Xuất bản cuốn sách “Phật Tích - Trung tâm Phật giáo cổ nhất ở Việt Nam”

Cuốn sách giới thiệu các nghiên cứu của nhiều nhà khoa học, nhà nghiên cứu về chùa Phật Tích và Phật giáo Việt Nam. Các bài viết đi sâu khẳng định những giá trị lịch sử, nghệ thuật quý giá, những đóng góp quan trọng về lịch sử, văn hóa của chùa Phật Tích trong dòng chảy lịch sử dân tộc.
Cuốn sách “Phật Tích - Trung tâm Phật giáo cổ nhất ở Việt Nam” vừa được Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ấn hành.

Cuốn sách “Phật Tích - Trung tâm Phật giáo cổ nhất ở Việt Nam” vừa được Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ấn hành.

Để đáp ứng nhu cầu nghiên cứu, tìm hiểu của bạn đọc về giá trị lịch sử, văn hóa... của chùa Phật Tích, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách “Phật Tích - Trung tâm Phật giáo cổ nhất ở Việt Nam” do Thượng tọa, TS Thích Đức Thiện và ThS Nguyễn Thái Bình đồng chủ biên.

Theo lời Nhà xuất bản, hình thành từ Ấn Độ vào khoảng thế kỷ VI trước Công nguyên, Phật giáo được truyền vào Việt Nam ngay từ đầu Công nguyên bằng đường biển thông qua các nhà sư Ấn Độ. Vào khoảng thế kỷ VI, Luy Lâu (trị sở quận Giao Chỉ) là trung tâm Phật giáo lớn nhất Việt Nam đã được sử sách ghi nhận.

Là một tôn giáo ngoại sinh được du nhập vào nước ta nhưng Phật giáo ngay sau khi du nhập đã tự điều chỉnh và biến đổi, “bản địa hóa” cho phù hợp với tín ngưỡng và tâm thức dân gian của người Việt Nam. Chính vì vậy, Phật giáo đã nhanh chóng trở thành một tôn giáo ngày càng giữ vị trí quan trọng trong đời sống tâm linh của người Việt.

Đặc biệt ở thời kỳ Lý-Trần, Phật giáo đã đạt đến cực thịnh với sự ra đời của nhiều công trình Phật giáo tiêu biểu, trong đó có chùa Phật Tích, còn gọi là chùa Vạn Phúc - nằm ở sườn phía nam núi Phật Tích (còn gọi núi Lạn Kha, Non Tiên), xã Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Ngay từ những thế kỷ đầu Công nguyên, Phật Tích đã nằm trong địa bàn diễn ra cuộc gặp gỡ giữa Phật giáo Ấn Độ và tín ngưỡng dân gian Việt cổ. Trên cơ sở đó hình thành trung tâm Phật giáo đầu tiên ở nước ta (trung tâm Dâu - Luy Lâu), nhà sư Ấn Độ Khâu Đà La đã về đây dựng chùa và truyền đạo. Nhưng phải đến đời Lý (1009-1225) thì chùa Phật Tích mới được xây dựng với quy mô lớn. Chùa Phật Tích được triều Lý ưu ái đặc biệt bởi nó nằm trong vùng văn hóa lâu đời của xứ Kinh Bắc, quê hương của vua Lý.

Theo tài liệu cổ, chùa Phật Tích được khởi dựng vào năm Long Thụy Thái Bình thứ 4 (1057). Năm 1066, vua Lý Thánh Tông lại cho xây dựng một cây tháp cao. Sau khi tháp đổ mới lộ ra ở trong đó bức tượng Phật A Di Đà bằng đá xanh nguyên khối được dát ngoài bằng vàng. Để ghi nhận sự xuất hiện kỳ diệu của bức tượng này, làng gần kề chùa đổi tên là Phật Tích và dời cả lên trên sườn núi.

Kể từ khi xây dựng (năm 1057), chùa Phật Tích đã được các triều đại chọn sử dụng vào các công việc xã hội ngoài phạm vi tôn giáo một cách hiệu quả. Sử cũ chép rằng, năm 1071, vua Lý Thánh Tông đến thăm chùa, viết chữ “Phật” dài 1 trượng 6 thước và cho khắc bia, dựng ở chùa Phật Tích. Các thư tịch cổ còn chép: Năm 1279-1280, vua Trần Nhân Tông và quần thần sáng tác tập thơ Bảo Hòa dư bút tại chùa Phật Tích. Khoảng năm 1337-1347, nhà Trần xây dựng thư viện lớn trên núi Phật Tích. Danh nho Trần Tôn được cử trông coi thư viện này.

Sách Đại Nam nhất thống chí còn chép rằng: Chùa Vạn Phúc ở núi Lạn Kha, xã Phật Tích, huyện Tiên Du, dựng thời Lý Thánh Tông... Năm Xương Phù thứ 8 (1384), Thượng hoàng Trần Nghệ Tông cho thi Thái học sinh ở đây. Thời Lê Hiển Tông, niên hiệu Cảnh Hưng (1740-1786), mở yến hội tại đây. Do vị trí đắc địa của ngôi chùa, từ lâu trong dân gian đã từng lưu truyền nhiều truyền thuyết về chàng Vương Chất giả làm tiều phu mải mê xem tiên đánh cờ đến nỗi để mục cả cán rìu, hay huyền thoại về mối tình giữa Từ Thức với nàng tiên Giáng Hương gắn liền với lễ hội hoa mẫu đơn...

Những cổ tích huyền thoại đó làm cho khung cảnh chùa Phật Tích thêm huyền ảo, góp phần làm cho ngôi chùa thêm sức hấp dẫn đối với tín đồ và khách thập phương.

Góp phần khẳng định những giá trị lịch sử, văn hóa, mỹ thuật... chùa Phật Tích, cuốn sách “Phật Tích - Trung tâm Phật giáo cổ nhất ở Việt Nam” giới thiệu các nghiên cứu của nhiều nhà khoa học, nhà nghiên cứu về chùa Phật Tích và Phật giáo Việt Nam.

Cuốn sách được kết cấu gồm 2 phần: “Phật Tích - Giá trị lịch sử và văn hóa”“Phật Tích – Đỉnh cao nghệ thuật kiến trúc thời Lý”. Các bài viết đi sâu khẳng định những giá trị lịch sử, nghệ thuật quý giá, những đóng góp quan trọng về lịch sử, văn hóa của chùa Phật Tích trong dòng chảy lịch sử dân tộc.

Bên cạnh đó, nhiều bài nghiên cứu đã thể hiện sự quan tâm, đề xuất việc bảo tồn, tôn tạo, phục hồi hệ thống các di tích chùa, tháp Phật Tích nhằm xây dựng Phật Tích thành trung tâm văn hóa - du lịch tâm linh và sinh thái, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt Phật giáo của các tăng ni, phật tử, nhu cầu chiêm bái, tham quan du lịch của đông đảo người dân trong và ngoài nước.

Với giá trị to lớn nhiều mặt của chùa Phật Tích, ngay từ năm 1962, chùa đã được Nhà nước xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia. Tiếp đó, ngày 31/12/2014, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 2408/QĐ-TTg về việc xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt đối với Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật chùa Phật Tích.

Đặc biệt, ngày 19/12/2017, Chính phủ ban hành Quyết định số 2052/QĐ-TTg về phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt chùa Phật Tích với mục tiêu “xác định đặc trưng, giá trị tiêu biểu của di tích và di sản văn hóa phi vật thể gắn với di tích; đề xuất biện pháp bảo tồn và phát huy giá trị của di tích, các di vật, bảo vật quốc gia và các di sản văn hóa phi vật thể tại di tích...

Có thể bạn quan tâm

Bà Phan Cẩm Tú (thứ 3 từ trái sang) tại buổi tọa đàm về bản quyền do Báo Nhân Dân tổ chức. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền tác giả: Nỗi niềm người làm điện ảnh

Là người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ bản quyền điện ảnh, bà Phan Cẩm Tú (Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, chuyên gia tư vấn, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ) chia sẻ những nỗi niềm của những người làm sáng tạo trước thực trạng vi phạm bản quyền hiện nay.

Du khách tham quan nhà người Hà Nhì tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. (Ảnh: THANH DUNG)

Giữ gốc, nối nghề trong nhịp sống số

Trước nguồn nguyên vật liệu tự nhiên khan hiếm, đội ngũ thợ am hiểu kỹ thuật dựng nhà ngày càng thưa vắng, nhiều ngôi nhà truyền thống của các dân tộc thiểu số ở nước ta đã không còn giữ được hình thái ban đầu… 

Quần thể di tích Cố đô Huế, không gian di sản tiêu biểu trong hành trình “Hộ chiếu du lịch”. (Ảnh: Sở Du lịch thành phố Huế)

Đổi mới cách tiếp cận di sản

Bảo vệ và phát huy giá trị di sản không chỉ là gìn giữ nguyên trạng, mà còn đòi hỏi những phương thức tiếp cận phù hợp với bối cảnh mới.

Đại diện lãnh đạo thành phố Hà Nội trao Bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố cho di tích Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn.

Hà Nội trao bằng xếp hạng cấp thành phố cho di tích văn hóa lịch sử làng La Xuyên, xã Cổ Đô

Nhân dân thôn La Xuyên, xã Cổ Đô, thành phố Hà Nội vừa tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn. Buổi lễ có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Cục Di sản (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Nội vụ Hà Nội.

Bìa tác phẩm "Đời như tiểu thuyết" của tác giả Trương Đức Minh Tứ.

Những phận người không hư cấu trong Đời như tiểu thuyết

"Đời như tiểu thuyết" của Trương Đức Minh Tứ không phải là cuốn sách để tìm một cốt truyện theo nghĩa thông thường. Ở đó là những con người cụ thể, những đời sống đã diễn ra, với đủ biến cố, chia ly, lựa chọn, day dứt, hy sinh và cả những cuộc kiếm tìm kéo dài đến tận cuối đời. 

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng đông đảo cựu chiến binh, chiến sĩ Điện Biên tham quan triển lãm "Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại".

Đặc sắc triển lãm “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại” tại Điện Biên

Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/2026), Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ (Điện Biên) tổ chức trưng bày, triển lãm 28 tác phẩm ký họa tiêu biểu về Chiến dịch Điện Biên Phủ của các họa sĩ Ngô Mạnh Lân, Phạm Thanh Tâm và Dương Hướng Minh với chủ đề “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại”.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt thực hiện in liễn làng Chuồn trong không gian Ngự Hà Viên, Huế. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Những di sản sống của làng nghề

Có những làng nghề không mất đi hẳn nhưng lặng lẽ rút khỏi đời sống, chỉ còn lại trong ký ức của một vài người già hay trong những dấu vết mờ nhạt đâu đó.

Trần Ngọc Vàng và nghệ sĩ Thanh Thủy trong phim. (Ảnh: Galaxy Studio)

“Heo Năm Móng” đạt top 1 phòng vé điện ảnh mùa lễ 30/4

“Heo Năm Móng” nhanh chóng trở thành hiện tượng trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội, không chỉ nhờ chiến lược truyền thông hiệu quả, mà còn bởi hiệu ứng lan tỏa sau công chiếu. Sau 6 ngày ra mắt, phim chạm mốc 50 tỷ đồng, trở thành phim có doanh thu Top 1 phòng vé trong thời điểm ra mắt.

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại.