Xây dựng văn hóa dạy và học Toán

Trước yêu cầu đổi mới và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, nhất là trí tuệ nhân tạo (AI), xây dựng văn hóa dạy và học Toán đang trở thành vấn đề được quan tâm.

Giáo viên và học sinh Trường THCS Thăng Long, phường Ngọc Hà, Hà Nội. (Ảnh THẾ ĐẠI)
Giáo viên và học sinh Trường THCS Thăng Long, phường Ngọc Hà, Hà Nội. (Ảnh THẾ ĐẠI)

Thách thức đặt ra không chỉ là đổi mới phương pháp truyền đạt kiến thức mà người thầy phải trở thành nguồn cảm hứng, khơi dậy khát vọng học tập và hình thành tư duy bậc cao cho học sinh trong môi trường giáo dục hiện đại.

Chia sẻ về vấn đề này, PGS, TS Nguyễn Hoàng Hải, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, môn Toán học vốn rất thú vị vì gắn bó mật thiết với đời sống hằng ngày, nhưng để học sinh cảm nhận được điều đó, trước hết chính giáo viên, giảng viên cần thay đổi cách tiếp cận, phải suy nghĩ đến tận cùng để mỗi bài giảng mang lại giá trị thực chất.

PGS, TS Nguyễn Hoàng Hải cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cập nhật các thành tựu nghiên cứu mới, hiện đại vào bài giảng, giúp học sinh thấy được ý nghĩa và khả năng ứng dụng của Toán học trong thực tiễn, khi đó học sinh sẽ chủ động tìm tòi, khám phá.

Cùng quan điểm, nguyên Trưởng phòng Toán-Tin, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, PGS, TS Tôn Thân nêu rõ, nhìn lại giai đoạn đổi mới giáo dục, có thể thấy văn hóa dạy và học Toán là dạy theo tinh thần tư tưởng, tư duy Toán học và thấm nhuần trong từng bài giảng.

Tuy nhiên, ông chỉ ra phương pháp dạy học hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế; công tác bồi dưỡng giáo viên về phương pháp chưa thật sự hiệu quả, đôi khi mang tính phong trào, hình thức. Thực tế vẫn còn tình trạng thầy giảng-trò chép, khiến học sinh tiếp nhận kiến thức một cách thụ động.

Nếu thực hiện được khẩu hiệu "Đừng bắt học sinh uống, hãy làm các em khát", người thầy không chỉ truyền đạt kiến thức, mà còn trở thành người truyền cảm hứng, khơi dậy đam mê học tập và tạo dựng môi trường sư phạm hấp dẫn.

Người thầy không chỉ truyền đạt kiến thức, mà còn trở thành người truyền cảm hứng, khơi dậy đam mê học tập và tạo dựng môi trường sư phạm hấp dẫn.

Thầy giữ vai trò chủ đạo, trò giữ vai trò chủ động, biến nhu cầu dạy của thầy chuyển hóa thành nhu cầu học của trò. Đây là nguyên tắc quan trọng cần được quán triệt trong quá trình đổi mới phương pháp giảng dạy, đồng thời phải tránh tình trạng hình thức hóa trong các chương trình bồi dưỡng giáo viên.

Tuy nhiên, PGS, TS Tôn Thân lưu ý, cần đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá để phù hợp trình độ, phân loại học sinh tốt hơn; tránh lạm dụng hình thức thi trắc nghiệm vốn dễ dẫn đến học đối phó.

Môn Toán đòi hỏi lập luận và tư duy chặt chẽ, không thể chỉ dừng ở mẹo giải nhanh. Hiện nay, một số kỳ thi vẫn nặng về kỹ thuật, tuyển chọn học sinh giỏi nhưng ít chú trọng tư duy, như vậy sẽ không đánh giá được học sinh có năng lực mà chỉ tuyển được “thợ giải Toán”.

PGS, TS Nguyễn Vũ Lương, Trường THPT Chuyên Khoa học tự nhiên, Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội phân tích, văn hóa dạy kiến thức nền tảng và văn hóa dạy học sinh giỏi là 2 cách tiếp cận hoàn toàn khác nhau. Song nếu muốn có tiêu chí đánh giá khách quan thì cần dựa vào kết quả của các kỳ thi quốc tế.

Ở những nơi tạo điều kiện để học sinh học theo sở thích, không áp đặt, các em thường học tập sôi nổi, hứng thú hơn. Một người thầy giỏi có vai trò vô cùng quan trọng, nhưng để đào tạo ra học trò giỏi lại là cả một nghệ thuật.

Dù trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, vai trò của người thầy vẫn không thể thay thế, bởi chính họ là những người truyền cảm hứng và khơi dậy khát vọng học tập cho học trò.

Tiếp nối quan điểm về vai trò then chốt của người thầy, Tiến sĩ Nguyễn Phụ Hoàng Lân, Trường đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, một giáo viên xuất sắc phải tạo động lực để học sinh dám hỏi và dám học, điều vốn chưa phổ biến ở học sinh Việt Nam.

Giáo viên cần kiến tạo văn hóa học tập suốt đời, biết sử dụng thành thạo công nghệ, nhưng không phụ thuộc hoàn toàn vào nó; đồng thời hướng dẫn học sinh khai thác công nghệ đúng cách trên nền tảng Toán học vững chắc.

Học sinh cần được rèn luyện khả năng đặt câu hỏi đúng và biết đánh giá xem câu hỏi đó mang lại giá trị gì, áp dụng được trong tình huống nào. Đây chính là chìa khóa để hình thành năng lực tự học và phát triển suốt đời trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng.

Từ những chia sẻ của các chuyên gia, đổi mới văn hóa dạy và học là con đường giúp Toán học trở nên gần gũi, thú vị và thiết thực hơn trong thời đại số.

Có thể bạn quan tâm

Quang cảnh buổi gặp gỡ Chào Tân sinh viên diễn ra tại trụ sở Đại sứ quán. (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Hungary cung cấp)

Đại sứ quán Việt Nam tại Hungary tổ chức chương trình Chào Tân sinh viên

Chương trình Chào Tân sinh viên là dịp để Đại sứ quán gặp gỡ các tân sinh viên, cung cấp những thông tin thiết thực về môi trường học tập, sinh hoạt và các quy định cần lưu ý; đồng thời tạo điều kiện để các bạn kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình học tập, nghiên cứu tại Hungary.

Thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thị Quyên Thanh trao Bằng khen của Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo tới tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc. (Ảnh: THANH TÙNG)

Phát triển giáo dục hòa nhập, bảo đảm cơ hội học tập bình đẳng

Ngày 4/10, tại Hà Nội, Khoa Giáo dục đặc biệt, Trường Khoa học phát triển trẻ thơ, Trường đại học Sư phạm Hà Nội tổ chức kỷ niệm 25 năm thành lập với chủ đề “25 năm đánh thức những vì sao”. Đánh dấu chặng đường xây dựng, phát triển và những đóng góp của các thế hệ cán bộ, giảng viên, sinh viên đối với lĩnh vực giáo dục đặc biệt.

[Video] Vẫn cần bổ sung 43.267 giáo viên trong năm học 2026-2027

[Video] Vẫn cần bổ sung 43.267 giáo viên trong năm học 2026-2027

Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, 34/34 địa phương đã thực hiện sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục. Số cơ sở giáo dục công lập giảm từ 37.530 xuống 18.555, giảm 18.975 đầu mối, tương ứng trên 50%. Tuy nhiên, các địa phương vẫn còn thiếu 116.095 giáo viên.

Lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La trao học bổng Tô Hiệu cho các học sinh có hoàn cảnh khó khăn, vượt khó học giỏi. (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Sơn La phát động hưởng ứng Tuần lễ học tập suốt đời năm 2026

Ngày 2/10, tại Trường trung học phổ thông Chuyên Sơn La, Ban Chỉ đạo Xây dựng xã hội học tập tỉnh Sơn La tổ chức Lễ phát động hưởng ứng Tuần lễ học tập suốt đời năm 2026 với chủ đề “Thực học, thực hành, làm chủ công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để xây dựng xã hội học tập, đẩy mạnh học tập suốt đời”.

 (Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN)

Bộ Giáo dục và Đào tạo: Hoàn thiện nội dung rà soát, cập nhật, điều chỉnh Chương trình và sách giáo khoa

Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định không xây dựng lại Chương trình và sách giáo khoa từ đầu, mà rà soát, cập nhật, bổ sung và điều chỉnh trên cơ sở những nội dung đang thực hiện, phù hợp với những yêu cầu mới đặt ra trong Nghị quyết số 71-NQ/TW và các chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.

Học tập tại giảng đường Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: VNU)

Giảm lý thuyết, tăng thực hành trong chương trình bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên

Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến thiết kế lại Chương trình bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên theo hướng tập trung vào những năng lực cơ bản, thiết yếu của giảng viên; giảm những nội dung lý thuyết, trùng lặp và tăng thời lượng thực hành, thảo luận, bài tập, xử lý tình huống và vận dụng vào hoạt động nghề nghiệp.

Học sinh Trường nội trú tiểu học-trung học cơ sở Sam Mứn trong ngày khai giảng năm học mới. (Ảnh: LÊ LAN)

Điện Biên: Triển khai thí điểm nâng cao điều kiện nước sạch, vệ sinh, vệ sinh cá nhân tại 9 trường học ở các xã biên giới

Ban tổ chức Hội thảo khởi động, giới thiệu sáng kiến “Nâng cao điều kiện nước sạch, vệ sinh và vệ sinh cá nhân tại các trường học nội trú, bán trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở vùng dân tộc thiểu số” tổ chức ngày 1/10 tại Điện Biên đã thống nhất chọn 9 trường tại Điện Biên thực hiện thí điểm.

Hội thảo Du học Nhật Bản 2026 mở cơ hội tiếp cận thông tin giáo dục cho học sinh, sinh viên

Hội thảo Du học Nhật Bản 2026 mở cơ hội tiếp cận thông tin giáo dục cho học sinh, sinh viên

Hội thảo Du học Nhật Bản 2026 sẽ diễn ra trong hai ngày 3-4/10 tại Hà Nội, tạo cơ hội để học sinh, sinh viên Việt Nam trực tiếp gặp gỡ đại diện 39 cơ sở và tổ chức giáo dục Nhật Bản, tìm hiểu chương trình đào tạo, học bổng và những thông tin cần thiết cho hành trình học tập tại Nhật Bản.

Lãnh đạo xã Vĩnh Linh trao quyết định thành lập các trường học. (Ảnh: Mỹ Hằng)

Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm trong sắp xếp mạng lưới trường học ở Vĩnh Linh

Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu tổ chức lại mạng lưới trường, lớp đặt ra những bài toán mới đối với xã Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị. Địa bàn rộng, một số cơ sở duy trì nhiều điểm trường trong khi quy mô học sinh không lớn, khiến nguồn lực về đội ngũ, cơ sở vật chất và quản lý còn phân tán.

Ảnh: LONG THÀNH

Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh

Ban đại diện cha mẹ học sinh cơ sở giáo dục hoạt động theo chế độ tập thể, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch và đúng phạm vi nhiệm vụ, quyền được quy định; không sử dụng danh nghĩa Ban đại diện để vận động tài trợ cho cơ sở giáo dục hoặc thu, tiếp nhận, quản lý, sử dụng tài trợ dành cho cơ sở giáo dục.