Kỳ vọng bước đột phá

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un vào mùa thu năm nay đang mở ra khả năng về cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Triều lần thứ tư. Tuy nhiên, từ đề nghị của Washington đến một cuộc gặp thật sự vẫn còn khoảng cách, bởi Bình Nhưỡng chưa đưa ra phản hồi chính thức.

Hai nhà lãnh đạo Triều Tiên (bên trái) và Mỹ gặp gỡ tại Singapore. Ảnh: XINHUA NEWS AGENCY
Hai nhà lãnh đạo Triều Tiên (bên trái) và Mỹ gặp gỡ tại Singapore. Ảnh: XINHUA NEWS AGENCY

Tổng thống Donald Trump mới đây cho biết, ông sẽ gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì “mối quan hệ tốt” với Bình Nhưỡng. Dù chưa nêu thời gian, địa điểm cụ thể, tờ Nhật báo Phố Wall đưa tin, Nhà Trắng đang nghiên cứu khả năng tổ chức cuộc gặp trong chuyến công du châu Á của ông Donald Trump vào tháng 11, nhân dịp dự Hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến (Trung Quốc).

Trong nhiệm kỳ Tổng thống đầu, ông Donald Trump và nhà lãnh đạo Kim Jong-un đã từng gặp nhau ba lần tại Singapore tháng 6/2018, Hà Nội tháng 2/2019 và có cuộc gặp ngắn tại khu phi quân sự liên Triều tháng 6/2019. Những cuộc gặp này dù tạo ra bước đột phá ngoại giao chưa từng có, nhưng chưa thể tháo gỡ bất đồng về chương trình hạt nhân của Bình Nhưỡng.

Ngay sau khi trở lại Nhà Trắng trong nhiệm kỳ thứ hai hồi đầu năm 2025, Tổng thống Donald Trump đã ngỏ ý đối thoại trực tiếp với nhà lãnh đạo Kim Jong-un, người mà ông từng gọi là “bạn và rất hòa hợp”. Ông Donald Trump từng muốn tổ chức cuộc gặp với nhà lãnh đạo Triều Tiên trong chuyến công du châu Á năm 2025.

Ông Donald Trump giờ đây một lần nữa đề xuất đối thoại trực tiếp với nhà lãnh đạo Kim Jong-un, khi chính sách gây sức ép tối đa đối với Triều Tiên trong nhiều năm qua chưa thể ngăn Bình Nhưỡng phát triển năng lực hạt nhân và tên lửa. Trong nhiệm kỳ cựu Tổng thống Joe Biden, Washington chủ yếu dựa vào việc củng cố liên minh Mỹ - Hàn - Nhật, tăng cường răn đe và duy trì các biện pháp trừng phạt. Tuy nhiên, Triều Tiên vẫn tiếp tục mở rộng chương trình hạt nhân.

Tổng thống Donald Trump muốn có một thành tựu đối ngoại nổi bật sau gần hai năm cầm quyền trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần. Kể từ đầu nhiệm kỳ thứ hai tới nay, Tổng thống Donald Trump phải đối mặt nhiều vấn đề đối ngoại phức tạp. Chẳng những cam kết nhanh chóng chấm dứt xung đột Ukraine hay mang lại hòa bình ở Trung Đông chưa mang lại kết quả, Mỹ đang có nguy cơ sa lầy trong vấn đề Iran. Trong bối cảnh đó, một cuộc gặp với ông Kim Jong-un và đặc biệt là một thỏa thuận mới với Bình Nhưỡng sẽ tạo ra một điểm sáng đối ngoại đáng kể với ông Donald Trump trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần.

Với thành tích đối ngoại mờ nhạt trong khi giá nhiên liệu tăng cao bởi cuộc khủng hoảng Iran chưa thấy ánh sáng cuối đường hầm, một cuộc gặp thượng đỉnh với nhà lãnh đạo Triều Tiên sẽ là thành tích nổi bật, giúp ích rất nhiều cho Tổng thống Donald Trump và đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 tới. Cuộc bầu cử này có ý nghĩa hết sức quan trọng với ông chủ Nhà Trắng. Trong trường hợp nếu tiếp tục giữ được thế đa số tại lưỡng viện Quốc hội Mỹ như hiện nay, Tổng thống Donald Trump sẽ rất thuận lợi để thông qua các chương trình nghị sự quan trọng trong hai năm cuối nhiệm kỳ. Ngược lại, ông sẽ phải đối mặt thách thức lớn nếu đảng Dân chủ kiểm soát Đồi Capitol.

Theo giới phân tích, tình hình và vị thế của hai bên hiện nay đã khác nhiều so với thời điểm diễn ra cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Triều đầu tiên năm 2018. Khi đó, quốc gia Đông Bắc Á này cần phá thế bao vây, tìm kiếm sự công nhận quốc tế và giảm sức ép trừng phạt. Hiện nay, chương trình hạt nhân và tên lửa đã phát triển đáng kể. Quan trọng hơn, Triều Tiên đã củng cố quan hệ chặt chẽ với Nga và duy trì quan hệ tốt đẹp với Trung Quốc. Xung đột Nga - Ukraine còn mở ra cho Triều Tiên những lợi ích về kinh tế, ngoại giao và hợp tác quân sự, qua đó làm giảm sự phụ thuộc vào Washington.

Cho đến nay, cả đề xuất về cuộc gặp thượng đỉnh lần thứ tư và thông tin về phản hồi của ông Kim Jong-un đều chưa rõ ràng. Triều Tiên cho đến nay chưa chính thức lên tiếng về đề xuất của Tổng thống Donald Trump cũng như khả năng về cuộc gặp thượng đỉnh lần thứ tư giữa nhà lãnh đạo hai nước. Do vậy, hiện chưa có gì bảo đảm cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Triều lần thứ tư sẽ diễn ra vào mùa thu năm nay. Ngoài việc phía Triều Tiên chưa phản hồi chính thức, hai bên còn phải giải quyết nhiều vấn đề từ địa điểm tới chương trình nghị sự của cuộc gặp.

Tuy nhiên, theo giới quan sát, có thể chưa chắc chắn về việc hai bên Mỹ và Triều Tiên đạt được thỏa thuận hay thống nhất nội dung nào đó, song việc hai nhà lãnh đạo Donald Trump và Kim Jong-un một lần nữa ngồi đối thoại trực tiếp với nhau vẫn được kỳ vọng tạo ra bước đột phá khai thông nhiều bế tắc. Trên bán đảo luôn tiềm ẩn nhưng nguy cơ đối đầu căng thẳng, việc khôi phục kênh liên lạc cấp cao sẽ giúp ích cho hòa dịu, giảm nguy cơ tính toán sai lầm, hạn chế leo thang và mở đường cho các cuộc đàm phán thực chất tiếp theo.

Thượng đỉnh Mỹ - Triều lần thứ tư trong trường hợp diễn ra không nhất thiết phải là cuộc gặp để giải quyết ngay vấn đề hạt nhân. Chỉ riêng việc ngồi lại đối thoại để mở lại cánh cửa đàm phán về vấn đề đối đầu căng thẳng cũng đã là một bước tiến tích cực.