Đây là nhiệm vụ được Sở Công thương thành phố thực hiện theo chỉ đạo mới đây của lãnh đạo Ủy ban nhân dân thành phố. Đồng thời, Sở Công thương cũng đang triển khai hoạt động giới thiệu, kêu gọi đầu tư các dự án trung tâm hội chợ-triển lãm quốc tế trên địa bàn thành phố. Dự kiến, Sở Công thương sẽ hoàn thiện dự thảo Đề án này và trình Ủy ban nhân dân thành phố trong cuối năm nay.
Nhu cầu cao và cấp thiết
Theo Sở Công thương Thành phố Hồ Chí Minh (cơ quan tham mưu Đề án), hiện thành phố (cũ) có khoảng 192 địa điểm được phép tổ chức hội chợ, triển lãm. Sau khi hợp nhất với hai tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu và Bình Dương (trước đây), thành phố mới có khoảng 220 địa điểm được tổ chức hội chợ, triển lãm. Trong đó, hiện thành phố chỉ có một số ít địa điểm tập trung, được xem là “chuyên nghiệp” như Trung tâm Hội nghị và Triển lãm Sài Gòn (SECC), Trung tâm Triển lãm và Hội chợ Tân Bình, Trung tâm Triển lãm-Hội nghị quốc tế Sky Expo Việt Nam, Trung tâm Triển lãm và Hội nghị quốc tế Phú Thọ (Nhà Thi đấu thể dục-thể thao Phú Thọ), Trung tâm Triển lãm WTC (WTC EXPO), Trung tâm Hội nghị và Triển lãm Bình Dương (BCEC)… Còn phần lớn các địa điểm khác lại là tận dụng các vị trí sẵn có ở địa phương, đáp ứng các điều kiện tối thiểu về các dịch vụ phục vụ (điện, nước, an ninh, vệ sinh) như: Trung tâm Văn hóa, Trung tâm Thể dục-thể thao, Nhà Thiếu nhi, Liên đoàn Lao động, trung tâm thương mại, khách sạn, một số tuyến đường, công viên, khu dân cư… để tổ chức hội chợ, triển lãm.
Theo đánh giá của các chuyên gia, doanh nghiệp, các địa điểm tổ chức hội chợ, triển lãm thương mại trên địa bàn chưa đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp và sự phát triển thành phố. Trong khi đó, toàn thành phố chỉ có khoảng 15 địa điểm tổ chức hội chợ, triển lãm có quy mô tối thiểu 1.000 gian hàng; khoảng 20 địa điểm có thể đáp ứng hội chợ, triển lãm có quy mô từ 500 đến tối đa 1.000 gian hàng. Hiện nay, thành phố rất thiếu các địa điểm, không gian có diện tích lớn, được đầu tư và vận hành chuyên nghiệp, cùng các dịch vụ hỗ trợ chung quanh để thu hút các đối tác lớn trong và ngoài nước tham gia tổ chức những triển lãm, hội chợ xứng tầm quốc tế.
Hằng năm, có khoảng 500-600 hội chợ, triển lãm được tổ chức trên địa bàn thành phố. Việc thiếu các địa điểm tổ chức sự kiện hội nghị, hội chợ, triển lãm quy mô lớn làm giảm đi những cơ hội trong hoạt động xúc tiến thương mại với các thị trường xuất khẩu lớn, tiềm năng. Thực trạng này còn thúc đẩy xu hướng chuyển dịch việc tổ chức các hội nghị, hội chợ, triển lãm về một số địa phương lân cận. Theo Viện Quy hoạch xây dựng thành phố, với vai trò là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước và là đầu mối giao thông quan trọng, cửa ngõ quốc tế, thành phố đã và đang trở thành một trung tâm quy tụ các hoạt động giao thương sôi động cả trong nước, ngoài nước; và sở hữu nhiều lợi thế để trở thành trung tâm hội chợ-triển lãm quốc tế với quy mô lớn.
Chú trọng học tập kinh nghiệm quốc tế
Theo Thạc sĩ, kiến trúc sư Đỗ Nguyên Phong, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng thành phố, cần quan tâm 3 tiêu chí quan trọng trong quá trình hình thành, vận hành các trung tâm hội chợ, triển lãm quốc tế. Thứ nhất, nên ưu tiên các vị trí chiến lược, có hạ tầng giao thông thuận lợi, kết nối được với mạng lưới giao thông công cộng, thuận tiện trong di chuyển đến khu vực trung tâm (bằng cả phương tiện cá nhân và phương tiện giao thông công cộng). Thứ hai, dịch vụ phụ trợ (khách sạn, nhà hàng, giải trí, bãi giữ xe, nhà vệ sinh…) phải đầy đủ và tiện nghi để phục vụ nhu cầu của các đơn vị tham gia, đối tác, khách tham quan trong suốt thời gian diễn ra sự kiện. Cùng với đó, ông Phong cũng lưu ý: Cần đúc kết kinh nghiệm của một số trung tâm hội chợ-triển lãm quốc tế lớn ở các quốc gia để lên ý tưởng thiết kế và lựa chọn mô hình quản lý-vận hành phù hợp, nhằm phát huy cao nhất công năng, hiệu quả hoạt động của các trung tâm triển lãm-hội chợ quốc tế tại thành phố.
Đồng quan điểm, Tiến sĩ khoa học, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn, trong công tác quy hoạch các trung tâm triển lãm-hội chợ quốc tế, thành phố cần cân nhắc chọn địa điểm và quy mô phù hợp với không gian rộng rãi; xác định được mục tiêu và đối tượng chính; thiết kế và bố trí không gian sáng tạo; lập kế hoạch tài chính, chương trình sự kiện và hoạt động; bảo vệ môi trường, lập kế hoạch tài chính, quản lý rủi ro, hợp tác với các đối tác…
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Nguyễn Văn Dũng, việc hình thành các trung tâm triển lãm, hội chợ mang tầm cỡ quốc tế tại thành phố là hết sức cần thiết và quan trọng. Những trung tâm triển lãm, hội chợ ra đời sớm trước đây đã có những vai trò và đóng góp không nhỏ cho quá trình phát triển kinh tế-xã hội của thành phố. Tuy vậy, trong bối cảnh kinh tế-xã hội thành phố ngày càng phát triển và sau khi hợp nhất với hai tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu và Bình Dương trước đây, quy mô kinh tế-xã hội của thành phố càng lớn hơn nhiều, hoạt động giao thương càng sôi động hơn; và nhu cầu tổ chức các hội nghị, hội chợ, triển lãm cũng tăng cao cả về số lượng lẫn quy mô. Điều này đòi hỏi thành phố cần có những trung tâm triển lãm-hội chợ lớn hơn, xứng tầm hơn.
Từ thực tế và viễn cảnh đó, lãnh đạo thành phố rất mong mỏi và kỳ vọng thành phố sẽ có nhiều hơn nữa các trung tâm triển lãm, hội chợ xứng tầm quốc tế. Các sở, ngành, đơn vị và doanh nghiệp liên quan cần tập trung triển khai thực hiện việc nghiên cứu, đầu tư xây dựng các trung tâm này sao cho phù hợp với từng giai đoạn phát triển kinh tế-xã hội của thành phố.
