Ứng phó thách thức việc làm toàn cầu

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)
Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Tại Hội nghị Lao động quốc tế lần thứ 114 do Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) tổ chức ở Geneva (Thụy Sĩ), các đoàn đại biểu cho người lao động, người sử dụng lao động và các quốc gia thành viên thảo luận nhiều vấn đề quan trọng định hình thế giới việc làm. ILO kêu gọi thúc đẩy học tập suốt đời để ứng phó nguy cơ mất việc làm vào “tay” trí tuệ nhân tạo (AI).

Phát biểu khai mạc hội nghị, Tổng Giám đốc ILO Gilbert F. Houngbo nhấn mạnh, tương lai của việc làm sẽ không chỉ được quyết định bởi công nghệ, mà còn bởi các chính sách, thể chế và đối thoại xã hội định hướng nó. Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu vốn đã tăng trưởng chậm, đặc trưng bởi sự thiếu hụt việc làm bền vững trong thời gian dài, những lựa chọn đưa ra hôm nay sẽ quyết định liệu AI sẽ mở rộng cơ hội, sự thịnh vượng chung hay làm sâu sắc thêm sự bất bình đẳng và bất an. Người lao động ở khắp mọi nơi cần có khả năng chia sẻ những lợi ích về năng suất do AI tạo ra.

Những lợi ích đó phải được phân phối công bằng thông qua mức lương tốt hơn, cơ chế bảo vệ lao động mạnh mẽ hơn và tăng trưởng toàn diện hơn. Theo kịch bản khủng hoảng dầu mỏ kéo dài, ILO dự đoán số giờ làm việc toàn cầu có thể giảm tương đương 14 triệu việc làm toàn thời gian trong năm 2026 và 38 triệu việc làm vào năm 2027, với tổn thất thu nhập lao động lên tới 3.000 tỷ USD vào năm 2027.

Nỗi lo AI “cướp” mất việc làm hoàn toàn có cơ sở và đang là chủ đề nóng trên toàn cầu. Nhưng nếu nhìn nhận khách quan, mối quan hệ giữa AI và thị trường lao động không chỉ thuần túy là “AI thay thế con người”, đó là một cuộc dịch chuyển, tái định hình cấu trúc việc làm. AI đặc biệt xuất sắc trong việc xử lý dữ liệu, nhận diện mẫu và thực hiện các tác vụ lặp đi lặp lại.

Nỗi lo AI “cướp” mất việc làm hoàn toàn có cơ sở và đang là chủ đề nóng trên toàn cầu.

Do đó, những công việc đang chịu áp lực lớn nhất gồm lao động văn phòng, hành chính, sáng tạo nội dung và thiết kế cấp thấp, lập trình viên sơ cấp, dịch vụ khách hàng. Một sai lầm phổ biến khi nghĩ rằng AI sẽ xóa sổ hoàn toàn một chức danh công việc. Thực tế, AI thường chỉ thay thế một vài tác vụ trong công việc đó.

Chẳng hạn, AI không thay thế hoàn toàn một bác sĩ, nhưng nó có thể đọc kết quả X-quang nhanh và chính xác hơn. Bác sĩ lúc này sẽ giảm bớt thời gian phân tích kỹ thuật để tập trung vào việc hội chẩn, đưa ra phác đồ điều trị và tương tác, động viên bệnh nhân.

Mối nguy lớn nhất không nằm ở chỗ không có việc làm mới, mà nằm ở khoảng cách về kỹ năng và tốc độ thích ứng, dẫn tới tình trạng thất nghiệp tạm thời. AI tạo ra việc làm mới như kỹ sư tối ưu câu lệnh, chuyên gia đạo đức AI, kỹ sư dữ liệu…, nhưng một người vừa mất việc dịch thuật hay nhập liệu không thể ngay lập tức chuyển sang làm các công việc công nghệ cao này. Sự phân hóa giàu nghèo gia tăng do những người làm chủ được AI sẽ có năng suất gấp 5-10 lần và nhận mức lương rất cao. Ngược lại, những người từ chối hoặc không có điều kiện tiếp cận AI sẽ bị tụt lại phía sau, dẫn đến nguy cơ dư thừa lao động kỹ năng thấp.

Trong bối cảnh số hóa và AI, quá trình chuyển đổi xanh, những thay đổi nhân khẩu học định hình lại thị trường lao động trên toàn thế giới, ILO kêu gọi các quốc gia nâng học tập suốt đời lên vị trí trụ cột trung tâm của chính sách kinh tế, xã hội. Thay vì lo lắng bị AI đào thải, cách tốt nhất là chủ động nâng cấp bản thân bằng học tập suốt đời để trở thành người điều khiển AI. Các chuyên gia khuyến nghị tập trung vào những giá trị mà AI còn rất lâu hoặc không bao giờ bì kịp con người như trí tuệ cảm xúc (EQ), tư duy phản biện và đạo đức, khả năng sáng tạo đột phá…

Dựa trên các cuộc khảo sát người lao động mới, phân tích vị trí tuyển dụng trực tuyến, dữ liệu thể chế và đánh giá 174 nghiên cứu, ILO đưa ra báo cáo “Học tập suốt đời và kỹ năng cho tương lai” cảnh báo, nếu không đầu tư mạnh mẽ hơn vào các hệ thống học tập toàn diện, những chuyển đổi này có nguy cơ làm gia tăng bất bình đẳng giữa và trong các quốc gia.

ILO nhấn mạnh, học tập suốt đời là cầu nối giữa việc làm hôm nay và cơ hội ngày mai. Điều này không chỉ liên quan khả năng tìm việc, năng suất lao động, mà còn hỗ trợ việc làm chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới thật sự, xây dựng xã hội bền vững, khiến học tập suốt đời trở thành yếu tố trung tâm của bất kỳ chiến lược thành công nào cho tăng trưởng và phát triển bền vững.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh minh họa. (Nguồn: un.org)

Cuộc đua tìm người đứng đầu Liên hợp quốc nhiệm kỳ tới

Cuộc đua vào vị trí Tổng Thư ký Liên hợp quốc nhiệm kỳ tiếp theo đang trong giai đoạn quyết liệt. Cộng đồng quốc tế kỳ vọng sẽ tìm ra một “vị thuyền trưởng” có khả năng tập hợp sự đồng thuận, xây dựng lòng tin giữa các nước đang có lợi ích chiến lược khác biệt...

Khách hàng trải nghiệm kính thông minh ở một cửa hàng tại thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Những nguy cơ tiềm ẩn về "bong bóng AI"

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới bị bủa vây bởi hàng loạt thách thức, sự bùng nổ đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành “điểm sáng” hiếm hoi, tạo cú huých mạnh mẽ cho thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, khi “cơn sốt” AI ngày càng tăng nhiệt, các nền kinh tế cũng đứng trước nhiều câu hỏi lớn.

Ảnh minh họa. (nguồn: TÂN HOA XÃ)

Mở rộng EU - “Khoản đầu tư địa chiến lược”

Mở rộng Liên minh châu Âu (EU) là vấn đề gắn với lợi ích chiến lược của khối, giúp EU có vị thế và mức độ ảnh hưởng lớn hơn trên trường quốc tế. Tuy nhiên, hành trình này còn nhiều trắc trở do sự khác biệt quan điểm và chênh lệch về mức độ phát triển giữa các nước.

Ảnh minh họa. (Ảnh: XUÂN PHÚ)

Cuộc cạnh tranh quyền lực mới

Nhiều quốc gia mới nổi và đang phát triển chọn con đường bứt phá mới để tiến thẳng lên kỷ nguyên điện sạch. Theo đó, làn sóng phát triển năng lượng mặt trời không chỉ nhằm giải quyết bài toán thiếu điện, mà đang trở thành động lực mới tái định hình bản đồ kinh tế và công nghiệp toàn cầu.

Ảnh minh họa: Một góc vịnh Kola trên biển Barents. (Ảnh: TTXVN)

EU với chiến lược mới về Bắc Cực

Ủy ban châu Âu (EC) chuẩn bị công bố chiến lược mới về Bắc Cực, đánh dấu nỗ lực của Liên minh châu Âu (EU) nhằm tăng cường sự hiện diện tại khu vực có vị thế quan trọng đối với kinh tế, an ninh và năng lượng của Lục địa già.

Khu liên hợp công nghiệp hóa dầu ở Anzoategui, Venezuela. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Áp lực kép với thị trường dầu mỏ

Trong lúc cuộc xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ, đẩy giá diesel lên mức cao kỷ lục, thị trường toàn cầu có những động thái đáng chú ý: Các nước xuất khẩu dầu mỏ lớn lại chưa muốn mở thêm “van sản lượng".

Người dân Cộng hòa Trung Phi chờ phân phát lương thực từ FAO. (Ảnh minh họa: Xinhua)

Thách thức an ninh lương thực toàn cầu

Chỉ số giá lương thực thế giới vừa chạm mốc cao nhất trong gần bốn năm qua, đặt ra thách thức lớn khi thời hạn chót để hiện thực hóa mục tiêu xóa bỏ nạn đói toàn cầu vào năm 2030 đang đến gần. 

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hành trình tái thiết Dải Gaza nhiều chông gai

Gần ba năm kể từ khi xung đột giữa Israel và phong trào Hamas bùng phát vào tháng 10/2023, Dải Gaza đang hứng chịu cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất mà thế giới từng ghi nhận, xóa sổ hàng thập niên phát triển.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Tàu thương mại tại eo biển Hormuz, ngày 20/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Châu Âu giải bài toán thiếu hụt năng lượng

Nguồn cung và giá năng lượng tại châu Âu đang chịu sức ép ngày càng lớn trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu khí qua Eo biển Hormuz vẫn tắc nghẽn. Kho dự trữ dầu chiến lược còn vơi khiến Lục địa già lo lắng khi mùa đông giá lạnh đang tới gần.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.