WTO ứng phó những “cơn gió ngược”

Tại cuộc họp cấp bộ trưởng ở Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã cảnh báo những “cơn gió ngược” đối với kinh tế và căng thẳng địa chính trị đang đe dọa thương mại toàn cầu cũng như các hệ thống thương mại đa phương, đồng thời thúc đẩy cải cách, tạo cơ hội để các nước đang phát triển và kém phát triển nhất tăng cường năng lực thu hút đầu tư. Tổ chức thương mại đa phương đang nỗ lực củng cố khuôn khổ thương mại toàn cầu bằng cách tránh chủ nghĩa bảo hộ, thúc đẩy nền kinh tế linh hoạt, trong bối cảnh xuất hiện các dấu hiệu “phân mảnh” trong nền kinh tế toàn cầu.
Hội nghị cấp Bộ trưởng lần thứ 13 của Tổ chức Thương mại Thế giới (MC13). Nguồn: Báo Công thương
Hội nghị cấp Bộ trưởng lần thứ 13 của Tổ chức Thương mại Thế giới (MC13). Nguồn: Báo Công thương

Khó khăn, vướng mắc

Hội nghị Bộ trưởng lần thứ 13 của WTO (MC13) tại Abu Dhabi là hội nghị đầu tiên sau hai năm của tổ chức thương mại đa phương này, với các chủ đề về đánh bắt cá, nông nghiệp và thương mại điện tử…

Tổng Giám đốc WTO, bà Ngozi Okonjo-Iweala bày tỏ quan ngại cuộc họp gặp nhiều thách thức do “những cơn gió ngược về kinh tế và chính trị”, như xung đột ở Ukraine, căng thẳng tại Biển Đỏ, lạm phát, giá lương thực tăng và những khó khăn kinh tế trên toàn cầu.

Tại cuộc họp cấp bộ trưởng gần đây nhất của WTO ở Geneva (Thụy Sĩ) vào tháng 6/2022, các bộ trưởng thương mại đã đạt một thỏa thuận lịch sử về cấm trợ cấp cho hoạt động khai thác, đánh bắt thủy sản gây hại cho sinh vật biển và đồng ý miễn trừ bằng sáng chế tạm thời đối với vắc-xin ngừa Covid-19, đồng thời cam kết thiết lập lại hệ thống giải quyết tranh chấp mà Mỹ tạm dừng vào năm 2019 sau nhiều năm ngăn chặn việc bổ nhiệm các thẩm phán mới cho tòa phúc thẩm của WTO.

Chủ nghĩa đa phương đang bị tấn công từ mọi phía, bất ổn khắp nơi, thế giới đang trong một thời điểm thậm chí còn khó khăn hơn so với hai năm trước đây khi diễn ra Hội nghị MC12.

Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala

Tuy nhiên, Ủy viên Thương mại Liên minh châu Âu (EU) Valdis Dombrovskis nhận định, sẽ rất khó để lặp lại thành công của hội nghị năm 2022, do các cuộc đàm phán về cải cách giải quyết tranh chấp và một số nội dung trong văn kiện cuối cùng có thể sẽ gặp nhiều thách thức.

MC13 dự kiến kéo dài đến ngày 29/2 và đang được hy vọng sẽ đạt tiến bộ, đặc biệt trong lĩnh vực đánh bắt cá, nông nghiệp và thương mại điện tử. Tuy nhiên, khó có thể đạt được các thỏa thuận lớn vì các quy tắc của WTO đòi hỏi sự đồng thuận của tất cả 164 quốc gia thành viên.

Phát biểu trong ngày đầu tiên của MC13, Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala nhấn mạnh chủ nghĩa đa phương đang bị tấn công từ mọi phía, bất ổn khắp nơi, thế giới đang trong một thời điểm thậm chí còn khó khăn hơn so với hai năm trước đây khi diễn ra Hội nghị MC12.

Chính vì vậy, bà Okonjo-Iweala cho rằng, cần cải cách hệ thống thương mại đa phương và tăng cường hợp tác quốc tế. Nhắc lại cảnh báo về dấu hiệu “phân mảnh” trong nền kinh tế toàn cầu, Tổng Giám đốc Okonjo-Iweala cho biết, thế giới có thể không đạt được mức tăng trưởng khối lượng giao dịch hàng hóa 3,3% trong năm nay và nhiều khả năng cũng không thể đạt được mốc tăng trưởng khối lượng giao dịch 0,8% trong năm 2023 như dự báo WTO đưa ra hồi tháng 10 năm ngoái.

Ưu tiên các nước đang phát triển

Hưởng ứng lời kêu gọi của Tổng Giám đốc WTO, Bộ trưởng Ngoại thương UAE Thani bin Ahmed Al Zeyoudi bày tỏ hy vọng MC13 sẽ đóng vai trò là bệ phóng cho những cải cách cần thiết. Ủy viên Thương mại EU Valdis Dombrovskis cũng nhận định, thế giới đã thay đổi, căng thẳng địa chính trị đang gia tăng, các tổ chức như WTO cần không ngừng cải tổ.

Ngay trước thềm MC13, hơn 120 thành viên WTO đã đạt thỏa thuận tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư vào các nước đang phát triển bằng cách cải thiện tính minh bạch và xóa bỏ các rào cản quan liêu. Thỏa thuận có tên Hiệp định Tạo thuận lợi đầu tư cho phát triển (IFD), được 75% thành viên WTO ký kết. Nội dung văn kiện này được công bố trên trang mạng của WTO vài giờ trước khi Hội nghị MC13 khai mạc. Các bên ký kết IFD mong muốn các bộ trưởng tham dự hội nghị ở Abu Dhabi đưa hiệp định này vào hệ thống các thỏa thuận chính thức của WTO. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi thỏa thuận phải được toàn bộ thành viên đồng thuận.

Thỏa thuận IFD nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho dòng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), nhất là đến các nước đang phát triển và kém phát triển nhất, nhằm thúc đẩy phát triển bền vững.

Thỏa thuận IFD nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho dòng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), nhất là đến các nước đang phát triển và kém phát triển nhất, nhằm thúc đẩy phát triển bền vững. Để đạt được điều này, các nước tham gia đồng ý cải thiện tính minh bạch của các biện pháp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, áp dụng các biện pháp hỗ trợ đầu tư khác và thúc đẩy hợp tác quốc tế. Người đứng đầu WTO Ngozi Okonjo-Iweala đánh giá đây là thỏa thuận tiên phong, hứa hẹn giúp các bên ký kết có thể thu hút được FDI để thúc đẩy tăng trưởng.

Trong khi đó, các nước sản xuất bông ở châu Phi đã kêu gọi WTO tìm giải pháp chấm dứt tình trạng cạnh tranh thiếu công bằng trong hoạt động mua bán bông, bắt nguồn từ chính sách trợ cấp. Lời kêu gọi được các nước C4 (bao gồm Benin, Burkina Faso, Mali và Chad) đưa ra ngay trước thềm hội nghị. Bên cạnh việc kêu gọi chấm dứt trợ cấp giá bông, nhóm C4 cũng đề nghị các nước liên quan bồi thường thiệt hại, đồng thời loại bỏ bông ra khỏi hồ sơ nông nghiệp nhằm thúc đẩy các cuộc thảo luận riêng về vấn đề này.

Trước khi bước vào hội nghị chính thức, Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala đã công bố quỹ trị giá 50 triệu USD để hỗ trợ nữ doanh nhân tại các nước đang phát triển nắm bắt những cơ hội to lớn do kinh tế số đem lại. Theo bà Okonjo-Iweala, các nước cần có giải pháp để giải quyết vấn đề tài chính mà phụ nữ đang đối mặt. Quốc vụ khanh phụ trách thương mại quốc tế thuộc Bộ Ngoại thương UAE, Thani al-Zeyoudi đánh giá đây không chỉ là sáng kiến tôn vinh sự đóng góp vô giá của các nữ doanh nhân và các doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo trên toàn thế giới, mà còn ghi nhận vai trò quan trọng của họ trong phát triển kinh tế. Thực tế cho thấy phụ nữ chiếm khoảng 50% dân số thế giới, nhưng chỉ đóng góp 37% GDP toàn cầu.

Một trong những nội dung quan trọng trong chương trình nghị sự tại hội nghị lần này là vấn đề trợ cấp nghề cá. Đại sứ Iceland Einar Gunnarsson - người chủ trì các cuộc đàm phán về nghề cá tại WTO, kêu gọi các nước thỏa hiệp nhằm hoàn tất một thỏa thuận toàn diện về vấn đề này. Đây là nỗ lực nhằm thúc đẩy trữ lượng cá bền vững trên toàn cầu, sau khi WTO đạt một thỏa thuận lịch sử về trợ cấp đánh bắt cá tại MC12 diễn ra tháng 6/2022. Đó là thỏa thuận đầu tiên về cấm các khoản trợ cấp dẫn đến các hoạt động đánh bắt cá bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.

Tuy nhiên, thỏa thuận này chưa giải quyết được một số vấn đề và các thành viên WTO cam kết tiếp tục thảo luận để đạt một thỏa thuận toàn diện tại MC13. Sau nhiều tháng đàm phán căng thẳng, bản dự thảo thỏa thuận mới đã được công bố, song một số điểm trong dự thảo mới liên quan đến định nghĩa về cơ chế ưu đãi đối với các nước đang phát triển và các quốc gia nghèo nhất vẫn đang trong quá trình thảo luận. Thỏa hiệp là điều không dễ dàng đối với cơ chế đàm phán đa phương và việc các nước có đạt một thỏa thuận mang tính toàn diện về vấn đề này hay không dường như sẽ quyết định đáng kể vào thành công của hội nghị lần này.

Có thể bạn quan tâm

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại cuộc họp báo ở New Delhi, ngày 27/1/2026. (Nguồn: ANI/TTXVN)

FTA giữa Ấn Độ và EU: Bước chuyển tích cực

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ vừa tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 16 với dấu mốc đáng nhớ khi hai bên tuyên bố hoàn tất tiến trình đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA), mở ra cơ hội xây dựng một không gian thương mại rộng lớn với khoảng hai tỷ người tiêu dùng, chiếm gần 25% GDP toàn cầu. 

Một phương tiện quân sự gần thành phố Rawa, gần khu vực biên giới Iraq và Syria. (Ảnh: Xinhua)

Hiểm họa tiềm ẩn về an ninh ở Trung Đông

Lực lượng liên quân đã hoàn tất việc rút quân khỏi các căn cứ nằm trong lãnh thổ liên bang Iraq, đánh dấu sự kết thúc giai đoạn đầu của sứ mệnh quân sự do Mỹ đứng đầu chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Iraq.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Quan hệ Nga-Mỹ: Chưa tạo chuyển biến

Các cuộc gặp mới nhất giữa Nga và Mỹ, cũng như gặp ba bên với Ukraine cho thấy các kênh đối thoại được duy trì, song vẫn chưa đủ để tạo ra những chuyển biến thực chất. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc họp báo chung ở Washington. (Ảnh tư liệu-minh họa: ANI/TTXVN)

Dấu ấn ngoại giao Ấn Độ

Những năm gần đây, Ấn Độ không chỉ nổi lên là một hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế, mà còn từng bước nâng cao vị thế trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Chính sách đối ngoại cân bằng, tự chủ được xem là một nhân tố quan trọng giúp đất nước sông Hằng đứng vững trong một thế giới phân mảnh, cạnh tranh và bất định.

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: TTXVN)

Ưu tiên chiến lược của Nga

Không đơn thuần là báo cáo thường niên, phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tại cuộc họp báo tổng kết đối ngoại năm 2025 được xem như tuyên bố về cách Moskva định vị mình trên bàn cờ quyền lực toàn cầu. 

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2026 diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Lan tỏa tinh thần đối thoại

Hàng nghìn nhân vật nổi tiếng nhất thế giới trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế và chính trị đang tập trung về Davos, một thị trấn nhỏ ở dãy núi Alps của Thụy Sĩ để thảo luận về hàng loạt vấn đề “nóng” toàn cầu.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vấn đề Greenland: Phép thử với NATO

Việc Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đe dọa áp thuế lẫn nhau xoay quanh tham vọng của Washington giành quyền kiểm soát Greenland đang phơi bày những rạn nứt mới trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Khe cửa hẹp cho hòa bình ở Ukraine

Khi căng thẳng gia tăng trên chiến trường ở Ukraine, một khe cửa hẹp cho hoạt động ngoại giao vẫn đang hé mở. Tuy vậy, sự mâu thuẫn, giằng co về lợi ích chiến lược giữa các bên tiếp tục là trở ngại lớn, khiến các nỗ lực tìm kiếm hòa bình chưa đạt bước tiến đột phá, thực chất nào.

Các tàu chở hàng chất đầy container tại Cảng Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Hiệp định thương mại tự do FTA: “Lá chắn” của kinh tế thế giới

Cục diện thương mại toàn cầu đang chứng kiến sự xáo trộn mạnh mẽ khi chủ nghĩa bảo hộ không ngừng lan rộng. Tuy nhiên, những xu hướng mới cũng dần hình thành và ngày càng rõ nét, trong đó nổi bật là việc các nước đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), tạo “lá chắn” bảo vệ nền kinh tế.

Khung cảnh đổ nát do xung đột ở phía bắc Dải Gaza. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Mong manh lộ trình hòa bình ở Gaza

Lộ trình hòa bình ở Dải Gaza ghi nhận tín hiệu tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn khó dàn xếp trong một sớm một chiều. Giới quan sát đang theo dõi sát công tác chuẩn bị cho giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình, nhằm hướng tới một Gaza không còn xung đột và bạo lực, một Gaza với an ninh, hòa bình và ổn định.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Bài toán nhân lực và việc làm toàn cầu

Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) vừa ra báo cáo cho biết, thị trường lao động toàn cầu đã biến động mạnh trong nhiều năm qua và sẽ còn thay đổi nhanh hơn nữa. Dự báo trong 5 năm tới, 22% tổng số việc làm hiện nay sẽ thay đổi căn bản, biến mất hoặc được tái tạo, do sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen (phải) và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa. (Ảnh: TTXVN)

Những tính toán chiến lược ở Syria

Trong chuyến thăm Syria mới đây, các nhà lãnh đạo hàng đầu Liên minh châu Âu (EU) đã mang đến cho Damascus những ưu đãi đặc biệt, nhằm hỗ trợ đất nước từng nhiều năm chìm trong xung đột tái thiết và phát triển. Trao “cành ô liu” cho Syria, lợi ích EU nhận lại cũng không hề nhỏ.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Kỳ vọng hợp tác Đức-Ấn Độ

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đầu tuần tới thực hiện chuyến thăm chính thức đầu tiên tới Ấn Độ kể từ khi nhậm chức. Chuyến công du không chỉ phát đi tín hiệu về sự điều chỉnh trong tư duy chiến lược của Berlin mà còn cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của New Delhi trong các tính toán dài hạn của châu Âu.

Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. (Nguồn: IRNA/TTXVN)

Lằn ranh đỏ của Iran

Tình hình Trung Đông tiếp tục “dậy sóng”, khi Iran liên tiếp đưa ra tuyên bố xác lập những lằn ranh đỏ không thể xâm phạm. Không chỉ mang tính cảnh báo, động thái này được cho là phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong lập trường của Tehran.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Nhật Bản kỳ vọng nhiều thay đổi

Với tình trạng suy giảm dân số, giá cả leo thang, ảnh hưởng từ các cuộc cạnh tranh chiến lược gay gắt…, năm 2026 được dự báo không phải là một năm có nhiều thuận lợi với Nhật Bản. Tuy vậy, nữ Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định, với sức mạnh nội tại và ý chí vươn lên của người dân, Nhật Bản sẽ đón chào một tương lai tươi sáng.

Quang cảnh một phiên bỏ phiếu của Đại hội đồng Liên hợp quốc. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Khoản ngân sách khiêm tốn dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc

Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua ngân sách thường niên năm 2026 trị giá 3,45 tỷ USD. Khoản ngân sách khiêm tốn này dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc, đòi hỏi tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh phải hết sức vun vén, thậm chí là “giật gấu vá vai” mới mong đủ chi tiêu.

Ảnh chụp ngày 16/2/2025 cho thấy quang cảnh thành phố Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh minh họa: TÂN HOA XÃ)

Châu Phi: Một tương lai tươi sáng từ những nỗ lực không mệt mỏi

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo, năm 2026, châu Phi sẽ dẫn đầu thế giới về số lượng nền kinh tế tăng trưởng cao, nhiều quốc gia đạt mức tăng trưởng hơn 6%. Dự báo của IMF về một tương lai tươi sáng cho Lục địa đen, vốn luôn là vùng trũng của thế giới, tới từ những nỗ lực không mệt mỏi của các nước châu Phi.

Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)

Con tàu ASEAN vững vàng vượt sóng gió

Năm 2025, một năm nhiều biến động, với những diễn biến phức tạp “phủ bóng” lên môi trường địa chính trị toàn cầu và khu vực Đông Nam Á. Bằng sức mạnh nội tại, con tàu ASEAN vững vàng vượt qua sóng cả, là hình mẫu thành công về hợp tác và liên kết khu vực.

Một tên lửa mang đầu đạn hạt nhân chiến thuật của quân đội Mỹ. (Ảnh: DEFENSE NEWS)

Đối thoại thay đối đầu

Những tranh cãi liên quan chương trình hạt nhân của Iran tiếp tục là “mớ bòng bong” khó gỡ khi cuộc họp của Hội đồng Bảo an về vấn đề không phổ biến vũ khí hạt nhân mới đây đã chứng kiến bất đồng sâu sắc giữa các thành viên cơ quan quyền lực Liên hợp quốc. 

Tuyến đường gom Đại lộ Thăng Long (đoạn qua khu vực gần Thiên Đường Bảo Sơn) chìm trong lớp bụi dày đặc, mịt mù. Cây cối ven đường đổi sang màu trắng đục, phủ đầy lớp bột mịn. (Ảnh: THÙY LINH)

Ô nhiễm không khí: Thách thức nghiêm trọng

Theo Báo cáo chất lượng không khí thế giới năm 2025 do tổ chức IQAir công bố, chỉ có 7 quốc gia đáp ứng ngưỡng PM2.5 theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), còn lại hơn 90% số quốc gia vượt xa mức an toàn.