Tri ân Đức Thánh Tản Viên Sơn, gìn giữ giá trị văn hóa tâm linh Ba Vì

Lễ dâng hương tưởng niệm ngày hóa Đức Thánh Tản Viên Sơn tại Ba Vì (Hà Nội) không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng, mà còn thể hiện trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương trong việc bảo tồn di sản, lan tỏa các giá trị tốt đẹp của vùng đất thiêng gắn với lịch sử, văn hóa dân tộc.

Lãnh đạo xã Ba Vì và nhân dân thực hiện nghi lễ dâng hương tưởng niệm ngày hóa Đức Thánh Tản Viên Sơn.
Lãnh đạo xã Ba Vì và nhân dân thực hiện nghi lễ dâng hương tưởng niệm ngày hóa Đức Thánh Tản Viên Sơn.

Ngày 25/12 (tức ngày 6/11 âm lịch), xã Ba Vì (Hà Nội) tổ chức lễ dâng hương tưởng niệm ngày hóa (giỗ) Đức Thánh Tản Viên Sơn tại di tích đền Hạ (thôn Phú Lội).

Buổi lễ diễn ra trong không khí trang nghiêm, thành kính, là dịp để tri ân công đức vị Thánh đứng đầu “Tứ bất tử” trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam, đồng thời khẳng định giá trị bền vững của di sản văn hóa tâm linh trong đời sống đương đại của Thủ đô.

ba-vi-2.jpg
Đồng bào dân tộc Dao và dân tộc Mường biểu diễn các tiết mục văn hóa tại buổi lễ.

Theo truyền thuyết dân gian, Đức Thánh Tản Viên sinh ngày rằm tháng Giêng, hóa ngày 6/11 (âm lịch) tại đỉnh núi Tản Viên.

Nơi Ngài hóa Thánh sau này được nhân dân lập đền thờ, hình thành hệ thống di tích Đền Thượng - Đền Trung - Đền Hạ.

Trải qua bao thế hệ, cụm di tích này trở thành trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của vùng Xứ Đoài, là không gian văn hóa tâm linh gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của nhân dân.

Phát biểu khai mạc buổi lễ, Bí thư Đảng ủy xã Ba Vì Lê Văn Quân nhấn mạnh, lễ dâng hương tưởng niệm ngày hóa Đức Thánh Tản Viên Sơn là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, lòng tri ân sâu sắc của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương đối với vị Thánh đã có công phù hộ, độ trì cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, đất nước thái bình, thịnh trị.

Núi Ba Vì được coi là ngọn chủ sơn của nước Việt, là nơi phát tích của truyền thuyết Sơn Tinh-Thủy Tinh, gắn liền với hình tượng Đức Thánh Tản Viên – vị thần đứng đầu “Tứ bất tử” trong thần điện Việt Nam. Trải qua chiều dài lịch sử, Đức Thánh Tản Viên không chỉ được tôn thờ là Thành hoàng bảo trợ cho làng xã mà còn được nhân dân suy tôn là Phúc Thần, Thượng đẳng tối linh thần, là anh hùng trị thủy, anh hùng văn hóa, anh hùng dân tộc từ buổi đầu mở mang bờ cõi.

Chia sẻ tại buổi lễ, anh Bùi Huy Giáp (xã Suối Hai, Hà Nội) cho biết: Tôi rất tự hào khi các giá trị văn hóa tâm linh của quê hương được gìn giữ và phát huy. Điều đó nhắc nhở mỗi người dân chúng tôi về trách nhiệm chung tay bảo tồn di tích, xây dựng Ba Vì ngày càng văn minh, giàu đẹp”.

Năm 2025 là năm đầu tiên xã Ba Vì trực tiếp đảm nhiệm công tác tổ chức lễ dâng hương, thay cho cấp huyện như trước đây.

ba-vi-3.jpg
Tiết mục diễn xướng Chầu văn tại Lễ dâng hương tưởng niệm ngày hóa Đức Thánh Tản Viên Sơn.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ba Vì Nguyễn Giáp Đông cho biết, với sự chủ động, trách nhiệm cao của cấp ủy, chính quyền cùng sự đồng thuận của nhân dân, các nghi lễ được tổ chức chu đáo, trang nghiêm, đúng quy định, bảo đảm gìn giữ các giá trị văn hóa, tín ngưỡng truyền thống.

Theo ông Nguyễn Giáp Đông, trong những năm qua, huyện Ba Vì (trước khi sắp xếp đơn vị hành chính) đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị các di tích lịch sử-văn hóa trên địa bàn, trong đó có cụm di tích Đền Thượng - Đền Trung - Đền Hạ. Tiếp nối những kết quả đó, xã Ba Vì mới xác định tiếp tục phát huy trách nhiệm trong công tác bảo tồn di sản, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tâm linh của nhân dân và từng bước khai thác hiệu quả giá trị di tích gắn với phát triển du lịch văn hóa-tâm linh của Thủ đô.

Lễ dâng hương tưởng niệm ngày hóa Đức Thánh Tản Viên Sơn năm 2025 không chỉ là hoạt động tín ngưỡng truyền thống mà còn là dịp để khẳng định vai trò, vị trí của văn hóa tâm linh trong đời sống xã hội hiện đại. Qua đó, góp phần tăng cường sự gắn kết cộng đồng, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và chính quyền, đồng thời tạo động lực để địa phương tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch văn hóa tâm linh bền vững.

Có thể bạn quan tâm

Bộ Thánh tượng được đánh giá có niên đại cổ và đẹp nhất trong các bộ đầu rối ở miền bắc.

Giữ gìn giá trị nghệ thuật hát rối chầu Thánh - Ổi lỗi

Mỗi độ xuân về, khi tiếng trống hội vang lên trong không gian linh thiêng của Chùa Đại Bi (xã Nam Trực, tỉnh Ninh Bình), cũng là lúc đánh thức một loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc: Hát rối chầu Thánh, còn được gọi với tên cổ là Ổi lỗi.

Một góc thôn Bắc Hoa.

Về Bắc Hoa nghe câu hát sloong hao

Trên bản đồ du lịch tỉnh Bắc Ninh, thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn, là một điểm đến mới đầy ấn tượng với du khách. Những nếp nhà trình tường mái ngói âm dương nhuốm màu thời gian, điệu hát sloong hao mộc mạc vang lên giữa núi rừng mang đậm nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Nùng trong thôn.

Tượng Kim Cương tại chùa Long Đọi Sơn, tỉnh Ninh Bình.

Độc đáo chùa Long Đọi Sơn

Nằm trên đỉnh núi Đọi, thuộc phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình, bộ tượng Kim Cương tại chùa Long Đọi Sơn là một di sản đặc biệt quý hiếm, hội tụ đầy đủ các giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, tôn giáo và mỹ thuật thời kỳ nhà Lý.

Người dân nhiều địa phương về chợ Viềng mua bán cây cảnh dịp đầu năm.

Nét đẹp chợ Viềng

Đêm mồng 7 rạng sáng mồng 8 tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026, giữa làn sương xuân bảng lảng phủ trên những cánh đồng ven đường, khu vực chợ Viềng thuộc hai xã Vụ Bản và Hiển Khánh, tỉnh Ninh Bình lại sáng rực ánh đèn. Dòng người từ khắp các vùng miền đổ về, tạo nên nhịp chuyển động rộn ràng trong không khí đầu xuân.

Các thầy mo thực hiện nghi lễ cúng Tổ Bàn Vương theo phong tục cổ truyền tại Miếu Bàn Vương.

Lễ hội Bàn Vương của đồng bào Dao

Từ bao đời nay, Lễ hội Bàn Vương ở xã Ba Chẽ (Quảng Ninh) là nghi lễ tín ngưỡng thiêng liêng, cũng là dịp để cộng đồng người Dao tưởng nhớ và tôn vinh Tổ tiên Bàn Vương, người đã có công khai thiên lập địa, che chở đồng bào Dao sinh sống, lao động và phát triển.

Hiện còn khoảng 10 hộ dân khu vực cầu Báng vẫn giữ nghề làm bánh chưng truyền thống.

Tết về nhớ bánh chưng cầu Báng

Không biết từ bao giờ, những chiếc bánh chưng ở khu vực Tân Bình (phường Thái Bình, tỉnh Hưng Yên) mang tên gọi thân thuộc bánh chưng cầu Báng. Trước kia, có đến trăm hộ dân nơi đây làm nghề gói bánh chưng. Theo thời gian, dù đã có sự mai một, nhưng vẫn còn đó những gian bếp đỏ lửa, những cư dân địa phương yêu và giữ nghề.

Những niêu cá kho Nhân Hậu chuẩn bị hoàn thành.

Làng cá kho Nhân Hậu vào vụ Tết

Làng cá kho Nhân Hậu, xã Nam Lý, tỉnh Ninh Bình (thuộc thôn Nhân Hậu, xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam cũ) từ lâu được nhiều người tiêu dùng biết đến bởi hương vị thơm ngon, đậm đà của món cá kho nơi đây.

Lễ hội dân tộc Sán Dìu ở xã Bình Dân, đặc khu Vân Đồn, Quảng Ninh.

Gìn giữ giá trị văn hóa đặc sắc của người Sán Dìu

Cộng đồng Sán Dìu ở Quảng Ninh hiện nay lưu giữ được những phong tục, tập quán truyền thống đặc sắc, mang đậm nét đẹp văn hóa tinh thần riêng có. Điều này đã góp phần làm phong phú, đậm đà bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc tỉnh biên giới.

Cây đình liệu khổng lồ được trai tráng trong làng rước ra đền Lộng Khê.

Độc đáo Lễ hội đền Lộng Khê

Lễ hội truyền thống đền Lộng Khê (xã A Sào, tỉnh Hưng Yên) đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2017. Điểm nhấn độc đáo của lễ hội truyền thống này còn lưu giữ được cho đến ngày nay là tục đốt cây đình liệu khổng lồ, thu hút sự quan tâm của du khách trong và ngoài tỉnh.

Vườn hoa bốn mùa tại Thung Nham thu hút du khách.

Thiên đường hoa giữa lòng di sản

Giữa vùng lõi Di sản văn hóa, thiên nhiên thế giới Tràng An, nơi núi non trùng điệp soi bóng xuống những hồ nước trong xanh, vườn hoa bốn mùa tại Khu du lịch sinh thái Thung Nham (thôn Hải Nham, phường Nam Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình) được mệnh danh là “thiên đường hoa”, hiện lên như một bức tranh thiên nhiên sống động.

Du khách thả hoa đăng trên sông Lục Đầu.

Hội hoa đăng nơi miền di sản

Hội hoa đăng tại Đền Kiếp Bạc không chỉ là nghi lễ tâm linh cầu quốc thái dân an mà còn là nét văn hóa giàu bản sắc của vùng Đồng bằng sông Hồng. Bên dòng Lục Đầu Giang, hàng vạn ánh đèn hoa đăng như soi chiếu chiều sâu truyền thống, kết nối lịch sử với hiện tại, lòng người với di sản làm lan tỏa những giá trị nhân văn bền vững.

Phía trước chùa Chuông.

Khám phá “Phố Hiến đệ nhất danh thắng” chùa Chuông

Là một trong 17 di tích trọng điểm của Khu di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến (tỉnh Hưng Yên), chùa Chuông nằm tại khu phố Nhân Dục, phường Hiến Nam trở thành điểm dừng chân quen thuộc của du khách yêu di sản. Ngôi chùa cổ với kiến trúc đặc sắc trong đó hình tượng quả chuông màu vàng gắn trên mái ngói tạo nên dấu ấn riêng.

Chiếu cói An Vũ dày, mềm, dẻo rất được khách hàng ưa chuộng.

Giữ nghề chiếu cói

Làng nghề dệt chiếu cói truyền thống ở An Vũ (xã Phụ Dực, tỉnh Hưng Yên) có lịch sử từ lâu đời. Dù có lúc thăng trầm nhưng đến nay, nghề dệt chiếu vẫn được duy trì, gắn liền với đời sống kinh tế và văn hóa của làng nghề.

Chương trình văn nghệ đặc sắc tại lễ khai mạc Hội mùa vàng Lục Hồn 2025.

Mùa vàng ở Lục Hồn

Vào dịp cuối thu, khi các bản làng vùng cao ở xã Lục Hồn (Quảng Ninh) rực rỡ sắc vàng của lúa chín rộ trên những thửa ruộng bậc thang, đồng bào các dân tộc nơi đây lại tất bật vào vụ gặt lúa, phơi thóc, chuẩn bị cho lễ mừng cơm mới.

Diễn xướng hội quân trên sông Lục Đầu khơi dậy hào khí Đông A và tinh thần quật cường của quân dân Đại Việt.

Hào khí Đông A trên sông Lục Đầu

Diễn xướng hội quân trên sông Lục Đầu là điểm nhấn của Lễ hội mùa thu Côn Sơn-Kiếp Bạc. Nghi thức không chỉ tái hiện hào khí Đông A trong buổi hội quân lịch sử, mà còn khơi dậy niềm tự hào, hun đúc tình yêu quê hương, đất nước và nhắc nhớ hôm nay về sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân.

Nhà lưu niệm thơ Tú Xương, điểm tham quan hấp dẫn của du khách và người dân địa phương.

Tự hào miền đất hiếu học Vị Hoàng

Làng Vị Hoàng xưa (nay là làng Vị Xuyên thuộc phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình) vốn là ngôi làng cổ gắn với nhiều sự kiện thời Trần. Vị Hoàng nổi tiếng bởi “đất Tiến sĩ, đất Tam nguyên”, góp phần làm rạng danh truyền thống hiếu học lâu đời.

Trình diễn múa rối cạn chầu Thánh. (Ảnh NGỌC SƠN)

Độc đáo trình diễn múa rối cạn

Múa rối cạn là hoạt động nghệ thuật trình diễn dân gian độc đáo tại Lễ hội chùa Đại Bi, xã Nam Giang, tỉnh Nam Định cũ (nay là tỉnh Ninh Bình).

Các bô lão trong làng tự hào giới thiệu về ngôi đình.

Nghệ thuật chạm gỗ đình Thổ Tang

Là một trong số ít những công trình kiến trúc dân gian cổ còn lưu giữ được gần như nguyên vẹn, đình Thổ Tang không chỉ là di tích quốc gia đặc biệt, mà còn là biểu tượng của bề dày lịch sử, chiều sâu văn hóa và tinh hoa mỹ thuật của vùng đất cổ Vĩnh Tường, tỉnh Phú Thọ.

Một tiết mục văn nghệ tại lễ kỷ niệm 95 năm Ngày truyền thống cách mạng Bồ Đề.

Phát huy truyền thống tiếng trống cách mạng Bồ Đề

Cách đây 95 năm, vào ngày 20/10/1930, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, cuộc biểu tình lớn tại đình Triều Hội, xã Bồ Đề (tỉnh Hà Nam cũ) đã diễn ra, với sự tham gia của hàng ngàn cán bộ, đảng viên và nông dân đến từ các huyện Bình Lục, Lý Nhân, Mỹ Lộc và Duy Tiên (tỉnh Hà Nam cũ).

Nghi lễ rước kiệu tại lễ hội Đền Trần.

Gìn giữ mạch nguồn hào khí Đông A

Nhớ ngày “Tháng Tám giỗ cha, tháng Ba giỗ mẹ”, dòng người từ khắp nơi trở về dự lễ hội tại Khu di tích lịch sử-văn hóa quốc gia đặc biệt Đền Trần và Chùa Phổ Minh của vùng đất Thiên Trường xưa (nay là phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình).

Nghi lễ dâng hương tại Lễ Cáo yết mở hội tại Lễ hội mùa thu Côn Sơn-Kiếp Bạc năm 2025.

Nơi tỏa sáng tinh hoa văn hóa Việt

Côn Sơn-Kiếp Bạc là vùng đất địa linh của xứ Đông xưa. Qua các di vật khảo cổ tại khu di tích và khu vực chùa Thanh Mai, chùa Huyền Thiên… đã chứng minh một nền văn hóa phát triển rực rỡ trải dài qua nhiều thế kỷ, góp phần minh chứng cho sự tồn tại và phát triển của nền văn hóa Việt Nam qua nhiều thời kỳ lịch sử.

Người dân làng nghề Mão Cầu khâu nón thủ công.

Hồn quê qua nón lá Mão Cầu

Giữa nhịp sống hiện đại, hình ảnh những người phụ nữ cần mẫn chằm nón lá bên hiên nhà như điểm nhấn văn hóa, lưu giữ hồn quê ở thôn Mão Cầu, xã Hồng Quang, tỉnh Hưng Yên. Đây là một trong số ít địa phương vẫn giữ được nghề làm nón lá truyền thống.

Tòa tháp đất nung, bệ thờ đất nung được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia.

Giá trị văn hóa di tích đền An Xá

Di tích đền An Xá được công nhận là di tích cấp quốc gia đặc biệt, mang trong mình rất nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể. Cùng với lễ hội truyền thống đặc sắc của làng An Xá, ngôi đền tạo nên một bức tranh đầy màu sắc truyền thống, bề dày lịch sử văn hóa của cộng đồng cư dân.