Từ những công trình hạ tầng trọng điểm
Theo số liệu thống kê, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của TP Hồ Chí Minh là 147.599 tỷ đồng. Đến hết tháng 10, giá trị giải ngân đạt khoảng 118.278 tỷ đồng, tương đương 80,1% kế hoạch. Như vậy, thành phố còn khoảng 29.321 tỷ đồng cần giải ngân trong hai tháng cuối năm.
So cùng kỳ năm 2025, tỷ lệ giải ngân tăng từ 56,2% lên 80,1%. TP Hồ Chí Minh tiếp tục nằm trong nhóm địa phương có tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân cả nước. Đây là chuyển biến đáng chú ý, nhất là khi thành phố được giao khối lượng vốn đầu tư công rất lớn, đồng thời phải triển khai nhiều dự án hạ tầng phức tạp.
Kết quả giải ngân được thể hiện qua tiến độ triển khai một số công trình trọng điểm. Tại dự án tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương), công tác thi công đang được đẩy nhanh. Đến tháng 10, có 5 trong tổng số 11 nhà ga được triển khai thi công; công tác khảo sát địa chất hoàn thành 506 lỗ khoan, các hạng mục tường dẫn, tường vây tại một số nhà ga đang được thực hiện. Theo Ban Quản lý đường sắt đô thị TP Hồ Chí Minh (MAUR), lũy kế giải ngân đến ngày 22/10 đạt khoảng 6.600 tỷ đồng, tương đương gần 88% kế hoạch vốn điều chỉnh năm 2026.
Đối với dự án cao tốc TP Hồ Chí Minh - Mộc Bài (giai đoạn 1), tuyến chính đã khởi công, các dự án thành phần tiếp tục triển khai thi công và thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Đoạn tuyến qua TP Hồ Chí Minh dài khoảng 24,7 km. Theo số liệu cập nhật ngày 9/10, có 2.089 trong tổng số 2.118 trường hợp đồng ý bàn giao mặt bằng, đạt 98,63%. Dự án có tổng mức đầu tư được điều chỉnh lên 22.975 tỷ đồng, dự định thực hiện đến năm 2028.
Trong khi đó, dự án xây dựng hạ tầng và cải tạo kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên đạt khoảng 75% khối lượng thực hiện. Tuyến kè và hệ thống đường giao thông dọc hai bờ đang từng bước hoàn thiện. Tuy nhiên, tiến độ giữa các gói thầu chưa đồng đều. Chủ đầu tư đang kiến nghị chính quyền địa phương đẩy nhanh thu hồi, bàn giao phần mặt bằng còn lại, đồng thời yêu cầu các nhà thầu tập trung nhân lực, thiết bị để bảo đảm tiến độ. Dự án dự định thông xe kỹ thuật vào cuối năm 2026 và hoàn thành, đưa vào sử dụng ngày 30/6/2027.
Tại dự án nạo vét, cải tạo môi trường và xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm, cả ba gói thầu xây lắp đều đang triển khai. Trong đó, gói XL-03 đạt khoảng 87% khối lượng, đã thông xe kỹ thuật khoảng 1,4 km đường bờ trái vào ngày 2/9. Hai gói XL-01 và XL-02 lần lượt đạt khoảng 9% và 16%. Chủ đầu tư đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ dự án vào cuối năm 2027.
Một công trình khác là dự án vệ sinh môi trường TP Hồ Chí Minh (giai đoạn 2), hiện đạt khoảng 86% tiến độ. Phần lớn các gói thầu xây lắp đã hoàn thành; khối lượng còn lại tập trung chủ yếu tại gói XL-02, gồm xây dựng, lắp đặt thiết bị và hoàn thiện Nhà máy xử lý nước thải Nhiêu Lộc - Thị Nghè, công suất thiết kế 480.000 m³/ngày đêm. Dự án đang được đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành vào cuối năm 2026 và đưa nhà máy vào vận hành trong năm 2027.
Những chuyển biến trên cho thấy dòng vốn đầu tư công đang được tập trung vào các công trình có vai trò quan trọng đối với kết nối giao thông, cải thiện môi trường và nâng cấp hạ tầng đô thị. Đánh giá về kết quả thực hiện, Chủ tịch UBND Thành phố
Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được cho rằng, công tác giải ngân đã có chuyển biến rõ rệt nhờ triển khai các giải pháp quyết liệt, tỷ lệ tăng qua từng quý. Thành phố cần tiếp tục phát huy những cách làm hiệu quả trong hai tháng cuối năm.
Tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn
Một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân đầu tư công tại TP Hồ Chí Minh thời gian qua là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Vì vậy, thành phố đang tập trung xử lý những vướng mắc tại từng dự án, tăng cường đối thoại với người dân.
Tại dự án mở rộng đường Lương Định Của, khu đất rộng khoảng 22.000 m² đang được các lực lượng chức năng khẩn trương dọn dẹp, bàn giao mặt bằng. Những vướng mắc về bồi thường kéo dài hơn 10 năm từng bước được tháo gỡ nhờ sự đồng thuận của người dân.
Ông Tạ Hoàng Nam, 66 tuổi, ngụ phường Bình Trưng, chia sẻ: “Chúng tôi rất phấn khởi vì vướng mắc về mặt bằng hơn 10 năm qua cuối cùng cũng đã được tháo gỡ, mặt bằng được bàn giao xong cho Nhà nước làm đường mở rộng khang trang, sạch đẹp”.
Theo ông Võ Quốc Trường, Phó Chủ tịch UBND phường Bình Trưng, địa phương đã tăng cường đối thoại trực tiếp, giải quyết kiến nghị của người dân theo từng trường hợp. Những băn khoăn về đơn giá bồi thường, quyền lợi và các khó khăn phát sinh được tập trung làm rõ.
Việc tháo gỡ vướng mắc tại dự án đường Lương Định Của còn góp phần đẩy nhanh tiến độ nút giao đa tầng An Phú. Khi hoàn thành, các công trình sẽ tăng cường kết nối giao thông giữa TP Hồ Chí Minh với vùng Đông Nam Bộ, sân bay Long Thành, cảng Cát Lái và khu đô thị mới Thủ Thiêm.
Tại dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 13, đoạn từ cầu Bình Triệu đến cầu Vĩnh Bình qua phường Hiệp Bình, công tác giải phóng mặt bằng cũng đang được đẩy nhanh. Phần lớn diện tích cần thu hồi đã được bàn giao; nhiều hộ dân nhận tiền bồi thường, hỗ trợ và chủ động tháo dỡ nhà cửa. Những trường hợp còn lại tiếp tục được chính quyền địa phương vận động, hoàn thiện thủ tục chi trả.
Không chỉ tháo gỡ vướng mắc tại hiện trường, thành phố còn điều chỉnh phương thức phân bổ và sử dụng vốn theo hướng linh hoạt hơn. Một trong những cách làm đáng chú ý là điều chuyển vốn từ những dự án chậm tiến độ sang các dự án có khả năng triển khai và giải ngân tốt.
Theo ông Hoàng Vũ Thảnh, Giám đốc Sở Tài chính TP Hồ Chí Minh, thành phố đã thực hiện 8 đợt điều chuyển vốn nội bộ, với tổng số vốn hơn 45.000 tỷ đồng. Quan điểm điều hành được xác định là không để vốn chờ công trình.
Ở cấp cơ sở, phường An Lạc là một trong những địa phương có kết quả giải ngân tích cực. Năm 2026, phường được giao 1.425 tỷ đồng để triển khai 63 dự án. Đến hết tháng 9, địa phương ước giải ngân hơn 1.200 tỷ đồng, đạt khoảng 85% kế hoạch. Với kết quả này, An Lạc được thành phố khen thưởng bằng công trình trị giá 200 tỷ đồng; ba phường Đông Hòa, Bình Đông và Dĩ An mỗi địa phương được thưởng công trình trị giá 100 tỷ đồng. Đây là hình thức khen thưởng nhằm khuyến khích các địa phương nâng cao trách nhiệm và hiệu quả thực hiện vốn đầu tư công.
Theo ông Lê Minh Nhựt, Phó Chủ tịch UBND phường An Lạc, địa phương duy trì bộ máy quản lý dự án ổn định, thường xuyên rà soát tiến độ theo tuần, tháng và đánh giá khả năng hấp thụ vốn của từng công trình. Đối với những dự án vướng mắc về pháp lý hoặc giải phóng mặt bằng, phường chủ động đề xuất điều chuyển vốn sang các dự án đủ điều kiện triển khai.
Trong hai tháng cuối năm, TP Hồ Chí Minh tiếp tục tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, nhất là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và những vướng mắc tại hiện trường. Thành phố đặt mục tiêu đến ngày 31/12 giải ngân vượt 100% kế hoạch vốn được giao; đồng thời xem xét bổ sung vốn cho những đơn vị có năng lực giải ngân tốt, phấn đấu đạt mức 110% kế hoạch năm.
Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được yêu cầu các sở, ngành tiếp tục đôn đốc, hỗ trợ địa phương và chủ đầu tư hoàn thành nhiệm vụ. Việc đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, kết hợp với thúc đẩy các nguồn vốn đầu tư khác, sẽ góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của thành phố.
Từ những chuyển biến về tiến độ giải ngân đến cách thức điều hành vốn linh hoạt hơn, TP Hồ Chí Minh đang từng bước khơi thông nguồn lực cho phát triển. Tuy nhiên, tỷ lệ giải ngân chỉ thật sự có ý nghĩa khi đi cùng tiến độ, chất lượng và hiệu quả khai thác công trình. Đây cũng là thước đo quan trọng đối với hiệu quả đầu tư công và năng lực điều hành của thành phố trong giai đoạn tới.