Sự bất ổn trước chính sách thuế quan

Chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump đang khiến không chỉ các nước bạn hàng mà cả các doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ bất an.

Ngày 12/3 (giờ địa phương), Mỹ bắt đầu áp thuế 25% với toàn bộ nhôm và thép nhập khẩu vào nước này. Chính phủ Mỹ cho biết, mức thuế này được khôi phục nhằm tăng cường bảo hộ các nhà sản xuất thép và nhôm trong nước.

Trước đó, ngày 4/3, Tổng thống Trump áp thuế 25% đối với hàng hóa từ Canada và Mexico. Ông cũng đã tăng thuế đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc và đe dọa tăng thuế nhập khẩu đối với hàng hóa từ Liên minh châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc. Tổng thống Trump cho rằng chính sách thuế quan của ông sẽ bảo vệ việc làm của người dân Mỹ.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp Mỹ cảnh báo sự bất ổn do các mối đe dọa áp thuế và chính sách thương mại thay đổi của Tổng thống Trump đang bắt đầu tác động tiêu cực đến nhiều ngành công nghiệp và khiến người tiêu dùng Mỹ cắt giảm chi tiêu từ hàng hóa thiết yếu đến du lịch. Chi tiêu tiêu dùng đóng góp tới 70% giá trị nền kinh tế Mỹ.

Các động thái áp thuế qua lại của ông Trump đối với các đối tác thương mại lớn đã đẩy các doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ vào tình trạng bất an, tăng thuế quan sẽ làm tăng chi phí đầu vào, buộc các công ty phải cảnh báo khả năng tăng giá, đẩy gánh nặng sang người tiêu dùng, kéo theo nguy cơ lạm phát tăng và tăng trưởng kinh tế giảm.

Các động thái áp thuế qua lại của ông Trump đối với các đối tác thương mại lớn đã đẩy các doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ vào tình trạng bất an, tăng thuế quan sẽ làm tăng chi phí đầu vào, buộc các công ty phải cảnh báo khả năng tăng giá, đẩy gánh nặng sang người tiêu dùng, kéo theo nguy cơ lạm phát tăng và tăng trưởng kinh tế giảm.

Trong nhiệm kỳ đầu của mình, Tổng thống Trump từng áp thuế 25% với mặt hàng nhôm thép nhập khẩu. Nghiên cứu của Ủy ban Thương mại quốc tế (ITC) cho thấy thuế nhôm thép làm tăng giá nhập khẩu, kích thích các nhà tiêu thụ nhôm thép Mỹ sử dụng sản phẩm nội địa nhiều hơn. Nhu cầu tăng đẩy giá kim loại tăng, giúp các nhà chế tạo sắt thép Mỹ mở rộng sản xuất, mang lại mức tăng 2,25 tỷ USD giá trị sản lượng vào năm 2021.

Nhưng giá thành nhôm thép tăng khiến chi phí sản xuất cho các ngành công nghiệp sử dụng nhiều nhôm thép bị đội giá, dẫn tới sụt giảm tổng cộng 3,48 tỷ USD giá trị sản lượng, nhiều hơn mức tăng giá trị mà ngành công nghiệp sắt thép Mỹ thu được. Lần này, Tổng thống Trump tăng thuế quan đúng lúc lạm phát tăng trở lại, lên mức 3% trong tháng 1/2025, cao nhất kể từ tháng 6/2024.

Mặc dù Tổng thống Trump cho rằng các chính sách của ông chỉ tác động trong ngắn hạn, nhưng cuối tuần trước, những lo ngại về hậu quả kinh tế đã gia tăng sau khi ông từ chối dự đoán liệu các chính sách kinh tế đó có gây suy thoái hay không.

Ngày 11/3, chỉ số chứng khoán tổng hợp của các doanh nghiệp bán lẻ Mỹ S&P 500 mất 5.000 tỷ USD so với mức đỉnh đạt được vào tháng trước, thời điểm Phố Wall hoan nghênh phần lớn chương trình nghị sự của ông Trump. Chỉ số này đã giảm 13% trong năm 2025, xuống mức thấp nhất trong vòng hơn 12 tháng.

Từ đầu tháng đến nay, S&P 500 đã mất hơn 7%, còn chỉ số công nghiệp Dow Jones và chỉ số Nasdaq Composite của các công ty công nghệ Mỹ lần lượt sụt giảm 6,8% và 10,2%. Hãng hàng không Delta Air Lines của Mỹ cảnh báo lo ngại về kinh tế của người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ đã gây tổn hại du lịch trong nước khiến giá cổ phiếu các hãng hàng không giảm. Các nhà bán lẻ lớn Walmart và Target cũng đã hạ thấp kỳ vọng khi rủi ro lạm phát và nỗi lo suy thoái gia tăng.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 9/3, Tổng thống Trump cho rằng kinh tế Mỹ có thể gặp xáo động chút ít trong giai đoạn chuyển dịch và các nhà đầu tư cũng như người tiêu dùng Mỹ không nên chỉ quan tâm thị trường chứng khoán.

Chưa biết tác động dài hạn của chính sách thuế quan thế nào, nhưng Pimco, công ty Mỹ quản lý tổng tài sản đầu tư tới 2.000 tỷ USD, đã nâng mức dự báo khả năng kinh tế Mỹ rơi vào suy thoái năm nay lên 35%, từ mức 15% đưa ra tháng 12/2024.

Có thể bạn quan tâm

Những người di cư tại một Trung tâm tiếp nhận người di cư trên đảo Lampedusa, hòn đảo cực nam của Italia. (Ảnh: Xinhua)

“Đê chắn sóng” di cư

Kiểm soát dòng người di cư từ lâu đã là chủ đề nhạy cảm, gây nhiều tranh cãi trên chính trường và luôn giữ vị trí quan trọng trong các chiến dịch tranh cử tại châu Âu. 

Công nhân làm việc tại một nhà máy lọc dầu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hạ nhiệt cơn sốt dầu mỏ

Xung đột leo thang ở Trung Đông đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào giai đoạn bất ổn nghiêm trọng, giá dầu tăng không ngừng còn nguồn cung bị co hẹp. Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia gấp rút xả kho dự trữ chiến lược nhằm hạ nhiệt cơn sốt “vàng đen”.

(Ảnh minh họa: Xinhua)

Cánh cửa khó mở

Thượng viện Mỹ lại vừa tiến hành bỏ phiếu về dự luật ngân sách cho Bộ An ninh nội địa (DHS), nhưng kết quả cũng chẳng khác những lần trước. Sự phản đối của phe Dân chủ tại Thượng viện khiến đảng Cộng hòa khó lòng mở cánh cửa ngân sách để giúp DHS nối lại hoạt động sau ba tuần tê liệt vì cạn kiệt ngân khố.

Hiện trường một vụ tấn công nhà tù ở Abuja, Nigeria. (Ảnh: Xinhua)

ECOWAS và nhiệm vụ không dễ hoàn tất trong triển khai lực lượng dự bị khu vực

Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) vừa nhất trí huy động lực lượng dự bị khu vực, với kế hoạch triển khai đợt đầu khoảng 2.000 binh sĩ trong năm 2026. Quyết định không mấy dễ dàng và cũng khá tốn kém của ECOWAS được kỳ vọng sẽ giúp ngăn ngừa làn sóng bạo lực và xung đột lan rộng ở Lục địa đen.

Những ngôi nhà tại tỉnh Nangarhar, Afghanistan bị phá hủy sau cuộc không kích của Pakistan, ngày 22/2. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước ngoặt nguy hiểm

Những tháng đầu năm 2026, những đốm lửa căng thẳng âm ỉ giữa các nước bất ngờ bùng phát thành ngọn lửa xung đột, có nguy cơ lan rộng . Khi những “lằn ranh đỏ” căng thẳng liên tục bị vượt qua, các tính toán lợi ích chiến lược lấn át lòng tin và thế giới đối mặt nhiều cuộc khủng hoảng, giải pháp ngoại giao càng trở nên cấp bách.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)

EU vừa phải nỗ lực cân bằng giữa tự do hóa thương mại, vừa phải bảo vệ lợi ích của người nông dân

Ủy ban châu Âu (EC) vừa quyết định triển khai tạm thời Hiệp định thương mại tự do (FTA) với Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR), bất chấp những thách thức pháp lý phải đối mặt. Động thái này cho thấy EU đang nỗ lực thực thi chiến lược đa dạng hóa đối tác, tăng cường tự chủ và củng cố chuỗi cung ứng.

Một bé gái đang lấy nước tại một trại người tị nạn nội địa (IDP) ở Mogadishu, thủ đô Somalia, năm 2017. (Ảnh: Xinhuanet)

Trách nhiệm nhân đạo

Liên minh châu Âu (EU) vừa công bố khoản viện trợ nhân đạo trị giá 63 triệu euro (hơn 74 triệu USD) cho Somalia. Gói tài chính dành cho những mảnh đời khốn khổ ở quốc gia Đông Phi nghèo đói thắp lên hy vọng cho người dân Somalia.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trình bày Thông điệp liên bang tại Tòa nhà Quốc hội ở Washington DC., ngày 24/2/2026. (Ảnh: whitehouse.gov)

Củng cố niềm tin

Không đơn thuần là bản tổng hợp thành tích chèo lái đất nước trong hơn 1 năm qua, Thông điệp Liên bang năm 2026 mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra được coi là chiến lược chính trị nhằm củng cố niềm tin của giới lãnh đạo và người dân vào các quyết sách của chính quyền, cũng như tái khẳng định các ưu tiên trong thời gian tới.

Cơ sở dự trữ khí đốt tự nhiên tại Zsana, Hungary. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vết rạn và chiếc van ống dẫn dầu

Cuộc xung đột tại Ukraine đã bước sang năm thứ 5 và vẫn chưa thấy tia hy vọng nào để chấm dứt. Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua nghị quyết kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức và vô điều kiện, nhưng cuộc xung đột kéo dài này lại bộc lộ những vết rạn nứt ngay trong lòng châu Âu.

Các tay súng và người ủng hộ lực lượng Houthi tại Yemen tham gia một cuộc tuần hành vũ trang phản đối Israel ở huyện Arhab, phía bắc thủ đô Sanaa, Yemen, ngày 3/11/2025. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Vòng xoáy bất ổn ở Yemen

Chính phủ mới của Yemen vừa tổ chức cuộc họp nội các đầu tiên tại Aden, dưới sự chủ trì của Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Shayea Al-Zindani. Việc các bộ trưởng trở về nước đảm nhiệm công việc được xem là bước đi nhằm củng cố an ninh, khôi phục dịch vụ công và thúc đẩy ổn định kinh tế với sự hỗ trợ từ Saudi Arabia.

Các đại biểu chụp ảnh chung tại Hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp Liên đoàn Arập (AL) và Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) ở Doha, Qatar ngày 15/9/2025. Ảnh: AA/TTXVN

Tăng cường kết nối khu vực

Mới đây các Bộ trưởng Giao thông vận tải thuộc Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) đã nhóm họp tại Thổ Nhĩ Kỳ để tìm biện pháp thúc đẩy hành lang đường sắt và đường bộ kết nối vùng Vịnh với châu Âu và châu Phi. Hội nghị đã phản ánh nỗ lực của OIC trong việc tăng cường kết nối khu vực, củng cố chuỗi cung ứng và logistics nhân đạo.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich 2026. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

“Mỏ neo” cho hòa bình tại Ukraine

Đề xuất từ phía Kiev tại Hội nghị An ninh Munich đã làm nóng trở lại câu hỏi cốt lõi về tương lai an ninh của Ukraine và cấu trúc ổn định tại châu Âu. Yêu cầu được bảo đảm an ninh tối thiểu 20 năm trước khi ký hòa ước không chỉ phản ánh nỗi lo của Kiev, mà còn là phép thử đối với mức độ cam kết dài hạn của phương Tây.

Hội nghị An ninh Munich 2024 khai mạc tại khách sạn Bayerischer Hof. (Nguồn: Mạng xã hội X)

Bài toán tự chủ chiến lược

Hội nghị An ninh Munich 2026, diễn ra từ ngày 13 đến 15/2, được dự báo là bị phủ bóng bởi mây đen căng thẳng do những chia rẽ, rạn nứt sâu sắc trong mối quan hệ đồng minh xuyên Đại Tây Dương giữa Mỹ và châu Âu. 

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. (Ảnh: Xinhua)

Bức tranh hợp tác nhiều màu sắc

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi vừa có chuyến thăm ngắn ngày tới Malaysia. Dù chỉ gói gọn trong hai ngày nhưng chuyến công du của nhà lãnh đạo quốc gia Nam Á được đánh giá là thành công hơn mong đợi, thổi luồng gió mới cho quan hệ Ấn Độ-Malaysia, đồng thời tô điểm thêm vào bức tranh hợp tác đa dạng và nhiều màu sắc của New Delhi.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc gặp ở Nhà Trắng, Washington, DC, ngày 13/2/2025. (Ảnh: XINHUA)

Phép thử từ thỏa thuận thương mại Ấn Độ-Mỹ

Thỏa thuận thương mại mới đạt được giữa Ấn Độ và Mỹ thoạt nhìn là một thỏa thuận “đôi bên cùng thắng”, giúp thúc đẩy quan hệ thương mại song phương. Thế nhưng, phía sau đó là những câu hỏi còn bỏ ngỏ, nhất là về mức độ cắt giảm nhập khẩu dầu từ Nga mà New Delhi sẽ thực hiện. 

Lực lượng an ninh Somalia được triển khai tại Thủ đô Mogadishu. Ảnh (tư liệu): THX/TTXVN

Điểm nóng trên “bản đồ an ninh” của Mỹ

Tư lệnh Bộ Chỉ huy châu Phi của Mỹ (AFRICOM), Tướng Michael Anderson lên tiếng cảnh báo về nguy cơ gia tăng các mối đe dọa từ hai nhóm khủng bố là tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) và Al-Qaeda, đặc biệt tại khu vực Sahel và Tây Phi.