Đón tiếp người đồng cấp Nga tại thủ đô Maputo, Bộ trưởng Ngoại giao Mozambique nói rằng, Maputo có thể được xem như “quê hương thứ hai” của ông Sergei Lavrov nếu xét về tần suất chuyến thăm của nhà ngoại giao Nga. Không chỉ đối với Mozambique, Nga dành cho các nước châu Phi sự quan tâm đặc biệt. Sự hiện diện ngoại giao của Moskva trong khu vực là minh chứng rõ nét cho sự quan tâm đó. Chỉ riêng năm 2025, Nga đã mở đại sứ quán tại 3 nước châu Phi, gồm Niger, Sierra Leone, Nam Sudan và dự kiến các địa điểm tiếp theo là Gambia, Liberia, Togo và Comoros.
Thời gian qua, tần suất các chuyến thăm châu Phi của giới chức Nga diễn ra ngày càng thường xuyên. Dù mỗi chuyến công du có mục đích riêng nhưng tựu trung lại đều thể hiện mong muốn đẩy mạnh chiến lược hợp tác toàn diện với châu Phi trên những trụ cột cốt lõi như an ninh, kinh tế, năng lượng và ngoại giao. Chuyến công du lần này của ông Sergei Lavrov cũng không phải ngoại lệ. Tại những cuộc gặp giữa Bộ trưởng Ngoại giao Nga và giới chức Ethiopia, Niger, Mozambique, Burundi, các bên đạt nhất trí cao về việc tiếp tục củng cố gắn kết giữa Nga và các nước, trên cả phương diện song phương và đa phương.
Những năm gần đây, châu Phi thu hút sự quan tâm của nhiều cường quốc, như Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản, Đức. Không nằm ngoài cuộc đua đó, Nga cũng dành cho Lục địa Đen một vị trí quan trọng trong chính sách đối ngoại. Trong thông điệp nhân Ngày châu Phi mới đây, Tổng thống Nga Vladimir Putin khẳng định, châu Phi đã đạt những bước tiến đáng kể trong phát triển kinh tế-xã hội, đồng thời đóng vai trò ngày càng nổi bật trên trường quốc tế. Moskva coi trọng việc củng cố quan hệ hữu nghị truyền thống với các quốc gia trong khu vực. Giới phân tích cho rằng, điều này cũng phù hợp với chiến lược mở rộng mạng lưới đối tác của Nga nhằm giảm sức ép cô lập từ phương Tây, thiết lập chuỗi cung ứng mới và duy trì vị thế cân bằng trên trường quốc tế.
Với châu Phi, chuyến thăm của Bộ trưởng Ngoại giao Nga cũng như sự ủng hộ của Moskva có ý nghĩa quan trọng. Trước hết là đối với nỗ lực bảo đảm an ninh. Tại Hội nghị tham vấn cấp bộ trưởng Nga-Liên minh các quốc gia Sahel (AES), diễn ra trong khuôn khổ chuyến thăm, ông Lavrov khẳng định, Moskva sẽ tiếp tục hỗ trợ nâng cao năng lực cho lực lượng vũ trang các nước Sahel nhằm chống lại mối đe dọa từ các nhóm cực đoan.
Hợp tác của Nga cũng hiện diện trong nhiều ngành kinh tế châu Phi như năng lượng, thương mại, khai khoáng, nông nghiệp, cơ sở hạ tầng. Dấu ấn năng lượng của Nga tại Lục địa Đen được thể hiện qua nhiều dự án dầu khí, cùng hàng loạt thỏa thuận xây dựng nhà máy điện hạt nhân. Moskva đã hỗ trợ Ai Cập xây dựng nhà máy điện hạt nhân El Dabaa, dự án điện hạt nhân quy mô lớn đầu tiên của châu lục.
Nếu xét về nguồn vốn đầu tư vào châu Phi, Nga chưa hẳn là đối tác lớn nhất. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, điều khiến Moskva được chào đón tại Lục địa Đen là cách tiếp cận bình đẳng, cùng có lợi, không can thiệp vào công việc nội bộ, không áp đặt hay phân biệt đối xử. Giới chức châu Phi từng nhiều lần nhấn mạnh mong muốn tạo ra giá trị gia tăng ngay trên lục địa, thay vì chỉ xuất khẩu tài nguyên thô để những quốc gia khác chế biến và hưởng phần lớn lợi ích kinh tế. Moskva khẳng định sẵn sàng hỗ trợ châu Phi hiện thực hóa mục tiêu này. Nền tảng quan hệ được xây dựng dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau đó sẽ là cơ sở vững chắc để Nga và châu Phi tiếp tục tiến những bước dài trên hành trình hợp tác sắp tới.
