Đánh giá tiến độ 100 trường nội trú xã biên giới đã khởi công, thúc đẩy triển khai tiếp 148 trường

Sẵn sàng đưa 100 trường đã khởi công vào sử dụng hiệu quả ngay sau khi hoàn thành

Ngày 6/2, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức hội nghị trực tuyến với 22 tỉnh, thành phố có biên giới đất liền nhằm đánh giá kết quả triển khai xây dựng 100 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới và thảo luận nhiệm vụ, giải pháp đẩy nhanh tiến độ, chuẩn bị các điều kiện để tiếp tục khởi công 148 trường còn lại theo chỉ đạo của Bộ Chính trị và Tổng Bí thư Tô Lâm.

Tại hội nghị, Vụ trưởng Kế hoạch-Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo Trần Thanh Đạm báo cáo tổng hợp tình hình, kết quả triển khai xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền; đồng thời nêu những khó khăn, vướng mắc, bài học kinh nghiệm và định hướng giải pháp thời gian tới.

Theo báo cáo, thực hiện nhiệm vụ được giao, Bộ Giáo dục và Đào tạo với vai trò cơ quan đầu mối đã chủ động ban hành kế hoạch triển khai tổng thể, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị; đồng thời điều phối liên ngành, thường xuyên đôn đốc, hướng dẫn, kiểm tra tiến độ và báo cáo lãnh đạo Đảng, Chính phủ về tình hình thực hiện chương trình. Theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, các địa phương tập trung khảo sát nhu cầu học sinh, bảo đảm điều kiện về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, sẵn sàng đưa 100 trường đã khởi công vào sử dụng hiệu quả ngay sau khi hoàn thành và tiếp tục triển khai 148 trường còn lại theo đúng chủ trương.

Chính phủ đã ban hành kế hoạch hành động triển khai Thông báo kết luận của Bộ Chính trị, cho phép thực hiện chương trình theo cơ chế, chính sách đặc thù, quy định rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương theo phương châm “6 rõ”. Thủ tướng Chính phủ nhiều lần chỉ đạo quyết liệt, xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp bách, cần triển khai với tinh thần như một “chiến dịch”.

Theo tổng hợp, trong số 22 tỉnh, thành phố có xã biên giới đất liền, có 18 địa phương tham gia triển khai xây dựng 100 trường phổ thông nội trú liên cấp trong giai đoạn đầu. Một số địa phương có điều kiện đặc thù hoặc giao thông thuận lợi đã chủ động đề xuất phương án riêng hoặc chưa triển khai trong giai đoạn này.

Về kinh phí, tổng mức đầu tư 100 trường theo phê duyệt của các địa phương là 24.635,7 tỷ đồng, tăng 4.654 tỷ đồng so với dự kiến ban đầu. Trên cơ sở đề xuất của địa phương, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phối hợp Bộ Tài chính báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, cân đối nguồn vốn; đồng thời tổng hợp nhu cầu kinh phí năm 2026, đề xuất phương án bố trí vốn để bảo đảm tiến độ chương trình. Theo phân công, địa phương chịu trách nhiệm kinh phí giải phóng mặt bằng và đầu tư hạ tầng kết nối.

Đến tháng 11/2025, 100/100 trường đã được khởi công, trong đó có lễ khởi công đồng loạt trên phạm vi cả nước theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; 73/100 trường đã cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng. Các địa phương được phân thành ba nhóm tiến độ: triển khai tốt, tiến độ trung bình và còn chậm, song đều cam kết hoàn thành và đưa các trường vào sử dụng từ năm học 2026-2027, một số nơi phấn đấu hoàn thành sớm hơn.

Báo cáo chỉ ra một số khó khăn như vượt tổng mức đầu tư, giải phóng mặt bằng còn chậm ở một số địa bàn, điều kiện thi công phức tạp, thiếu nhân lực và vật liệu. Trên cơ sở đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất các giải pháp trọng tâm, gồm bảo đảm nguồn vốn, tăng cường trách nhiệm người đứng đầu địa phương, lựa chọn chủ đầu tư và nhà thầu có năng lực, đẩy mạnh kiểm tra, giám sát và chuẩn bị đầy đủ điều kiện để các trường đi vào hoạt động hiệu quả. Song song với đầu tư cơ sở vật chất, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang khẩn trương hoàn thiện khung pháp lý cho mô hình trường phổ thông nội trú xã biên giới nhằm bảo đảm vận hành ổn định, lâu dài.

Đồng thuận từ cơ sở

Tại hội nghị, các địa phương thống nhất đánh giá, chủ trương xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới có ý nghĩa chính trị-xã hội sâu sắc, được Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai khẩn trương, bài bản, bám sát chỉ đạo của Trung ương và nhận được sự vào cuộc quyết liệt, đồng thuận cao từ cơ sở.

Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên Nguyễn Xuân Thuận nhấn mạnh, lễ khánh thành Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở xã Si Pa Phìn ngày 31/1, với sự tham dự của Tổng Bí thư Tô Lâm và lãnh đạo Đảng, Nhà nước, là dấu mốc đặc biệt quan trọng đối với tỉnh. Đây là công trình đầu tiên hoàn thành trong chương trình xây dựng 248 trường học tại các xã biên giới theo Thông báo kết luận số 81 của Bộ Chính trị, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Trung ương, sự chỉ đạo quyết liệt, kịp thời của Bộ Giáo dục và Đào tạo và sự vào cuộc đồng bộ của địa phương.

Từ thực tiễn triển khai, Điện Biên chia sẻ một số kinh nghiệm về tuyển sinh phù hợp đối tượng, ưu tiên học sinh có hoàn cảnh khó khăn, ở xa trường; sắp xếp mạng lưới trường lớp tinh gọn, tránh lãng phí; tận dụng đội ngũ giáo viên tại chỗ, tạo sự đồng thuận trong điều động, bố trí nhân sự. Đồng thời, tỉnh kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục phối hợp Bộ Tài chính xem xét bổ sung kinh phí cho các dự án chịu tác động bởi biến động giá và điều chỉnh quy mô theo tiêu chuẩn mới.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An Thái Văn Thành đánh giá cao ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc của chủ trương, đồng thời ghi nhận Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai nhiệm vụ rất khẩn trương, bài bản, sát thực tiễn, từ giao vốn, thiết kế mẫu đến tham mưu ban hành các cơ chế, chính sách, tạo điều kiện thuận lợi cho địa phương tổ chức thực hiện. Trên cơ sở đó, tỉnh đã thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh, tăng cường kiểm tra hiện trường và tập trung chỉ đạo để bảo đảm tiến độ theo yêu cầu của Bộ.

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đắk Lắk Lê Thị Thanh Xuân cho hay, tỉnh có 4 xã biên giới với 4 trường được đầu tư xây dựng, trong đó đã khởi công 3 trường theo kế hoạch. Đắk Lắk đánh giá cao sự chỉ đạo sát sao, kịp thời của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong ban hành danh mục đầu tư và hướng dẫn quy trình triển khai, giúp địa phương chủ động tổ chức thực hiện các dự án.

Đại diện các tỉnh Tây Ninh và Lai Châu khẳng định, trên cơ sở hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các địa phương đã chủ động rà soát nhu cầu, xác định mô hình trường nội trú, bán trú phù hợp với điều kiện thực tế; đồng thời tiếp tục triển khai các dự án theo đúng chủ trương, định hướng của Trung ương và ngành giáo dục, bảo đảm mục tiêu phát triển giáo dục bền vững tại các xã biên giới.

Địa phương chịu trách nhiệm về số liệu, báo cáo vượt tổng mức đầu tư

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng ghi nhận, đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự vào cuộc khẩn trương, nghiêm túc của các địa phương, bộ, ngành trong triển khai chủ trương xây dựng 248 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền. Đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, thể hiện rõ quan điểm của Đảng, Nhà nước về giáo dục là quốc sách hàng đầu.

Qua tổng hợp báo cáo và ý kiến tại hội nghị, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng khẳng định các địa phương đã quán triệt đầy đủ ý nghĩa của chương trình và triển khai quyết liệt, bài bản. Hầu hết các tỉnh đã thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh, phân công nhiệm vụ theo tinh thần “6 rõ”; thực tiễn cho thấy, nơi nào lãnh đạo tỉnh trực tiếp chỉ đạo sát sao thì tiến độ triển khai đạt kết quả tích cực.

Công tác quy hoạch, giải phóng mặt bằng được chủ động triển khai với nhiều cách làm linh hoạt, phù hợp điều kiện vùng biên giới; nhiều địa phương tạo được sự đồng thuận trong nhân dân, lựa chọn chủ đầu tư, nhà thầu phù hợp, góp phần đẩy nhanh tiến độ. Thứ trưởng ghi nhận nỗ lực đôn đốc, tháo gỡ khó khăn và công tác truyền thông của các địa phương, đồng thời lưu ý tiến độ vẫn còn phân hóa; các cam kết hoàn thành trước 30/8/2026 cần gắn với lộ trình và giải pháp cụ thể, khả thi trong bối cảnh thời gian gấp và điều kiện thi công khó khăn.

Thứ trưởng đề nghị các địa phương khẩn trương rà soát, đánh giá tiến độ từng dự án, chủ động phương án bù tiến độ, huy động tối đa các nguồn lực tại chỗ, phát động các đợt thi đua cao điểm, bảo đảm hoàn thành 100 trường trong giai đoạn đầu theo đúng kế hoạch. Song song với xây dựng cơ sở vật chất, cần chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để các trường đi vào hoạt động ngay khi hoàn thành, từ đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý, nhân viên đến phương án tuyển sinh, sắp xếp học sinh, bảo đảm sử dụng hiệu quả các công trình.

Về các kiến nghị của địa phương, Thứ trưởng Thường trực cho biết, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét. Đối với nội dung vượt tổng mức đầu tư, Bộ đã giao Vụ Kế hoạch-Tài chính có văn bản gửi Bộ Tài chính. Theo tinh thần chỉ đạo chung của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, kinh phí để triển khai chương trình sẽ được bảo đảm; tuy nhiên, việc sử dụng nguồn lực phải thiết thực, tiết kiệm, hiệu quả, tuyệt đối tránh lãng phí, tiêu cực.

Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh, các địa phương đề xuất bổ sung kinh phí vượt tổng mức phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về tính chính xác của số liệu báo cáo. Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm tổng hợp, Bộ Tài chính thẩm định và trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Do đó, quá trình triển khai cần được chỉ đạo sát sao, cụ thể, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả thực chất.