Thế cờ khó giải của châu Âu

Các chính sách mới của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đặt châu Âu vào tình thế "tiến thoái lưỡng nan". Từ nguy cơ bị gạt ra lề trong giải quyết xung đột Nga-Ukraine cho đến sự lạnh nhạt trong mối quan hệ với Mỹ, các vấn đề xảy ra dồn dập khiến châu Âu nhận ra rằng, đã đến lúc cần đóng vai trò chủ động hơn trong cấu trúc an ninh khu vực thay vì phụ thuộc vào "chiếc ô an ninh" của Washington, dù điều này không dễ thực hiện.

Bầu không khí tích cực trong các cuộc đàm phán gần đây giữa Mỹ và Nga về tình hình Ukraine ngày càng khiến Liên minh châu Âu (EU) lo ngại. Hai Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ và Nga mới đây có cuộc điện đàm bàn về cuộc xung đột ở Ukraine, mở đường cho cuộc thảo luận quan trọng giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Nga Vladimir Putin.

Kịch bản về việc các nước đạt được thỏa hiệp mà không có sự can dự của EU khiến châu Âu lo lắng, bởi khu vực này sẽ phải gánh chịu tác động từ kết quả đàm phán. Vị thế, tiếng nói của châu Âu cũng bị suy yếu nghiêm trọng trong bối cảnh địa chính trị thay đổi nhanh chóng.

Hơn lúc nào hết, EU ưu tiên nâng cao năng lực phòng thủ của mình, khi đồng minh lâu năm là Mỹ có những cách tiếp cận mới. Ông Donald Trump nhiều lần tuyên bố châu Âu phải gánh vác trách nhiệm an ninh nhiều hơn và đặt ra câu hỏi rằng, liệu Mỹ có nên duy trì vai trò trung tâm trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) hay không? Bóng đen thuế quan với các đòn "ăn miếng trả miếng" cũng phủ bóng quan hệ đồng minh.

Kịch bản về việc các nước đạt được thỏa hiệp mà không có sự can dự của EU khiến châu Âu lo lắng, bởi khu vực này sẽ phải gánh chịu tác động từ kết quả đàm phán. Vị thế, tiếng nói của châu Âu cũng bị suy yếu nghiêm trọng trong bối cảnh địa chính trị thay đổi nhanh chóng.

Ủy ban châu Âu (EC) tuyên bố áp thuế đối với tổng lượng hàng hóa của Mỹ trị giá 26 tỷ euro, nhằm đáp trả quyết định của Xứ Cờ hoa áp thuế 25% lên các mặt hàng thép, nhôm từ EU. Gần đây, ông Donald Trump vẫn khẳng định, ông không có ý định tạo ra ngoại lệ đối với vấn đề thép và nhôm.

Tham vọng tự chủ quốc phòng và gia tăng sức ảnh hưởng với tình hình ở Ukraine của EU đang vấp phải hàng loạt khó khăn như vấn đề tài chính, sự chia rẽ nội khối. EU đề xuất tăng viện trợ quân sự cho Ukraine lên tới 40 tỷ euro trong năm 2025, song điều này càng làm bùng nổ tranh cãi trong khối.

Thủ tướng Hungary Viktor Orban nhiều lần thẳng thừng từ chối gửi vũ khí cho Ukraine và cho rằng, thay vì kéo dài xung đột, châu Âu nên ủng hộ nỗ lực đàm phán hòa bình do Tổng thống Donald Trump đề xuất.

Nhằm củng cố khả năng phòng thủ, các nhà lãnh đạo EU đã nhất trí về kế hoạch tái vũ trang châu Âu với ngân sách 800 tỷ euro. Pháp, Italia cũng xác nhận đặt mua các tên lửa phòng không mới. Tuy nhiên, triển khai kế hoạch nêu trên không phải điều dễ dàng.

Truyền thông Mỹ nhận định, về lâu dài, tăng chi tiêu quân sự đồng nghĩa với việc các quốc gia châu Âu phải giảm chương trình hỗ trợ xã hội. Cắt giảm chi tiêu chính phủ cho lương hưu và chăm sóc y tế là một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn bởi châu Âu đang là khu vực có tỷ lệ dân số già ở mức cao nhất thế giới.

Dù ủng hộ kế hoạch tái vũ trang châu Âu, một số thành viên EU được cho là vẫn do dự trước áp lực tài chính, trong đó có Italia-quốc gia có tỷ lệ nợ công trên GDP ở mức 137% vào năm 2024. Chưa kể, tờ RIA Novosti cho biết, với công suất sản xuất hiện tại, châu Âu sẽ cần ít nhất 6 đến 7 năm để bắt kịp mức đóng góp đạn dược của Mỹ trong 3 năm qua.

Sự dịch chuyển chiến lược sâu sắc từ đồng minh ở bên kia bờ Đại Tây Dương là Mỹ đang đặt EU vào một thế cờ khó. Kết quả thăm dò mới đây của NBC News cho thấy, mức độ hài lòng mà người dân Mỹ dành cho Tổng thống Donald Trump lên tới 47%, mức cao nhất từ trước đến nay của ông với tư cách Tổng thống.

Và nếu Washington duy trì chính sách ưu tiên lợi ích riêng như hiện nay, thì Brussels buộc phải tìm lối đi riêng dù có nhiều thách thức, từng bước tái định vị vai trò của mình trong tình hình thế giới bất ổn, khó lường.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.

EU đang thúc đẩy các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Phép thử nguồn cung năng lượng

Lượng dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) giảm xuống mức thấp kỷ lục trong bối cảnh nguồn cung gián đoạn và giá cả leo thang. Thực trạng này đang đe dọa làm đình trệ hoạt động sản xuất công nghiệp của EU.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: TTXVN)

Tự chủ và kiên cường hơn

Nền kinh tế Canada vừa ghi nhận mức tăng trưởng thấp nhất trong năm cầm quyền đầu tiên của một thủ tướng, trong đó hai quý tăng trưởng âm liên tiếp - biểu hiện của suy thoái kỹ thuật, do bối cảnh bất ổn toàn cầu. Tuy nhiên, người dân vẫn ủng hộ mạnh mẽ cách tiếp cận của Thủ tướng Mark Carney trong quản lý kinh tế.

Nông dân thu hoạch vụ mùa ở Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Giải pháp tận gốc cho vấn đề mất an ninh lương thực

Các chính sách thương mại phù hợp cùng sự phối hợp quốc tế chặt chẽ sẽ đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao khả năng chống chịu của thị trường lương thực toàn cầu trước các “cú sốc” ngày càng thường xuyên và nghiêm trọng. 

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: Quang Vinh/TTXVN)

Quan hệ bình đẳng, cùng có lợi

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Lavrov vừa thực hiện chuyến công du 4 nước châu Phi, gồm Ethiopia, Niger, Mozambique và Burundi, gửi đi thông điệp mạnh mẽ về việc Moskva tiếp tục hỗ trợ Lục địa Đen bảo đảm an ninh, phát triển kinh tế, tăng cường vị thế quốc tế.

Một tòa nhà bị hư hỏng tại quận Shevchenkivskyi ở Thủ đô Kiev, Ukraine ngày 21/7/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ngã rẽ nguy hiểm trong xung đột tại Ukraine

Cuộc xung đột tại Ukraine bước vào ngã rẽ mới đầy sóng gió, với những đòn tấn công của Nga và Ukraine với cường độ và quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu chiến lược của nhau. Cùng với đó, khoảng trống ngoại giao giữa lúc xung đột leo thang đang gây lo ngại làm chậm nỗ lực tìm kiếm hòa bình.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (bên phải) và Tổng thống lâm thời Syria Ahmed al-Sharaa trước cuộc gặp tại Cung điện Nhân Dân ở Syria. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Pháp và Syria hướng đến giai đoạn hợp tác mới

Trong chuyến thăm được đánh giá là mang tính lịch sử đến Syria mới đây, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tái khẳng định cam kết hỗ trợ Syria xây dựng lại đất nước sau xung đột. Bắc thêm nhịp cầu giúp Damascus tái thiết và hội nhập quốc tế sau nhiều năm bị cấm vận, điều Paris nhận lại cũng rất đáng giá.

Hội nghị thượng đỉnh về AI diễn ra tại Seoul, Hàn Quốc. (Ảnh: AISUMMIT.CO.KR)

Hàn Quốc kiên định mục tiêu trở thành cường quốc AI

Chính phủ Hàn Quốc vừa công bố các siêu dự án trị giá hàng nghìn tỷ USD với mục tiêu đưa Xứ sở Kim chi trở thành cường quốc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Giữa làn sóng công nghệ thông tin bùng nổ mạnh mẽ, AI được xác định là “quân bài chiến lược” định hình tương lai phát triển của Hàn Quốc trong những thập niên tới.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và người đồng cấp Nhật Bản Sanae Takaichi. (Nguồn: Văn phòng Thủ tướng Ấn Độ)

Luồng gió mới trong quan hệ Ấn Độ-Nhật Bản

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae vừa kết thúc chuyến thăm kéo dài 3 ngày tới Ấn Độ. Điểm nhấn trong chuyến công du được đánh giá là thành công ngoài mong đợi lần này là Hội nghị thượng đỉnh Ấn Độ-Nhật Bản lần thứ 16 - một hoạt động thường niên thể hiện quan hệ nồng thắm giữa hai nền kinh tế lớn thứ 2 và 3 châu Á.

Ảnh minh họa.

Không chủ quan với dịch bệnh

Dịch Ebola vẫn đang diễn biến phức tạp tại Cộng hòa Dân chủ Congo, với tốc độ lây nhiễm nhanh và số lượng ca nhiễm lớn. Đáng lo ngại hơn, trong quá trình truy vết, giới chức y tế châu Phi đã “mất dấu” hàng trăm người được xác nhận dương tính với virus Ebola.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Kỳ vọng và thách thức

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đang thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao để đẩy nhanh tiến trình đưa Kiev gia nhập Liên minh châu Âu (EU) - một trong những mục tiêu chiến lược của quốc gia bên bờ Biển Đen. Tuy vậy, hành trình này được cho là sẽ không êm ả, sự khác biệt quan điểm giữa các nước thành viên EU là một rào cản lớn.

Trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Phép thử cho quan hệ đồng minh

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang đứng trước áp lực phải giảm căng thẳng trước thềm Hội nghị thượng đỉnh của liên minh quân sự dự kiến diễn ra vào các ngày 7-8/7 tới tại Thổ Nhĩ Kỳ. Trong bối cảnh Mỹ gia tăng sức ép các đồng minh châu Âu gánh vác nhiều hơn trách nhiệm an ninh...

Các chuyên gia khí tượng Pháp cảnh báo sự xuất hiện quá sớm của các đợt nắng nóng cực đoan trong năm nay có thể gây ra thiệt hại nặng nề về hạ tầng, kinh tế và năng lượng.

Giải pháp của hai bài toán khó

Thế giới đang cùng lúc gánh chịu những tác động nặng nề từ hai cuộc khủng hoảng: Biến đổi khí hậu và chủ quyền năng lượng. Tuy nhiên, giải pháp cho hai bài toán khó nêu trên chỉ có một. Đó là chấm dứt kỷ nguyên của nhiên liệu hóa thạch, đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ (tháng 11/2023). (Ảnh: Xinhua)

Trật tự và sức ép mới với NATO

Lợi ích chiến lược khó có thể dung hòa trong nhiều vấn đề là nguyên nhân dẫn đến mối chia rẽ ngày càng lớn trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).