Sửa đổi luật cho báo chí hiện đại

Trong bối cảnh chuyển đổi số, sự phát triển mạnh mẽ của truyền thông đa nền tảng và yêu cầu thực tiễn từ đời sống báo chí - truyền thông, việc sửa đổi Luật Báo chí trở thành một đòi hỏi cấp bách.

Dự thảo Luật Báo chí sửa đổi lần này là một bước đi quan trọng nhằm hiện đại hóa hành lang pháp lý, tạo điều kiện cho báo chí cách mạng phát triển đúng hướng, đúng tôn chỉ mục đích và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thời đại.

Dự thảo Luật Báo chí sửa đổi với tiêu chí hiện đại đã bớt được hơn 10.000 từ, tức hơn một nửa độ dài so với Luật Báo chí 2016 đang hiệu lực thi hành. Các quy định cụ thể, chi tiết sẽ do Chính phủ và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hoàn thiện dưới dạng nghị định, thông tư sau khi Luật được Quốc hội thông qua.

Một số điểm tiến bộ trong Dự thảo luật lần này được thể hiện khá mạnh mẽ, rõ ràng ngay từ phần giải thích từ ngữ, chẳng hạn định hình lại các tạp chí chỉ được phát triển trong không gian chuyên ngành và theo định kỳ, chứ không được tùy tiện “báo hóa” tạp chí, hay các trang thông tin tổng hợp chỉ được phép đăng tải những thông tin đã đăng, phát trên các phương tiện thông tin chính thống và tuân thủ quy định về sở hữu trí tuệ, chứ không được ẩn danh, núp bóng và thực hiện đồng thời sản xuất sản phẩm, dịch vụ báo chí “chui” như trước.

Phần giải thích từ ngữ cũng đề cập hai mô hình báo chí mới, gồm: Tổ hợp báo chí truyền thông là mô hình có nhiều loại hình báo chí, có cơ quan báo chí trực thuộc, doanh nghiệp trực thuộc; và cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện là tổ hợp báo chí truyền thông hoạt động nhiều loại hình, nhiều dịch vụ, có vai trò nòng cốt định hướng dư luận xã hội, được có cơ chế hoạt động đặc thù. Đây là hai mô hình kỳ vọng sẽ thổi làn gió mới vào hoạt động kinh tế báo chí vốn đang bối rối với nhiều điểm nghẽn và hạn chế nhất định.

Dự thảo cũng đề xuất đưa vị trí, trách nhiệm của Hội Nhà báo trở về đúng và đầy đủ với tính chất của một hội nghề nghiệp, chuyên trách chăm lo về vấn đề đạo đức, nghiệp vụ nghề báo. Đây cũng là điểm nhấn mạnh làm thay đổi cơ bản “thiên chức” và hoạt động của Hội trong thời gian tới.

Và một điểm rất quan trọng khi Dự thảo nhấn mạnh một nhiệm vụ “mới” của cơ quan chủ quản báo chí, đó là: “Bảo đảm điều kiện về nhân sự, cơ sở vật chất và tài chính để cơ quan báo chí hoạt động đúng quy định trong giấy phép hoạt động báo chí”. Cái này khác với: “Bảo đảm nguồn kinh phí ban đầu và điều kiện cần thiết cho hoạt động của cơ quan báo chí” như quy định tại Luật Báo chí 2016. Có lẽ, chỉ cần một thay đổi “chắc nịch” này thôi là cơ quan báo chí đã yên tâm hoạt động, yên tâm hoàn thành nhiệm vụ, bởi đâu phải cơ quan báo chí nào cũng được, cũng muốn và cũng có thể trở thành những tổ hợp báo chí truyền thông hay cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện.

Đối với Nhà báo, Dự thảo lần này có “ưu ái” hơn Luật hiện hành khi mặc định toàn bộ quyền, nghĩa vụ của Nhà báo trong Luật Báo chí, trong khi phóng viên chưa được cấp thẻ nhà báo được giao cho Chính phủ quy định về quyền, nghĩa vụ và hoạt động trong văn bản dưới luật. Đây là một nội dung “luật hóa” đánh dấu vị thế xứng đáng được thừa nhận và nên có phân biệt rõ ràng của Nhà báo. Điều này về sau sẽ vĩnh viễn không nhầm lẫn với các vị thế khác.

Điểm qua một vài dấu ấn, có thể thấy Dự thảo Luật Báo chí sửa đổi lần này đã mang lại nhiều đổi thay căn bản, từ những vấn đề về nhận thức, đến trách nhiệm, vị thế, đồng thời mở hướng cho những bước phát triển mới, thực chất, đi vào chiều sâu của nền báo chí cách mạng.

Tuy nhiên, để nâng cao hơn nữa hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của báo chí, Dự thảo cần cụ thể hơn ở một số chi tiết thay đổi mang tính bản chất. Thí dụ, khi quy định về quyền hoạt động nghiệp vụ của Nhà báo, cũng cần có ràng buộc trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong trường hợp không cung cấp thông tin, tài liệu không thuộc phạm vi được phép từ chối cung cấp, thì trong thời hạn nhất định phải có văn bản trả lời rõ lý do. Đây sẽ là quy định có tính “chế tài mềm” cần thiết, vừa để làm rõ quyền của Nhà báo, vừa để làm rõ trách nhiệm có ràng buộc của các cơ quan, tổ chức liên quan hoạt động báo chí.

Ở góc độ khác, đối với vị trí lãnh đạo cơ quan báo chí, đặc biệt là các mô hình tổ hợp báo chí truyền thông hay cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện, nên chăng bố trí tách bạch hai nhiệm vụ: Một nhiệm vụ chuyên trách chủ quản và một nhiệm vụ chuyên trách nội dung. Việc tổ chức phân quyền lãnh đạo kiểu này có thể mang lại nhiều lợi thế bổ trợ trong quản lý, điều hành hoạt động báo chí kết hợp kinh tế báo chí vốn có xen kẽ yếu tố đặc thù nghề nghiệp. Điểm này cũng phù hợp với cơ cấu tổ chức thường thấy ở các mô hình doanh nghiệp -nghề nghiệp.

Báo chí đang vận động không ngừng, vì thế mọi thay đổi hợp lý trong lập pháp đều cần được xem xét nghiêm túc. Hy vọng tinh thần của Dự thảo Luật Báo chí cũng sẽ chuyển động theo hướng đó.

Có thể bạn quan tâm

Lãng phí tài nguyên trên tuyến BRT Hà Nội

Đã 10 năm, tính từ khi tuyến xe bus nhanh (BRT) đầu tiên được triển khai tại Hà Nội, mang theo bao sự kỳ vọng cho một loại hình dịch vụ công cộng được cho là hiện đại lần đầu tiên được áp dụng ở Thủ đô, để rồi chỉ có thể triển khai được tuyến duy nhất trong số 8 tuyến đã được quy hoạch.

AI và khoảng trống của chuẩn mực

Giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam được công bố ngày 19/1. Một trong ba giải Tác giả Trẻ được trao cho tác giả Lâu Văn Mua với tập thơ “Nhặt xác em chất chồng bảo tàng”.

Vững bước vào kỷ nguyên mới

Hôm nay, ngày 19/1, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam bắt đầu khai mạc. Đây không chỉ là sự kiện chính trị trọng đại nhất của Đảng, mà còn là cột mốc khởi đầu cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Trăm triệu trái tim người dân Việt Nam đang hướng về Thủ đô với niềm tin son sắt và kỳ vọng lớn lao.

Không gian sống tạm

Trong một con ngõ nhỏ điển hình của thành phố, chiều rộng chỉ vừa đủ cho hai xe máy tránh nhau. Căn nhà năm tầng nằm im lìm cuối ngõ, tầng một chật kín xe máy.

Thực hiện đúng quy trình

Có thể hiểu rằng quy trình là một chuỗi các bước hoặc hoạt động được sắp xếp theo một trình tự logic, chặt chẽ và có hệ thống, nhằm mục đích biến đổi đầu vào thành đầu ra, để đạt được một kết quả hoặc mục tiêu cụ thể. 

Khi hấp dẫn đi cùng rủi ro

Chỉ cách nhau vài centimet, đoàn tàu lao qua giữa hai dãy quán cà-phê chật kín du khách, một hình ảnh từng khiến phố đường tàu Hà Nội trở thành biểu tượng du lịch mạo hiểm trên bản đồ thế giới.

Chặng nước rút của “dân số vàng”

Báo cáo Dự báo dân số Việt Nam giai đoạn 2024-2074 do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố gần đây đưa ra cảnh báo mới nhất về sự chuyển dịch nhân khẩu học quốc gia: Nước ta sẽ kết thúc thời kỳ “dân số vàng” vào năm 2036, sớm hơn ba năm so các tính toán trước đó, để chuyển sang giai đoạn dân số già và siêu già.

Hứa hẹn từ chuyển động quyết liệt

Năm 2025 khép lại như một năm bản lề thực sự, không chỉ bởi những sự kiện lớn gắn với mốc son lịch sử dân tộc, mà còn vì trong một khoảng thời gian ngắn ngủi, đất nước đã phải đối diện với hàng loạt thử thách chồng chéo.

Biến quyết tâm thành hiện thực

Đã thành thói quen, khi những cuốn lịch đánh dấu thời gian của một năm chỉ còn lại vỏn vẹn vài tờ cuối cùng, cũng là lúc mỗi người trong chúng ta dành thời gian ngồi lại, ngẫm cho mình, cho gia đình và quê hương, đất nước những gì đã qua.

Ảo mộng khởi nghiệp

Khoảng 10 năm gần đây, “startup” (khởi nghiệp) trở thành từ khóa “quốc dân” tại Việt Nam. Từ giảng đường đại học đến quán trà đá vỉa hè, đâu đâu cũng nghe bàn chuyện gọi vốn, xây dựng hệ sinh thái hay khát vọng làm “kỳ lân”. Người người khởi nghiệp, nhà nhà khởi nghiệp.

Ảnh: NAM ANH

Chuyện điều hành giao thông và xử lý vi phạm

Mỗi quốc gia trên thế giới có những bộ luật, chính sách và phương án điều hành giao thông cũng như xử lý vi phạm rất riêng biệt. Mức độ thì tùy thuộc vào sự phát triển kinh tế, công nghệ quản lý, dân trí, dân số, cơ sở hạ tầng, thu nhập và chế tài áp dụng.

Công cụ thông minh, người dùng phụ thuộc

Trên chuyến xe khách cuối năm, duy nhất bà lão đã ngoài 80 đang say ngủ. Phần còn lại đang dán mắt vào màn hình chiếc điện thoại trên tay. Ai đó vô ý, tiếng nhạc của đoạn video ngắn vang lên, phá vỡ không gian yên tĩnh khoang hành khách.

Lời giải cho bài toán ô nhiễm liên vùng

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú vừa ký ban hành Kết luận số 224-KL/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TW, ngày 24/1/2022 của Bộ Chính trị về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Phản ứng tự nhiên hay xã hội?

Chỉ thông tin cỏn con về Ban Quản lý Chung cư HH Linh Đàm, thuộc phường Hoàng Liệt (Hà Nội) từ chối trông giữ xe điện tại tầng hầm mà lập tức thu hút sự quan tâm rộng rãi và khơi lên nhiều băn khoăn. Chẳng lẽ đó cũng là một “hiệu ứng cánh bướm” từ cú vỗ rất nhỏ giữa Thái Bình Dương?

Cuộc chơi không cần người chơi

Ly cà-phê đặt nhẹ, giọt nước lạnh trên thành cốc chảy dài. Hai người bạn thân quay đầu vào nhau, những nếp nhăn hằn sâu theo khóe mắt. Câu chuyện họ chia sẻ giống hệt hàng nghìn câu chuyện khác ngoài kia: Giá nhà tăng từng ngày, còn tiền gửi ngân hàng chỉ nhích từng năm.

Bao cấp cho người... giàu

Với quan điểm xuyên suốt “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu”, Đảng và Nhà nước đã triển khai, đề xuất nhiều chính sách nhân văn nhằm bảo đảm quyền học tập cho mọi trẻ em, nâng cao an sinh xã hội và giảm gánh nặng tài chính cho người dân.

Quản trị rủi ro công bằng

Những ngày qua, lũ lụt hoành hành suốt dải duyên hải Nam Trung Bộ từ Phú Yên, Khánh Hòa đến Đắk Lắk, gây thiệt hại về người và tài sản vô cùng lớn.

Việt Nam đang thiếu lao động trình độ cao. Ảnh: ANH QUÂN

Tìm đúng cánh cửa cho mình

Năm nay, các sự kiện quốc gia đều được mọi người quan tâm đặc biệt. Sau những kỳ lễ tiết tưng bừng phấn khởi, phải có một khoảng thời gian để mỗi cá nhân “nguội” lại.

Ngập do triều cường tại TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: THẾ ANH

“Nước tới bánh xe”

Giữa cơn mưa xối xả cuối năm, trên đoạn đường Tôn Thất Thuyết, dòng xe hơi đứng im, kiên nhẫn. Xe máy xoay xở lao lên vỉa hè để rồi cũng chịu trận vì quá đông. Nước bắt đầu dâng, nhiều đoạn không thể phân biệt lòng đường và vỉa hè. Tiến không được, lùi cũng không xong.

Ăn quá nhiều đồ ăn vặt dễ dẫn đến mất cảm giác khi vào bữa chính.

Quan tâm đúng cách

Trong thời đại phát triển như vũ bão của tên lửa, internet… vấn nạn béo phì không còn là vấn đề của riêng các nước phát triển.

Ảnh: ANH QUÂN

Xét học bạ, dễ tuyển sinh nhưng khó công bằng

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến về việc có nên tiếp tục hay dừng áp dụng xét tuyển đại học bằng học bạ. Đây là một trong những phương thức phổ biến nhất nhiều năm qua, được nhiều thí sinh lựa chọn nhưng cũng gây ra những tranh luận về tính công bằng và minh bạch.

Kiểm soát lạm quyền

Một ngày đẹp trời, tôi nhận được cuộc gọi từ người quen. Anh khá am hiểu pháp luật và bày tỏ sự bức xúc: “Ông xem thế nào, giờ thấy có những hành vi lạm quyền quá mức”.

Người trẻ lạc nhịp

Theo số liệu từ Cục Thống kê, trong quý III/2025, hơn 1,6 triệu thanh niên Việt Nam (15 - 24 tuổi) không có việc làm, cũng không tham gia học tập hay đào tạo nghề.

Nhẹ đầu mối, nặng lo toan

Sáng thứ 6, điểm phục vụ hành chính công phường Khương Đình (Hà Nội) đông nghẹt. Ghế ngồi đã kín chỗ, nhiều người phải đứng ra tận cửa vào. Không gian khoảng 30 m² huyên náo những âm thanh thúc giục. Anh công chức xua cao tay, nói lớn: “Các bác cứ bình tĩnh. Giờ việc của 5-6 phường gộp một, phải từ từ để chúng cháu giải quyết!”.

Giữ “đường thẳng, lối thông” từ chính quyền cơ sở

Vài chục năm trước, mỗi khi nghe thấy câu chuyện tắc đường tại một số quốc gia Đông Nam Á, tôi vẫn không tưởng tượng nổi tại sao lại có lượng xe cộ lớn đến thế tập trung tới thủ đô và các thành phố lớn bên nước bạn.

Người bán không nhầm

Hai tuần từ sau trận ngập lụt lịch sử tại Thái Nguyên, hình ảnh những chiếc ô-tô đầy bùn đất, cùng hóa đơn sửa chữa hàng chục, hàng trăm triệu đồng vẫn được thảo luận sôi nổi trên các diễn đàn.