Dẫu vậy, những giá trị văn hóa truyền đời do cha ông để lại vẫn được gìn giữ bền bỉ và nguyên vẹn, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, hun đúc bản sắc riêng và nâng đỡ đời sống tâm linh của người dân.
Quần thể di tích lịch sử văn hóa đền-chùa Phượng Vũ (làng Thọ Lộc, xã Vũ Thư, tỉnh Hưng Yên) được xây dựng từ đời nhà Lý, vào khoảng năm Đinh Tỵ, cách nay hơn 900 năm. Đây là nơi tôn thờ Đức Đệ tam Thánh tổ Lý triều Quốc sư Từ Đạo Hạnh và Vua Lý Thần Tông - người đã có công giúp dân trồng lúa, trồng dâu, gieo hạt, đắp đê trị thủy, trừ đạo ôn hại lúa và chữa bệnh cứu người; truyền kinh giảng đạo, cứu độ chúng sinh. Người đã cùng với các vua nhà Lý, khuyến khích muôn dân, trăm họ trong việc phát triển nông nghiệp trên đất Kỳ Bố Hải Khẩu xưa, tức vùng đất thuộc tỉnh Thái Bình trước đây.
Cứ nhằm ngày 9 và 10 tháng Giêng hằng năm, lễ hội chùa Phượng Vũ được tổ chức đã thu hút đông đảo khách thập phương. Lễ hội đền-chùa Phượng Vũ diễn ra hằng năm với nhiều nghi thức và trò chơi độc đáo, như: Lễ thỉnh thánh, nam quan tế thánh, trò vật võ, chọi gà, cờ tướng, cờ người...
Người xưa có câu “Rước kiệu mùng chín tháng Giêng/Kiệu quay sông nước ngả nghiêng đất trời” để nhắc về lễ hội đền-chùa Phượng Vũ. Điểm nhấn của lễ hội là màn rước kiệu dưới nước, gồm ba kiệu: Kiệu Song Loan, kiệu Long Đình và kiệu Lễ.
Mỗi kiệu có đoàn phù giá (người khiêng kiệu) gồm tám người là trai tráng trong làng từ 18 tuổi trở lên được tuyển chọn từ hơn 100 ứng viên đăng ký rước kiệu. Họ phải làm lễ xin đài âm dương hôm mồng 6 tháng Giêng. Màn rước kiệu xuất phát từ đình làng, được rước qua nhiều ao hồ, ruộng đồng, sông nước và qua nhà các đời chủ hội để lên chùa. Dù có ngập cả người dưới nước, đoàn phù giá vẫn tiến về phía trước, trên vai giữ chắc kiệu và đều đi chân trần.
Anh Nguyễn Văn Thùy ở làng Thọ Lộc chia sẻ, việc được trở thành phù giá là vinh dự của mỗi thanh niên trong làng trong mỗi dịp lễ hội đầu xuân. Để trở thành phù giá, các thanh niên trai tráng trong làng phải chuẩn bị đủ sức khỏe, sức bền để phục vụ lễ rước trong 4-5 tiếng đồng hồ. Mặc dù mệt, giá rét nhưng các phù giá vẫn rất vui vẻ và hy vọng một năm mới bình an cho gia đình và quê hương.
Mỗi buổi rước thường kết thúc đúng giờ chính Ngọ (12 giờ trưa), sau đó ba kiệu được quy tụ tại đền thánh Từ Đạo Hạnh. Tuy nhiên, cũng có những năm nghi lễ kéo dài đến 15 giờ chiều. Lễ hội là dịp để người dân Thọ Lộc nói riêng và xã Vũ Thư nói chung tụ họp, cùng thành kính dâng lễ lên thánh Từ Đạo Hạnh, cầu xin các vị thánh phù hộ cho cuộc sống nhân dân no đủ, bình an.
Chính bởi sự độc đáo, ly kỳ, hấp dẫn trong nghi thức rước kiệu; nét tâm linh trong lễ hội chùa Phượng Vũ mà dù thời tiết mưa phùn hay gió rét cũng không thể cản bước hàng nghìn du khách thập phương tìm về đây xem rước kiệu quay trong lễ hội truyền thống của làng.
Nhằm làm rõ giá trị lịch sử-văn hóa của chùa Phượng Vũ và vai trò của Thiền sư Từ Đạo Hạnh trong đời sống tinh thần dân tộc, vào những ngày giữa tháng 1 vừa qua, Đảng ủy xã Vũ Thư phối hợp Nhóm Công bố quốc tế và Khoa Du lịch-Trường đại học Công đoàn tổ chức hội thảo khoa học.
Thông qua đây, xã Vũ Thư mong muốn tiếp tục khẳng định giá trị của di sản văn hóa địa phương, đồng thời đề xuất các giải pháp thiết thực trong công tác bảo tồn, phát huy di tích gắn với phát triển kinh tế-xã hội và xây dựng bản sắc văn hóa trong giai đoạn mới.
