Tủ sách nhiều phong cách ở Brussels

Ngàn dặm sách

Đúng là một tủ sách nhiều phong cách. Bởi từng cuốn sách tập hợp về nhà hàng Hanoi station tại Brussels trưa hôm ấy đều trải qua các chuyến phiêu lưu ngàn dặm, từng cuốn mở ra những câu chuyện và kỷ niệm khiến cho chính người mở tủ sách cũng như bạn đọc Việt ở Bỉ không khỏi ngỡ ngàng, cảm động.

Nguyễn Quang Hưng, Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Việt Nam tại Bỉ nhắn cho tôi rằng đã nhờ được người mang sang giúp 10 kg sách. Nguyễn Chung Thủy, Phó Chủ tịch Tổng hội người Việt Nam tại Bỉ cũng thông báo Tổng hội bên cạnh tài trợ chi phí mua tủ sách thì còn gửi tặng bộ sách “Chào Tiếng Việt” cho Tủ sách Việt tại Brussels. “Sách Tết 2024” của Đông A vừa in nóng hổi kịp chuyển theo vali của Đào Hồng Hải, bà chủ nhà hàng Hanoi station bay sang Bỉ một tuần trước ngày khai trương tủ sách. Trước đó NXB Kim Đồng, NXB Phụ nữ cũng đã gửi tặng toàn sách quý như “Dế mèn phiêu lưu kí”, “Đất rừng phương Nam” và sách mới, hay như “Cá linh đi học”, “Xa ngoài kia nơi loài tôm hát”, “Miền Nam sống đẹp”...

Còn nhớ, đầu tháng 5/2023, khi tôi đưa ra ý kiến mở các tủ sách Việt trong hệ thống nhà hàng Việt ở nước ngoài để đồng hương cũng như người bản xứ yêu Việt Nam dễ tiếp cận văn hóa Việt và tiếng Việt hơn, cũng là cách quảng bá văn hóa gần gũi, ấm áp hơn, Helen Ngô, người cùng gây dựng Kênh Việt happiness station với tôi phản biện “Chị xin sách thế nào? Mang vác sách ra sao?”. Tôi cãi “Xin sách dễ ấy mà, nhờ vác sách mới khó”. Helen tỉnh táo “Sách cũng là tiền mà chị”. Đúng, sách cũng là tiền. Nhưng lạc quan quá như tôi cũng không ngờ rằng khi xin tiền kiểu này lại cùng lúc nhận được quá nhiều yêu thương đến thế.

Nhà nghiên cứu Trịnh Quang Dũng gửi tặng cuốn “Trăm năm phở Việt” ngay khi biết ý định mở Tủ sách Việt ở Brussels của chúng tôi. Phở Việt thì làm sao tách rời nhà hàng Việt ở nước ngoài được cơ chứ! Trịnh Huyền Trang (bút danh Huyền Trang Bất Hối) đóng gói 5 cuốn sách đang ăn khách của cô gồm “Phụ nữ vạn người mê”, “Cốt cách phụ nữ”… gửi tới độc giả Việt ở Bỉ. Nhà báo, MC Nguyễn Minh ở TP Hồ Chí Minh còn dặn tôi: “Đã lục tủ chọn một số sách phù hợp cho độc giả bên ấy, được 20 kg. Phí chuyển sách tặng luôn cho nhóm nhé, không phải gửi trả đâu”. Đấy, được cả chì lẫn chài. Đã xin sách còn được tặng luôn phí ship! Một người yêu sách, quý sách như cô bạn Thanh Trà của tôi cũng ân cần xếp “Cây cam ngọt của tôi” (José Mauro), “Một hạt mầm làm cả trái đất xanh” (OSHO)... vào thùng carton rồi gửi người vác giúp sang Pháp, từ Pháp sách lại nối chuyến sang Bỉ.

Ấy là chưa kể những người bạn Việt lặn lội nhiều dặm xa từ Mons, Liege, Geel, Sint Niklaas, Namur... của Bỉ đến dự khai trương cũng mang theo sách góp cho tủ sách. Các dịch giả âm thầm đến giúp một tay trang trí góc sách rồi mới nhẹ nhàng chìa ra tặng những cuốn sách họ đã dịch như “Bà đại sứ” (Lorena A. Hickok, Trần Thanh Ngọc dịch), “Vị thành niên, viên ngọc quý” (Carl Pickhardt, Hana Quỳnh dịch). Quen biết cũng đủ lâu, nhưng nếu không dựng tủ sách tôi sẽ không biết những người bạn ấy từng là dịch giả.

“Nó vốn là một góc để trống ở đó, băn khoăn chưa biết làm gì”, Đào Hồng Hải, chủ nhà hàng Hanoi station chỉ tay ra góc cửa nơi khách đang xếp hàng dài đặt món “Thế mà bây giờ đã dựng thành Tủ sách Việt đẹp đến thế, sang đến thế, thật sự tôi rất cảm động!”. Một cặp vợ Phần Lan chồng Mexico chờ gọi món Việt, thấy góc sách Việt có cả mũ tai bèo, mũ bộ đội gắn sao vàng, chậu tre cảnh trang trí... thì thốt lên với tôi: “Vừa ngửi được mùi phở tỏa ra từ nhà bếp vừa được ngắm không gian sách và văn hóa Việt ở đây. Nhìn là biết ngay tiếng Việt rồi, vì chúng tôi từng ở Hà Nội từ 2009 đến 2012. Quả là cuộc tái ngộ bất ngờ, thú vị ngay đầu năm 2024”.

Tủ sách Việt ở Brussels trong nhà hàng Hanoi station.

Vui như có Tết Việt

Cũng mấy cái vali của Đào Hồng Hải mà tôi gọi vui là vali thương hiệu Thạch Sanh ấy mở ra, không chỉ đầy ắp sách mà còn bánh đậu xanh, ô mai, trà Việt, hạt sen sấy, lạc rang ngũ vị hương, mứt dừa... Toàn các món ăn vặt ưa thích ngày Tết do doanh nhân Nguyễn Thị Thanh, đại diện cho Việt Âu Group gửi tặng khách dự sự kiện ra mắt Tủ sách Việt ở Brussels. Trà, mứt, sách dọn cả lên bàn. Hand painted bookmarks mang đến trang trí cho góc sách và góc bàn những chiếc kẹp sách tự tay Thu Hằng, người Việt ở Bỉ làm rất bắt mắt. Đến lũ trẻ đi theo bố mẹ dự sự kiện cũng ngỡ như Tết Việt đang hiện diện.

Đến 6 giờ chiều, Tủ sách Việt ở Brussels đã thống kê được khoảng 400 đầu sách đa dạng thể loại văn học, nghiên cứu văn hóa-lịch sử, sách thiếu nhi, khoa học thường thức, truyền cảm hứng-phát triển bản thân, hồi ký... Tình yêu với sách và văn hóa đọc cứ tự nhiên lan tỏa và được mọi người vô tư chung tay góp sức. Nhóm “yêu quá hóa liều” như chúng tôi bây giờ mới bắt đầu thở phào nhẹ nhõm. Thế là từ nay, xa xứ không dễ dàng rủ nhau đi chợ Tết hay cà-phê buôn chuyện được thì hẹn hò lên thủ đô tụ tập đọc sách Việt. Và từ nay đã có thêm một nơi để rẽ vào ăn món Việt, nói tiếng Việt, đọc sách Việt, tặng lại sách Việt và ngó nghiêng xem có sách gì mới để bàn luận, mượn mang về nhà đọc hoàn toàn miễn phí... Đặng Phương Mai, chủ nhà hàng Phở Sure tại Oostende (Bỉ) nơi chúng tôi đã đến gây dựng Tủ sách Việt đầu tiên của dự án vào tháng 5/2023 cũng gọi điện chúc mừng Tủ sách Việt ở Brussels. Tôi cảm ơn Mai kèm nói vui “Từ nay Tủ sách Việt ở Bỉ đã có chị có em rồi nhỉ!”.

Nhưng vui nhất, ý nghĩa nhất có lẽ chính là những hiệu quả tức thì Tủ sách Việt ở Brussels mang lại. Vừa về đến nhà, điện thoại của nhóm điều phối viên dự án Tủ sách Việt đã tới tấp nhận tin nhắn chúc mừng. Lê Thị Mai ở gần Antwerpen khoe ảnh con gái đang đọc sách Việt: “Cháu Khanh đọc một lúc 3-4 cuốn sách trong buổi chiều dự khai trương Tủ sách Việt ở Brussels. Cháu lại được làm quen các anh chị thế hệ gen Z, đều nói và đọc giỏi tiếng Việt. Các bà, các cô không phải lo Khanh mù tiếng Việt nữa rồi nhé”. Nguyễn Hoài Hương lặn lội từ Rochefort lên Brussels mượn cuốn “Lược sử nước Việt bằng tranh” (NXB Kim Đồng) về để đọc cho con trai, bất ngờ trước cảnh cả bố (người Bỉ) lẫn con giở ngay ra xem, say mê ríu rít bình luận từng trang, khen từng tranh vẽ. Trong lòng những người dựng Tủ sách Việt ở Brussels quả thực như Tết đã đến thực rồi!