Trên đây là nhận định của Tiến sĩ Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, đại biểu Quốc hội khóa XV trong cuộc trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân về tầm quan trọng của tự cường, tự chủ công nghệ đối với các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam hiện nay.
Tự cường để hội nhập ở tầm cao hơn
Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt, việc các cường quốc liên tục chạy đua trong những lĩnh vực mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, viễn thông, bán dẫn, an ninh mạng... đặt ra thách thức sống còn cho các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam.
Đồng thời, những biến động khó lường trong chuỗi cung ứng công nghệ thế giới, từ căng thẳng địa chính trị đến đại dịch, đã bộc lộ rõ mức độ rủi ro khi phụ thuộc quá nhiều vào nguồn cung ứng từ bên ngoài.
Thực tiễn đó đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải đề cao tinh thần “tự lực, tự cường”, chủ động làm chủ công nghệ lõi và phát triển sản phẩm của chính mình nhằm bảo đảm sự tự chủ và khả năng chống chịu của nền kinh tế số nước nhà.
Theo Tiến sĩ Trần Văn Khải, tinh thần tự lực, tự cường trong công nghệ số thể hiện ở quyết tâm làm chủ các công nghệ cốt lõi, không ngừng nghiên cứu, sáng tạo ra các giải pháp, sản phẩm “Make in Vietnam”.
Điều này hoàn toàn phù hợp với định hướng của Đảng: Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là yếu tố quyết định và điều kiện tiên quyết để đất nước phát triển giàu mạnh.
Do vậy, doanh nghiệp công nghệ Việt cần mạnh dạn chuyển từ làm gia công, lắp ráp sang tự nghiên cứu, sản xuất, tức chuyển từ vị thế “người theo sau” thành “người kiến tạo” công nghệ”.
Bên cạnh đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Trung ương về phát triển kinh tế tư nhân đã đề ra chủ trương mạnh mẽ nhằm khuyến khích, tạo điều kiện đột phá cho các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Đây là nền tảng để doanh nghiệp công nghệ số trong nước có thêm động lực và điều kiện thuận lợi vươn lên làm chủ công nghệ cao, góp phần xây dựng ngành công nghiệp số tự chủ, bền vững.
“Tự lực, tự cường không đồng nghĩa với khép mình thụ động hay “tự cung tự cấp” một cách cô lập. Trái lại, đó là sự chủ động vươn lên, hội nhập ở tầm cao hơn trên nền tảng nội lực vững vàng. Khi doanh nghiệp trong nước làm chủ được công nghệ lõi, chúng ta sẽ tránh được nguy cơ tụt hậu, giảm phụ thuộc bên ngoài”, Tiến sĩ Trần Văn Khải nhấn mạnh.
Tự lực, tự cường không đồng nghĩa với khép mình thụ động hay “tự cung tự cấp” một cách cô lập. Trái lại, đó là sự chủ động vươn lên, hội nhập ở tầm cao hơn trên nền tảng nội lực vững vàng. Khi doanh nghiệp trong nước làm chủ được công nghệ lõi, chúng ta sẽ tránh được nguy cơ tụt hậu, giảm phụ thuộc bên ngoài.
____________________
Tiến sĩ Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội.
Như lãnh đạo các tập đoàn hàng đầu từng cảnh báo, quốc gia không làm chủ công nghệ lõi dễ rơi vào bẫy gia công giá trị thấp, đối mặt nguy cơ thất thoát dữ liệu, chất xám và dần đánh mất quyền tự quyết về kinh tế, an ninh quốc gia. Ngược lại, làm chủ công nghệ sẽ giúp doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước vươn lên dẫn dắt ở một số lĩnh vực chiến lược.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường khẳng định, “tự lực, tự cường” về công nghệ trong giai đoạn hiện nay là yếu tố sống còn đối với doanh nghiệp công nghệ số. Đây vừa là nhiệm vụ cấp bách, vừa là cơ hội quý giá để khẳng định trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam trên trường quốc tế.
Việc làm chủ công nghệ và phát triển sản phẩm Make in Vietnam không chỉ giúp chúng ta giảm thiểu rủi ro ngoại nhập, mà còn khơi dậy niềm tự hào dân tộc, tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng doanh nghiệp cùng chung tay hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia số tự cường, thịnh vượng.
Doanh nghiệp “sếu đầu đàn” dẫn dắt hệ sinh thái số quốc gia
Đề cập đến vai trò của các doanh nghiệp công nghệ lớn trong việc dẫn dắt, thúc đẩy phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, Tiến sĩ Trần Văn Khải cho biết, hiện nay, một số doanh nghiệp công nghệ số tiêu biểu đang vươn lên đóng vai trò “sếu đầu đàn”, tiên phong dẫn dắt ngành công nghiệp công nghệ số quốc gia.
Có thể kể đến những cái tên như Viettel, FPT, VNPT, CMC… những tập đoàn tiên phong cùng chung khát vọng đưa công nghệ Việt vươn tầm khu vực. Chẳng hạn, Viettel mạnh dạn đầu tư nghiên cứu phát triển thiết bị 5G, thiết bị bay không người lái (UAV) và các giải pháp an ninh mạng. FPT đã vươn tầm toàn cầu trong xuất khẩu phần mềm và dịch vụ công nghệ thông tin, đồng thời tiên phong ứng dụng trí tuệ nhân tạo và điện toán đám mây…
“Những thành quả và nỗ lực của các doanh nghiệp này không chỉ khẳng định năng lực của người Việt, mà còn kiến tạo nên những nền tảng hạ tầng số quan trọng, tạo dựng hệ sinh thái công nghệ do người Việt làm chủ”, Tiến sĩ Trần Văn Khải nêu rõ.
Các doanh nghiệp công nghệ số lớn thực sự giữ vai trò “đầu tàu” lôi kéo cả đoàn tàu phát triển. Trước hết, họ dẫn dắt thị trường qua việc mở đường vào các lĩnh vực công nghệ mới, để từ đó các doanh nghiệp nhỏ hơn có thể tiếp bước, tham gia cung ứng sản phẩm, dịch vụ phụ trợ. Thí dụ, khi một tập đoàn viễn thông phát triển mạng 5G hoặc nền tảng IoT, nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ có cơ hội phát triển ứng dụng trên hạ tầng này. Mặt khác, những tập đoàn này có thể lập quỹ đầu tư, vườn ươm khởi nghiệp hoặc hợp tác với viện, trường, qua đó hỗ trợ trực tiếp các dự án khởi nghiệp tiềm năng.
Có thể nói, sự thành công của các doanh nghiệp đi tiên phong sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa, truyền cảm hứng cho thế hệ doanh nhân khởi nghiệp kế tiếp, khẳng định Việt Nam hoàn toàn có thể sản sinh ra những sản phẩm, dịch vụ công nghệ đẳng cấp quốc tế.
Bên cạnh việc trực tiếp hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp, các doanh nghiệp công nghệ số lớn còn là lực lượng nòng cốt thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia. Họ vừa là những đơn vị phát triển các nền tảng và giải pháp số trọng yếu, vừa là đối tác tư vấn, triển khai chuyển đổi số cho Chính phủ và các ngành kinh tế. Chẳng hạn, Viettel và VNPT tham gia xây dựng chính phủ điện tử, phát triển hạ tầng viễn thông thế hệ mới (5G/6G), trong khi các tập đoàn như FPT, CMC đẩy mạnh các dịch vụ điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo phục vụ doanh nghiệp và xã hội.
Nhiều nền tảng số “Make in Vietnam” do các công ty lớn phát triển, đã và đang giúp nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ chuyển đổi hoạt động lên môi trường số một cách thuận lợi, tiết kiệm chi phí. “Các ‘ông lớn’ công nghệ chính là những người kiến tạo hệ sinh thái số, tạo ra công cụ và sân chơi mới để toàn xã hội cùng tham gia quá trình chuyển đổi số”, Tiến sĩ Trần Văn Khải khẳng định.
Theo ông, các doanh nghiệp công nghệ lớn vừa là sản phẩm của công cuộc Đổi mới, vừa là nhân tố quyết định để hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045. Họ gánh vác sứ mệnh không chỉ kinh doanh hiệu quả mà còn dẫn dắt thị trường, hỗ trợ các thành phần khác cùng tiến bộ.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường bày tỏ tin tưởng, với sự tiên phong và tinh thần trách nhiệm của những “cánh chim đầu đàn” như Viettel, FPT…, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Việt Nam sẽ ngày càng lớn mạnh, công cuộc chuyển đổi số quốc gia sẽ gặt hái nhiều thành quả, đưa vị thế công nghệ số Việt Nam lên một tầm cao mới trên bản đồ thế giới.
