đủ cao là cách duy nhất để chấm dứt nạn buôn người” khi “triển vọng và hy vọng được đến (châu Âu) mà không phải trả giá bằng đau khổ và tính mạng” sẽ thuyết phục được người di cư chờ đến lượt mình.
Trước lời kêu cứu của Italy, cuối tháng 8 vừa qua, Ủy ban châu Âu (EC) khẳng định sẵn sàng hỗ trợ nước này giải quyết vấn đề người di cư. Phát biểu ý kiến với báo giới, người phát ngôn của EC cho biết, cơ quan này đã làm việc với nhà chức trách Italy để giúp giải tỏa điểm nóng trên đảo Lampedusa, cụ thể là cung cấp hỗ trợ khẩn cấp để cho phép di chuyển những người di cư dễ bị tổn thương từ đảo này đến các địa điểm khác trên lãnh thổ Italy bằng đường hàng không. EC cũng sẽ hỗ trợ hệ thống tiếp nhận người di cư tại Italy giải quyết các thách thức và cam kết sẵn sàng tiếp tục cung cấp các biện pháp hỗ trợ.
Nạn buôn người đòi hỏi hành động chung ở cấp độ toàn EU. Nhưng trên thực tế, đây luôn là một chủ đề gây tranh cãi nội khối, khiến 27 nước thành viên khó đưa ra được những quyết định chung. Điều đó cũng cản trở EU biến những cam kết thành hành động thực tế trong việc hỗ trợ các quốc gia tuyến đầu tiếp nhận người di cư.
