Mở đường cho doanh nghiệp tư nhân bước vào kỷ nguyên số

Theo tinh thần dự thảo Văn kiện Đại hội XIV chuyển đổi số quốc gia được xác định là một cuộc cách mạng toàn diện với mục tiêu đến năm 2035 kinh tế số chiếm hơn 40% GDP, hình thành từ 10 đến 15 tập đoàn công nghệ số Make in Vietnam đóng vai trò dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Cùng với đó nhiều doanh nghiệp tư nhân được kỳ vọng sẽ tiên phong ứng dụng trí tuệ nhân tạo dữ liệu lớn blockchain fintech nhằm bứt phá năng suất và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Doanh nghiệp tư nhân là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Thực tiễn cho thấy khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo chuyển đổi số và khu vực kinh tế tư nhân có mối quan hệ bổ trợ chặt chẽ. Nhiều doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn đã đầu tư mạnh cho nghiên cứu phát triển và công nghệ mới qua đó tạo việc làm cho hàng triệu lao động. Song song với quá trình này Quốc hội khóa XV đã kịp thời hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan tạo nền tảng pháp lý đồng bộ minh bạch giúp doanh nghiệp tư nhân yên tâm đầu tư dài hạn.

Đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cho biết, Đảng ta xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, cùng với kinh tế nhà nước tạo sự đột phá trong đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, tham gia sâu chuỗi giá trị toàn cầu để thực hiện khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Tại hội thảo "Nghị quyết số 57-NQ/TW và 68-NQ/TW: Nền tảng để doanh nghiệp tư nhân đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số" (Nghị quyết 57, Nghị quyết 68) diễn ra sáng 9/1 tại Hà Nội, từ góc nhìn doanh nghiệp, Tiến sĩ Nguyễn Hiền Phương, Tổng Giám đốc Vietnamobile cho rằng, Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW khi được đặt trong chỉnh thể các chủ trương lớn của Đảng và hệ thống pháp luật mới đã mở ra một không gian chính sách vừa đồng bộ vừa mang tính đột phá cho khu vực kinh tế tư nhân.

Với Vietnamobile một doanh nghiệp viễn thông ngoài khu vực nhà nước đây không chỉ là cơ hội để khẳng định vai trò trong hạ tầng số quốc gia mà còn là động lực thúc đẩy cải cách mạnh mẽ về mô hình kinh doanh quản trị và công nghệ nhằm thích ứng với giai đoạn phát triển mới.

Fintech và bài toán mở rộng tiếp cận tài chính

Từ thực tiễn của một doanh nghiệp công nghệ tài chính lớn, ông Nguyễn Bá Diệp, Nhà sáng lập MoMo cho rằng fintech đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại nhiều quốc gia trong đó có Việt Nam.

Theo ông Diệp với sự kết hợp của dữ liệu lớn trí tuệ nhân tạo blockchain và điện toán đám mây, fintech đã tạo ra các phương thức cung cấp dịch vụ tài chính minh bạch hiệu quả và chi phí thấp hơn đáng kể so với mô hình truyền thống.

Điểm nhấn lớn nhất của fintech theo ông là khả năng mở rộng tiếp cận tài chính cho những nhóm trước đây khó tiếp cận ngân hàng như hộ kinh doanh nhỏ người lao động tự do người thu nhập thấp ở khu vực nông thôn. Việc tiếp cận các dịch vụ thanh toán tiết kiệm vay vốn thông qua điện thoại thông minh không chỉ nâng cao phúc lợi xã hội mà còn kích thích tiêu dùng mở rộng hoạt động kinh doanh và đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GDP.

“Bốn công ty công nghệ từng đạt trạng thái kỳ lân của Việt Nam đều là doanh nghiệp fintech. Điều đó cho thấy vai trò đặc biệt của lĩnh vực này trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia” ông Nguyễn Bá Diệp nhấn mạnh.

Tuy nhiên để các doanh nghiệp công nghệ có thể tăng tốc ông cho rằng cần những đòn bẩy chính sách đủ mạnh đặc biệt là cắt giảm thủ tục hành chính khơi thông nguồn vốn hoàn thiện hành lang pháp lý và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tiếp cận từ góc độ một tập đoàn công nghệ lớn, ông Đặng Tùng Sơn, Phó Chủ tịch SVP CSO Tập đoàn Công nghệ CMC, khẳng định Nghị quyết 57 và 68 là hai trụ cột chiến lược của hoạt động chuyển đổi số quốc gia. “Nếu Nghị quyết 57 xác định khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực tăng trưởng thì Nghị quyết 68 chỉ rõ kinh tế tư nhân là lực lượng tiên phong hiện thực hóa động lực đó” ông Sơn nhận định.

Theo ông, nền kinh tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển dịch căn bản từ mô hình tăng trưởng dựa trên tài nguyên và lao động giá rẻ sang mô hình dựa trên tri thức công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong tiến trình đó doanh nghiệp tư nhân đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ chính là lực lượng năng động chấp nhận rủi ro và có khả năng biến ý tưởng thành giá trị kinh tế thực chất.

Chia sẻ về hành trình của CMC, ông Sơn cho biết tập đoàn đã đầu tư làm chủ nhiều công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo điện toán đám mây blockchain an ninh mạng và bán dẫn. Việc xây dựng nền tảng CMC Cloud Make in Vietnam hay phát triển hệ sinh thái AI với mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt không chỉ nhằm phục vụ doanh nghiệp mà còn hướng tới chủ quyền số quốc gia.

CMC cũng kiến nghị Nhà nước cho phép doanh nghiệp tư nhân tham gia vận hành các trung tâm dữ liệu và hạ tầng tính toán hiệu năng cao theo mô hình đối tác công tư đồng thời ưu tiên mua sắm công các sản phẩm công nghệ Make in Vietnam để tạo thị trường đầu tiên cho doanh nghiệp.

Cần hậu phương vững chắc cho hoạt động chuyển đổi số

Ở góc độ quản lý nhà nước ông Nguyễn Tất Thái, Phó Vụ trưởng Vụ Dự báo, thống kê-Ổn định tiền tệ, tài chính (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) cho biết, ngành ngân hàng đã và đang cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết 57 và 68 bằng một loạt chính sách tài chính tín dụng đồng bộ.

Theo ông Thái, việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô kiểm soát lạm phát và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng chính là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn vào khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Ngân hàng Nhà nước đã triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát sandbox trong lĩnh vực ngân hàng, tạo hành lang pháp lý cho các giải pháp fintech như cho vay ngang hàng, chấm điểm tín dụng dựa trên dữ liệu và chia sẻ dữ liệu qua Open API. Song song là việc cung cấp 100% thủ tục hành chính dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến giúp tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Đáng chú ý dư nợ tín dụng đối với khu vực kinh tế tư nhân hiện chiếm hơn 92% tổng dư nợ toàn nền kinh tế cho thấy vai trò trung tâm của khu vực này trong chiến lược phát triển.

Từ góc nhìn học thuật gắn với trải nghiệm doanh nghiệp Tiến sĩ Nguyễn Nhật Quang Phó, Chủ tịch VINASA, cho rằng đổi mới sáng tạo vốn đã “ăn vào gen” của khu vực doanh nghiệp tư nhân. “Doanh nghiệp tư nhân muốn tồn tại buộc phải sáng tạo liên tục. Hôm nay bán sản phẩm này ngày mai chuyển sang sản phẩm khác hôm nay sản xuất theo cách này ngày mai cải tiến để giảm chi phí. Càng doanh nghiệp nhỏ thì động lực đổi mới càng mạnh”, ông Quang phân tích.

Vấn đề theo ông không nằm ở tinh thần sáng tạo mà ở trình độ khoa học công nghệ và khả năng tiếp cận công nghệ số. Doanh nghiệp vừa và nhỏ thường thiếu kiến thức để lựa chọn công nghệ phù hợp và thiếu nguồn vốn để đầu tư nâng cấp.

Ông Quang cho rằng, cần tích hợp chặt chẽ tinh thần của Nghị quyết 57 và 68 trong đó Nhà nước đóng vai trò hỗ trợ thông qua các quỹ đổi mới công nghệ cơ chế bảo lãnh vay vốn và hỗ trợ lãi suất cho các dự án đầu tư công nghệ có khả năng nâng cao năng suất giảm phát thải và tăng sức cạnh tranh.

Ở góc độ doanh nghiệp sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, bà Nguyễn Thị Thành Thực, Chủ tịch AutoAgri, thẳng thắn chỉ ra một điểm nghẽn lớn là sở hữu trí tuệ. Theo bà nếu không bảo hộ được sáng kiến sáng tạo thì mọi nỗ lực đổi mới đều có nguy cơ bị triệt tiêu. Thủ tục phức tạp dữ liệu thiếu minh bạch và tình trạng tồn đọng hồ sơ kéo dài nhiều năm đang làm nản lòng không ít doanh nghiệp và nhà sáng chế.

Bà Thực cũng nhấn mạnh khoảng cách giữa chính sách và thực thi đặc biệt ở cấp cơ sở khi nhiều cán bộ chưa hiểu đầy đủ về chuyển đổi số truy xuất nguồn gốc hay mã số vùng trồng dẫn tới tâm lý e ngại không dám làm. “Muốn nghị quyết đi vào cuộc sống thì trước hết người thực thi phải hiểu và dám làm” bà Thực nói.