Ứng phó thách thức việc làm toàn cầu

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)
Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Tại Hội nghị Lao động quốc tế lần thứ 114 do Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) tổ chức ở Geneva (Thụy Sĩ), các đoàn đại biểu cho người lao động, người sử dụng lao động và các quốc gia thành viên thảo luận nhiều vấn đề quan trọng định hình thế giới việc làm. ILO kêu gọi thúc đẩy học tập suốt đời để ứng phó nguy cơ mất việc làm vào “tay” trí tuệ nhân tạo (AI).

Phát biểu khai mạc hội nghị, Tổng Giám đốc ILO Gilbert F. Houngbo nhấn mạnh, tương lai của việc làm sẽ không chỉ được quyết định bởi công nghệ, mà còn bởi các chính sách, thể chế và đối thoại xã hội định hướng nó. Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu vốn đã tăng trưởng chậm, đặc trưng bởi sự thiếu hụt việc làm bền vững trong thời gian dài, những lựa chọn đưa ra hôm nay sẽ quyết định liệu AI sẽ mở rộng cơ hội, sự thịnh vượng chung hay làm sâu sắc thêm sự bất bình đẳng và bất an. Người lao động ở khắp mọi nơi cần có khả năng chia sẻ những lợi ích về năng suất do AI tạo ra.

Những lợi ích đó phải được phân phối công bằng thông qua mức lương tốt hơn, cơ chế bảo vệ lao động mạnh mẽ hơn và tăng trưởng toàn diện hơn. Theo kịch bản khủng hoảng dầu mỏ kéo dài, ILO dự đoán số giờ làm việc toàn cầu có thể giảm tương đương 14 triệu việc làm toàn thời gian trong năm 2026 và 38 triệu việc làm vào năm 2027, với tổn thất thu nhập lao động lên tới 3.000 tỷ USD vào năm 2027.

Nỗi lo AI “cướp” mất việc làm hoàn toàn có cơ sở và đang là chủ đề nóng trên toàn cầu. Nhưng nếu nhìn nhận khách quan, mối quan hệ giữa AI và thị trường lao động không chỉ thuần túy là “AI thay thế con người”, đó là một cuộc dịch chuyển, tái định hình cấu trúc việc làm. AI đặc biệt xuất sắc trong việc xử lý dữ liệu, nhận diện mẫu và thực hiện các tác vụ lặp đi lặp lại.

Nỗi lo AI “cướp” mất việc làm hoàn toàn có cơ sở và đang là chủ đề nóng trên toàn cầu.

Do đó, những công việc đang chịu áp lực lớn nhất gồm lao động văn phòng, hành chính, sáng tạo nội dung và thiết kế cấp thấp, lập trình viên sơ cấp, dịch vụ khách hàng. Một sai lầm phổ biến khi nghĩ rằng AI sẽ xóa sổ hoàn toàn một chức danh công việc. Thực tế, AI thường chỉ thay thế một vài tác vụ trong công việc đó.

Chẳng hạn, AI không thay thế hoàn toàn một bác sĩ, nhưng nó có thể đọc kết quả X-quang nhanh và chính xác hơn. Bác sĩ lúc này sẽ giảm bớt thời gian phân tích kỹ thuật để tập trung vào việc hội chẩn, đưa ra phác đồ điều trị và tương tác, động viên bệnh nhân.

Mối nguy lớn nhất không nằm ở chỗ không có việc làm mới, mà nằm ở khoảng cách về kỹ năng và tốc độ thích ứng, dẫn tới tình trạng thất nghiệp tạm thời. AI tạo ra việc làm mới như kỹ sư tối ưu câu lệnh, chuyên gia đạo đức AI, kỹ sư dữ liệu…, nhưng một người vừa mất việc dịch thuật hay nhập liệu không thể ngay lập tức chuyển sang làm các công việc công nghệ cao này. Sự phân hóa giàu nghèo gia tăng do những người làm chủ được AI sẽ có năng suất gấp 5-10 lần và nhận mức lương rất cao. Ngược lại, những người từ chối hoặc không có điều kiện tiếp cận AI sẽ bị tụt lại phía sau, dẫn đến nguy cơ dư thừa lao động kỹ năng thấp.

Trong bối cảnh số hóa và AI, quá trình chuyển đổi xanh, những thay đổi nhân khẩu học định hình lại thị trường lao động trên toàn thế giới, ILO kêu gọi các quốc gia nâng học tập suốt đời lên vị trí trụ cột trung tâm của chính sách kinh tế, xã hội. Thay vì lo lắng bị AI đào thải, cách tốt nhất là chủ động nâng cấp bản thân bằng học tập suốt đời để trở thành người điều khiển AI. Các chuyên gia khuyến nghị tập trung vào những giá trị mà AI còn rất lâu hoặc không bao giờ bì kịp con người như trí tuệ cảm xúc (EQ), tư duy phản biện và đạo đức, khả năng sáng tạo đột phá…

Dựa trên các cuộc khảo sát người lao động mới, phân tích vị trí tuyển dụng trực tuyến, dữ liệu thể chế và đánh giá 174 nghiên cứu, ILO đưa ra báo cáo “Học tập suốt đời và kỹ năng cho tương lai” cảnh báo, nếu không đầu tư mạnh mẽ hơn vào các hệ thống học tập toàn diện, những chuyển đổi này có nguy cơ làm gia tăng bất bình đẳng giữa và trong các quốc gia.

ILO nhấn mạnh, học tập suốt đời là cầu nối giữa việc làm hôm nay và cơ hội ngày mai. Điều này không chỉ liên quan khả năng tìm việc, năng suất lao động, mà còn hỗ trợ việc làm chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới thật sự, xây dựng xã hội bền vững, khiến học tập suốt đời trở thành yếu tố trung tâm của bất kỳ chiến lược thành công nào cho tăng trưởng và phát triển bền vững.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh chụp ngày 3/3/2026 cho thấy tình trạng hư hại của Cung điện Golestan tại Tehran, Iran. (Ảnh: THX)

Bài toán bảo vệ di sản trong bối cảnh xung đột liên tục bùng phát

Di sản văn hóa phản ánh bản sắc được tích lũy qua hàng nghìn năm lịch sử của một cộng đồng và rộng hơn là cả nhân loại. Tuy nhiên, hàng loạt cuộc xung đột liên tiếp nổ ra thời gian qua đã tàn phá, thậm chí xóa sổ nhiều di sản mà người dân trân trọng, gìn giữ và bảo vệ từ thế hệ này qua thế hệ khác.

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là nhiệm vụ cấp bách của mọi quốc gia. (Ảnh minh họa: TTXVN)

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là ưu tiên cấp bách toàn cầu

Môi trường số giúp trẻ em tiếp cận kiến thức, học tập, giao lưu và hội nhập cộng đồng một cách nhanh chóng, cũng như phát huy khả năng sáng tạo. Tuy nhiên, giữa “biển” thông tin đó, trẻ em cần được hướng dẫn và trang bị kiến thức để có thể chọn lọc những gì bổ ích, tránh xa những nhân tố độc hại.

Người dân Iran tuần hành sau khi có lệnh ngừng bắn tại Tehran. (Ảnh: THX/TTXVN)

Những “sứ giả hòa bình"

Khi thế giới chú tâm quan sát từng diễn biến trong quá trình đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran với câu hỏi liệu một thỏa thuận có thể được ký hay không, thì một số quốc gia như Qatar và Pakistan lựa chọn không đứng ngoài cuộc.

Nhân viên y tế chuyển thi thể một bệnh nhân Ebola tại Mongbwalu, tỉnh Ituri, Cộng hòa dân chủ Congo, ngày 25/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Cuộc chiến chống Ebola

Dịch Ebola đang bùng phát ở mức đáng báo động từ Cộng hòa dân chủ Congo và lan nhanh sang các nước láng giềng ở khu vực Trung Phi, gây lo ngại cho cộng đồng quốc tế về một đợt dịch bệnh nguy hiểm.

Lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam tại Nam Sudan trao quà tặng người dân địa phương.

Hành trình “gieo hạt hòa bình”

Sau gần 80 năm hình thành và phát triển, Lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc ghi dấu ấn quan trọng trong nỗ lực xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, tác động đa chiều từ tình trạng thiếu hụt tài chính, căng thẳng địa chính trị và sự suy giảm quân số đang đặt lực lượng này trước thách thức nghiêm trọng.

Thiệt hại sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel tại Tehran, Iran. (Ảnh: THX/TTXVN)

Nhiều hệ lụy khó lường

Xung đột kéo dài tại Trung Đông tác động mạnh lên thị trường lao động, hàng không, du lịch, tài chính công và triển vọng tăng trưởng tại nhiều nền kinh tế lớn ở hai châu lục Á, Âu. Các chuyên gia nhận định rằng, kể cả khi xung đột chấm dứt, vết thương này phải mất nhiều năm mới có thể khép miệng.

Tàu thuyền vận chuyển trên eo biển Homuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

Khủng hoảng tại Eo biển Hormuz: Kịch bản xấu

Khủng hoảng tại Eo biển Hormuz đang chuyển sang giai đoạn bị đánh giá là nguy hiểm nhất khi lượng dầu tồn kho toàn cầu suy giảm nhanh chóng, dòng vận chuyển dầu bằng tàu biển tiếp tục bị gián đoạn và áp lực lan rộng sang toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng...

Trụ sở WHO tại Geneva, Thụy Sĩ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ứng phó thách thức y tế toàn cầu

Tại kỳ họp Đại hội đồng Y tế thế giới lần thứ 79 diễn ra ở Geneva, Tổ chức Y tế thế giới cảnh báo các đợt bùng phát dịch Ebola ở CHDC Congo và virus Hanta trên tàu du lịch MV Hondius chỉ là những cuộc khủng hoảng mới nhất của thế giới đang trong thời kỳ nguy hiểm và chia rẽ bởi xung đột, khủng hoảng kinh tế và biến đổi khí hậu.

Tòa nhà bị phá hủy sau các cuộc không kích của Mỹ-Israel xuống thủ đô Tehran, Iran, ngày 4/3/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Tình hình Trung Đông: Chìa khóa mở cánh cửa hòa bình

Mỹ hủy kế hoạch tấn công Iran vào ngày 19/5 theo đề nghị của 3 nước vùng Vịnh. Tehran cũng gấp rút gửi Washington kế hoạch hòa bình 14 điểm thông qua trung gian Pakistan. Những động thái được đánh giá tích cực của các bên liên quan khiến giới quan sát có quyền hy vọng về khả năng xung đột sớm chấm dứt ở Trung Đông.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. (Ảnh: Bộ Ngoại giao)

Nhật Bản-Hàn Quốc: Gác lại quá khứ, hướng tới tương lai

Hôm nay (19/5), Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae bắt đầu chuyến công du tới Hàn Quốc, tham dự hội nghị thượng đỉnh song phương với Tổng thống nước chủ nhà Lee Jae Myung. Trái với giai đoạn nguội lạnh trước đây, hai bên đang nỗ lực vượt qua những khúc mắc để chung tay giải quyết hàng loạt vấn đề mang tính chiến lược trước mắt.

Quang cảnh Hội nghị lần thứ sáu của Liên minh châu Âu về hỗ trợ tương lai của Syria và khu vực được tổ chức tại Brussels, Bỉ, ngày 10/5/2022. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Khởi đầu mới của Syria khi nối lại hợp tác với EU, UAE

Những ngày qua, Syria đón nhận tin vui khi Liên minh châu Âu (EU), Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) cùng nhiều nước nối lại hợp tác, mở đường giúp quốc gia Trung Đông tái hòa nhập vào dòng chảy chung của khu vực và quốc tế sau nhiều thập niên chìm trong xung đột.

Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Busan, Hàn Quốc ngày 30/10/2025. (Ảnh: www.gov.cn)

Cơ hội thu hẹp khác biệt

Diễn ra vào thời điểm then chốt đối với mối quan hệ Mỹ-Trung Quốc, chuyến công du tới Bắc Kinh lần này của người đứng đầu Nhà trắng là cơ hội để hai bên thu hẹp khác biệt, mở cánh cửa hợp tác trong nhiều lĩnh vực giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Tổng thống Algeria Abdelmadjid Tebboune bắt tay Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại lễ ký kết diễn ra ở thủ đô Algiers, Algeria, ngày 27/8/2022. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Gác lại bất đồng, tăng cường đối thoại

Chuyến thăm của bà Rufo cũng đánh dấu sự kiện Đại sứ Pháp tại Algeria Stephane Romatet trở lại nhiệm sở sau khoảng 1 năm bị triệu hồi về nước trong giai đoạn căng thẳng ngoại giao song phương.

Thủ tướng Anh Keir Starmer (trái) cùng phu nhân tới điểm bỏ phiếu bầu cử Hội đồng địa phương tại London, ngày 7/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử giữa nhiệm kỳ ở Anh

Cuộc bầu cử địa phương giữa nhiệm kỳ năm 2026 ở Anh hôm 7/5 nhằm bầu ra hơn 5.000 ủy viên hội đồng tại 136 hội đồng, bao gồm tất cả 32 quận của London, 6 thị trưởng ở Anh, 129 thành viên Nghị viện Scotland và 96 thành viên Nghị viện xứ Wales.

Trụ sở của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Geneva, Thụy Sĩ. (Ảnh: Xinhua/Liu Qu)

Ngăn chặn nguy cơ lây lan virus Hanta

Tàu du lịch MV Hondius chở khoảng 150 hành khách được phát hiện là ổ dịch virus Hanta làm 3 người tử vong, đang gây tâm lý lo lắng cho cả châu Âu, châu Phi và Nam Mỹ, vốn là những nơi con tàu từng ghé qua.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng ở Washington, DC, Hoa Kỳ, ngày 5/5/2026. (Ảnh: Li Yuanqing/Xinhua)

Những động thái bất ngờ

Mỹ tuyên bố kết thúc chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, chuyển sang giai đoạn bảo đảm an toàn hàng hải và ổn định khu vực. Dù vẫn đe dọa có thể tấn công trở lại nhưng động thái bất ngờ này của Washington cũng đã mang tới tia hy vọng về khả năng mở cánh cửa hòa bình Trung Đông.