Đi ngang qua Thác Lười, men theo những triền đồi xanh cây trái, về với Bắc Hoa những ngày Xuân, du khách như lạc bước giữa cánh đồng cải cúc vàng rực, trải dài trong thung lũng, chen lẫn sắc đào phai và những bông hoa mận trắng tinh khôi.
Phần lớn đồng bào trong thôn là người dân tộc Nùng, di cư từ Lạng Sơn về đây sinh sống từ nhiều thế kỷ trước trong những ngôi nhà trình tường nằm rải rác trên những sườn đồi. Xuân này, đồng bào Bắc Hoa thêm niềm vui khi Hội hát Sloong hao và Phiên chợ Xuân vùng cao xã Tân Sơn được tổ chức quy mô lớn, nội dung phong phú, đa dạng, mang tính liên kết vùng, nhất là nhiều hoạt động đặc sắc diễn ra ngay tại thôn.
Xúng xính trong bộ trang phục truyền thống, bà Lường Thị Lan, ở thôn Bắc Hoa chia sẻ: “Với người dân tộc Nùng, điệu hát sloong hao đã gắn bó ngay từ tấm bé. Dù hội hát được tổ chức chính thức hằng năm, nhưng chúng tôi vẫn hát bất kỳ lúc nào, thậm chí qua cuộc gọi video để kết nối, hát đối đáp với đồng bào ở Lạng Sơn và các địa phương khác”.
Hội hát sloong hao năm nay tổ chức sớm từ mồng 10 tháng Giêng với điểm nhấn là sự giao lưu của 500 đôi hát đến từ các xã thuộc huyện Lục Ngạn trước đây và các xã thuộc tỉnh Lạng Sơn, cùng hát chung làn điệu giao duyên, cho nên đồng bào trong thôn rất háo hức.
Ngân nga câu hát giao duyên “Đôi ta, đôi mình gặp nhau, nói chuyện với nhau được không”, ông Lăng Quốc Kỳ, Chủ nhiệm Câu lạc bộ hát sloong hao thôn Bắc Hoa cho biết, ban đầu người hát đi theo từng tốp để làm quen, sau tách ra từng cặp.
Thông qua điệu sloong hao, ai chưa có gia đình thì hát để tỏ tình, tìm người yêu. Những người đã yên bề gia thất cũng vẫn hát để tâm tình trò chuyện. Tại phiên chợ Xuân, có những canh hát thâu đêm. Lời ca bày tỏ tâm tư, tình cảm, gửi gắm mong ước về tình yêu, về cuộc sống yên bình, no ấm đủ đầy.
Theo ông Vi Văn An, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Sơn, từ xa xưa, khu vực Thác Lười là trung tâm, cội nguồn của Hội hát Sloong hao dân tộc Nùng vùng Tân Sơn. Trải qua thời gian, Hội hát Sloong hao đã trở thành biểu tượng văn hóa tinh thần, là niềm tự hào của đồng bào các dân tộc xã Tân Sơn, là “sợi dây” gắn kết quá khứ với hiện tại, truyền thống với hiện đại, làm giàu thêm kho tàng di sản văn hóa phi vật thể của địa phương.
Xã đang phối hợp các sở, ngành liên quan hoàn thiện Hồ sơ đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Hội hát Sloong hao và Phiên chợ Xuân vùng cao xã Tân Sơn là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.
Hát sloong hao là một loại hình sinh hoạt văn hóa dân gian độc đáo, được hình thành, nuôi dưỡng và lưu truyền qua nhiều thế hệ đồng bào các dân tộc vùng cao xã Tân Sơn. Với ý thức gìn giữ, trao truyền nét văn hóa dân gian độc đáo của dân tộc Nùng, từ gần 10 năm nay, thôn Bắc Hoa đã thành lập Câu lạc bộ hát sloong hao. Không chỉ hướng dẫn các bạn trẻ trong thôn, các thành viên câu lạc bộ còn mang điệu sloong hao tới dạy cho học sinh tại các trường trong khu vực.
Bắc Hoa hiện có gần 160 hộ với hơn 700 nhân khẩu, trong đó 17 hộ vẫn gìn giữ nếp nhà trình tường truyền thống. Là một điểm đến mới mẻ của du lịch Bắc Ninh, đến với thôn Bắc Hoa, ngoài khám phá nhà trình tường, du khách còn có thể tìm hiểu, trải nghiệm những nét văn hóa đậm bản sắc của dân tộc Nùng qua điệu sloong hao, hình ảnh những cụ bà cần mẫn dệt vải chàm bên khung cửi, thưởng thức chén rượu ấm nồng do đồng bào tự tay chưng cất hay mâm lễ ngày Tết phong phú chế biến từ các sản vật do gia đình tự chăn nuôi, cấy trồng, các loại quả và xôi ba màu, ngũ sắc, bánh dầy tự giã, kẹo lạc mật mía…
Tuyến đường liên thôn đến Bắc Hoa hiện đã trải bê-tông, khá thuận lợi để du khách đến với mảnh đất vùng cao của Bắc Ninh. Chia tay Bắc Hoa, không ít người tiếc nuối bởi dù có cảnh đẹp hoang sơ, đậm đà bản sắc văn hóa nhưng để trở thành điểm đến hấp dẫn, Bắc Hoa cần các dịch vụ ăn uống, lưu trú, kết nối với các điểm tham quan, du lịch trong vùng.
