Tạo điều kiện học tập thuận lợi cho học sinh xã biên giới

Thực hiện Thông báo số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 của Bộ Chính trị, chương trình xây dựng 248 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền đang được triển khai đồng bộ nhằm thu hẹp khoảng cách giáo dục và chăm lo vùng đặc biệt khó khăn.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, cả nước hiện có 1.197 trường học tại các xã, phường biên giới với gần 600 nghìn học sinh. Trong đó, mô hình trường phổ thông nội trú, bán trú giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm cơ hội học tập cho học sinh vùng khó khăn. Công tác huy động học sinh ra lớp tại các xã biên giới đạt nhiều kết quả tích cực; tỷ lệ học sinh đến trường, nhất là ở bậc tiểu học và trung học cơ sở từng bước được nâng lên.

Triển khai đồng bộ, bảo đảm tiến độ

Các chính sách hỗ trợ học sinh vùng khó khăn đã và đang được triển khai tương đối đồng bộ, góp phần giảm tình trạng bỏ học. Trong số 22 tỉnh, thành phố có xã biên giới đất liền, có 18 địa phương tham gia triển khai xây dựng 100 trường phổ thông nội trú liên cấp trong giai đoạn đầu. Một số địa phương có điều kiện đặc thù hoặc giao thông thuận lợi đã chủ động đề xuất phương án riêng hoặc chưa triển khai trong giai đoạn này.

Đến tháng 11/2025, có 100 trường đã được khởi công; trong đó 73 trường đã cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng. Các địa phương được phân thành ba nhóm tiến độ: triển khai tốt, tiến độ trung bình và còn chậm, song đều cam kết hoàn thành và đưa các trường vào sử dụng từ năm học 2026-2027, một số nơi phấn đấu hoàn thành sớm hơn. Bên cạnh đó, tại 17 tỉnh, thành phố có 121/140 xã, phường biên giới đất liền có nhu cầu đầu tư năm 2026 sẽ tham gia khởi công, động thổ đồng loạt theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Theo đề xuất của Bộ Giáo dục và Đào tạo, lễ khởi công sẽ được tổ chức trực tiếp tại 17 điểm cầu chính; các điểm cầu còn lại tổ chức theo hình thức trực tuyến, bảo đảm tính thống nhất, trang trọng và tiết kiệm.

Hiện Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tập trung rà soát, tổng hợp đề xuất của các tỉnh, thành phố để tiếp tục đề xuất Bộ Tài chính xem xét, báo cáo cấp có thẩm quyền bố trí kinh phí cho các địa phương, bảo đảm khởi công và hoàn thành các dự án trước năm học 2027-2028.

Các trường phổ thông nội trú liên cấp được Bộ Xây dựng thiết kế mẫu bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật, quy mô, diện tích trường lớp; hệ thống cơ sở vật chất đồng bộ, hiện đại, bền vững, an toàn; đáp ứng tốt các tiêu chuẩn cơ sở vật chất trường phổ thông ở mức cao nhất hiện nay. Mỗi trường được bố trí khu học tập, khu nhà ở nội trú, nhà ăn, khu sinh hoạt văn hóa-thể thao, thư viện, phòng học bộ môn, khu giáo viên nội trú, bảo đảm điều kiện học tập, sinh hoạt và rèn luyện toàn diện cho học sinh.

Những kinh nghiệm bước đầu từ thực tiễn

Từ sự thống nhất cao về nhận thức và quyết tâm chính trị, chủ trương nhanh chóng được cụ thể hóa bằng những bước đi thiết thực tại từng địa phương.

Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên Nguyễn Xuân Thuận nhấn mạnh, lễ khánh thành Trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở Si Pa Phìn ngày 31/1/2026, với sự tham dự của Tổng Bí thư Tô Lâm và lãnh đạo Đảng, Nhà nước là dấu mốc đặc biệt quan trọng đối với tỉnh. Đây là công trình đầu tiên hoàn thành trong chương trình xây dựng 248 trường học tại các xã biên giới theo Thông báo số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 kết luận của Bộ Chính trị về chủ trương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Trung ương, sự chỉ đạo quyết liệt, kịp thời của Bộ Giáo dục và Đào tạo và sự vào cuộc đồng bộ của địa phương.

Từ thực tiễn triển khai, Điện Biên đã rút ra một số kinh nghiệm quan trọng như: tuyển sinh phù hợp đối tượng, ưu tiên học sinh có hoàn cảnh khó khăn, ở xa trường; sắp xếp mạng lưới trường lớp tinh gọn, tránh lãng phí; tận dụng đội ngũ giáo viên tại chỗ, tạo sự đồng thuận trong điều động, bố trí nhân sự.

Từ thực tiễn triển khai, Điện Biên đã rút ra một số kinh nghiệm quan trọng như: tuyển sinh phù hợp đối tượng, ưu tiên học sinh có hoàn cảnh khó khăn, ở xa trường; sắp xếp mạng lưới trường lớp tinh gọn, tránh lãng phí; tận dụng đội ngũ giáo viên tại chỗ, tạo sự đồng thuận trong điều động, bố trí nhân sự.

Ông Nguyễn Xuân Thuận

Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên

Tại tỉnh Đắk Lắk, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Lê Thị Thanh Xuân cho biết, tỉnh có 4 xã biên giới với 4 trường được đầu tư xây dựng; trong đó đã khởi công 3 trường tại các xã biên giới đất liền Buôn Đôn, Ia Rvê, Ia Lốp theo kế hoạch. Sau khi hoàn thành sẽ đáp ứng được nhu cầu học tập của tất cả học sinh bậc tiểu học, trung học cơ sở trên địa bàn xã biên giới. Để bảo đảm hiệu quả đầu tư, tỉnh đã rà soát quy mô học sinh, xác định nhu cầu nội trú của học sinh bậc tiểu học và trung học cơ sở; thống kê số trẻ trong độ tuổi đến trường giai đoạn 2026-2030, tỷ lệ tăng dân số trung bình trong giai đoạn 2021-2025 và quy hoạch mạng lưới trường học của địa phương.

Đồng thời, phiếu khảo sát cũng được gửi đến từng hộ gia đình có con em trong độ tuổi đến trường nhằm xác định nhu cầu học sinh ở nội trú, bán trú. Qua đó, địa phương đã xác định được quy mô học sinh và số lượng học sinh ở nội trú, bán trú của từng trường phù hợp điều kiện thực tiễn.

Để bảo đảm hiệu quả đầu tư, tỉnh Đắk Lắk đã rà soát quy mô học sinh, xác định nhu cầu nội trú của học sinh bậc tiểu học và trung học cơ sở; thống kê số trẻ trong độ tuổi đến trường giai đoạn 2026-2030, tỷ lệ tăng dân số trung bình trong giai đoạn 2021-2025 và quy hoạch mạng lưới trường học của địa phương. Đồng thời, phiếu khảo sát cũng được gửi đến từng hộ gia đình có con em trong độ tuổi đến trường nhằm xác định nhu cầu học sinh ở nội trú, bán trú. Qua đó, địa phương đã xác định được quy mô học sinh và số lượng học sinh ở nội trú, bán trú của từng trường phù hợp điều kiện thực tiễn.

Bà Lê Thị Thanh Xuân

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đắk Lăk

Theo Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng, việc triển khai chủ trương xây dựng 248 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, thể hiện rõ quan điểm của Đảng, Nhà nước về giáo dục là quốc sách hàng đầu. Thực tiễn triển khai cho thấy, hầu hết các tỉnh đã thành lập ban chỉ đạo cấp tỉnh, phân công nhiệm vụ theo tinh thần “6 rõ”: “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền”.

Ở những địa phương lãnh đạo tỉnh trực tiếp chỉ đạo sát sao, tiến độ thực hiện đạt kết quả tích cực. Công tác quy hoạch, giải phóng mặt bằng được nhiều địa phương chủ động triển khai với các cách làm linh hoạt, phù hợp điều kiện vùng biên giới; tạo sự đồng thuận trong nhân dân, lựa chọn chủ đầu tư, nhà thầu phù hợp, góp phần đẩy nhanh tiến độ dự án. Tuy nhiên, tiến độ giữa các địa phương vẫn còn sự phân hóa; các cam kết hoàn thành trước ngày 30/8/2026 cần gắn với lộ trình và giải pháp cụ thể, khả thi trong bối cảnh thời gian gấp và điều kiện thi công khó khăn.

Ông Thưởng đề nghị các địa phương khẩn trương rà soát, đánh giá tiến độ từng dự án, chủ động phương án bù tiến độ, huy động các nguồn lực tại chỗ, phát động các đợt thi đua cao điểm, bảo đảm hoàn thành 100 trường trong giai đoạn đầu theo đúng kế hoạch. Đồng thời, song song với xây dựng cơ sở vật chất, cần chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để các trường đi vào hoạt động ngay khi hoàn thành, từ đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý, nhân viên đến phương án tuyển sinh, sắp xếp học sinh, bảo đảm sử dụng hiệu quả các công trình.