Tạo đà cho đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Ngày 21/8, tại thành phố Hải Phòng, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Bộ Khoa học và Công nghệ, Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, Thành ủy Hải Phòng tổ chức hội nghị khoa học “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội Việt Nam”.

Quang cảnh hội nghị.
Quang cảnh hội nghị.

Dự hội nghị có các đồng chí: Huỳnh Thành Đạt, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Bùi Thế Duy, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ; Lê Ngọc Châu, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng; Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên Hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên Hiệp hội Việt Nam).

Hội nghị còn sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học hiện đang công tác tại các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, các trường đại học, cao đẳng và các hội khoa học và kỹ thuật của các tỉnh, thành phố trên cả nước.

Phát biểu khai mạc hội nghị, đồng chí Huỳnh Thành Đạt, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh: Hội nghị "Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội Việt Nam” có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Đối với Việt Nam, sau gần 40 năm đổi mới, chúng ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, song vẫn đối diện với những khó khăn, thách thức như: năng suất lao động còn thấp so với khu vực; năng lực hấp thụ của doanh nghiệp chưa cao; Liên kết Nhà nước-nhà trường-nhà doanh nghiệp còn lỏng lẻo; đội ngũ nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực chiến lược chưa đáp ứng được yêu cầu...

ndo_br_z6929766479813-d996d0c8dd7c23ab58bfec8c11736083-4764.jpg
Đồng chí Huỳnh Thành Đạt, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phát biểu khai mạc hội nghị.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam cần một chiến lược đột phá, không chỉ về công nghệ, mà còn về tư duy, thể chế và nguồn lực. Nghị quyết số 57-NQ/TW đã xác định rõ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ đạo để đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững, hiện thực hóa khát vọng đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 là bước tiến lớn về thể chế, tạo hành lang pháp lý thuận lợi, mở ra cơ chế, chính sách tài chính đột phá, khuyến khích mạnh mẽ đầu tư, nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới, đặc biệt trong các lĩnh vực ưu tiên.

Tại hội nghị, đánh giá về những kết quả bước đầu triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW và định hướng trong thời gian tới, đồng chí Nguyễn Huy Dũng, Ủy viên chuyên trách, Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho biết, sau 8 tháng triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW đã đạt được nhiều kết quả tích cực.

Một là, kiến tạo một nền tảng thể chế và pháp lý mới, mang tính khai mở. Quốc hội đã thông qua 16 Luật, nổi bật là Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo và Luật Công nghiệp công nghệ số; Chính phủ ban hành 45 Nghị định đồng thời chuẩn bị các dự án luật dài hạn như Luật Trí tuệ nhân tạo, Luật Chuyển đổi số.

Hai là, đã xác lập một phương thức chỉ đạo điều hành mới, thể hiện tư duy quản trị hiện đại quyết liệt. Hai kế hoạch lớn của Ban Chỉ đạo đã được triển khai, thiết lập các chức danh tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng và đưa vào vận hành mô hình quản trị dữ liệu trong thời gian thực.

Ba là, có sự chuyển biến thực chất trong việc xây dựng, kết nối và làm sạch dữ liệu quốc gia. Công tác làm sạch dữ liệu bảo đảm “đúng-đủ-sạch” được chú trọng, trở thành nguồn lực cho sự phát triển khi bảo đảm được tính chính xác, được kết nối, khai thác thông suốt.

Bốn là, tạo ra sự chuyển biến căn bản trong cải cách thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công.

Năm là, xác định các định hướng công nghệ chiến lược ưu tiên. Danh mục 11 nhóm công nghệ then chốt và 35 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược đã được ban hành làm cơ sở pháp lý và định hướng tập trung nguồn lực đầu tư.

ndo_br_z6929766486328-3f21f9b1de9ef229cc38ab688f45b690-7305.jpg
Tiến sĩ Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên Hiệp hội Việt Nam, Chủ tịch Quỹ VIFOTEC, phát biểu.

Đối với công tác tôn vinh tri thức, các nhà khoa học, đổi mới sáng tạo, theo Tiến sĩ Phan Xuân Dũng - Chủ tịch Liên Hiệp hội Việt Nam, Chủ tịch Quỹ VIFOTEC, trong giải pháp số 1 thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ chính trị đã nêu rõ: “Mở rộng đa dạng các hình thức tôn vinh, biểu dương, khen thưởng kịp thời, xứng đáng các nhà khoa học, nhà sáng chế, các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân có thành tích trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ”.

Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, Liên hiệp hội Việt Nam được Thủ tướng Chính phủ giao chủ trì: Tổ chức Giải thưởng sáng tạo Khoa học, công nghệ Việt Nam từ năm 1995, Cuộc thi sáng tạo dành cho thanh thiếu niên, nhi đồng toàn quốc từ năm 2004, Hội thi sáng tạo kỹ thuật toàn quốc lần thứ 8 (2004-2005).

Trên cơ sở nhiệm vụ được giao, Liên hiệp hội Việt Nam đã phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tổ chức và giao cho Quỹ Hỗ trợ sáng tạo kỹ thuật Việt Nam là cơ quan thường trực.

Việc tổ chức tôn vinh và trao giải cho các nhà khoa học, các nhà sáng tạo có công trình nghiên cứu xuất sắc, có tính ứng dụng cao sẽ khuyến khích, tạo nên niềm tự hào cho các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu, tìm tòi, sáng tạo đóng góp vào sự phát triển của khoa học, công nghệ, từ đó tạo động lực để họ tiếp tục cống hiến.

ndo_br_z6929711564205-73761e33514d3c8a657a14b441a76e05-2228.jpg
Các đại biểu tham quan ứng dụng sản phẩm nghiên cứu khoa học, công nghệ.

"Các lĩnh vực dự thi của Giải thưởng tập trung vào các lĩnh vực kinh tế trọng điểm của Nhà nước cho nên sản phẩm tạo ra được ứng dụng nhanh vào đời sống, tạo ra của cải vật chất cho xã hội. Nhiều công trình đã được tặng thưởng trong nước và quốc tế thông qua việc tham gia các triển lãm quốc tế về khoa học, công nghệ do Quỹ VIFOTEC là đầu mối tổ chức. Quỹ VIFOTEC đã trở thành đối tác có uy tín và tin cậy trong việc kết nối, giới thiệu tài năng trẻ cho các đơn vị, doanh nghiệp trong nước và quốc tế, là cầu nối quan trọng để khoa học, công nghệ Việt Nam tiếp cận với nền khoa học, công nghệ tiên tiến trên thế giới”, Tiến sĩ Phan Xuân Dũng khẳng định.

Tại hội nghị, cùng với những ý kiến trao đổi về phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, các địa phương và các nhà khoa học còn chia sẻ nhiều kinh nghiệm, bài học thực tiễn. Đồng thời tôn vinh, lan tỏa những tấm gương, các công trình đổi mới sáng tạo tiêu biểu và những mô hình ứng dụng thành công.

Có thể bạn quan tâm

Đào tạo an ninh mạng tại CyRadar giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng thủ.

Tăng năng lực phòng vệ của doanh nghiệp

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam nhưng cũng kéo theo những rủi ro an ninh mạng phức tạp. Khi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, khả năng bảo vệ hệ thống và thông tin không còn là vấn đề kỹ thuật mà trở thành năng lực phòng vệ quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, sở hữu trí tuệ ngày càng khẳng định vai trò là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế tri thức. Những năm qua, Việt Nam đã chủ động hoàn thiện thể chế, từng bước xây dựng hệ thống sở hữu trí tuệ tương thích với chuẩn mực quốc tế và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 được thông qua cho thấy những vấn đề pháp lý sở hữu trí tuệ đã được điều chỉnh gần và sát thực tiễn hiện nay. Trong đó, việc định giá tài sản sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm đang là nội dung thu hút sự quan tâm của đông đảo dư luận, nhất là với giới khởi nghiệp liên quan đổi mới sáng tạo.

Các sản phẩm của Hợp tác xã sản xuất và tiêu thụ dược liệu Yên Sơn (thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình) tăng mạnh về số lượng bán ra thị trường nhờ thực hiện truy xuất nguồn gốc. (Ảnh: Hà An)

Hạ tầng số nông nghiệp và môi trường

Việc nhanh chóng xây dựng hạ tầng số cho ngành nông nghiệp và môi trường không chỉ để đáp ứng các điều kiện cần của thị trường mà còn là cơ sở cho quá trình chuẩn hóa kỹ thuật, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng cuộc sống của con người.