Sẵn sàng ứng phó thảm họa dịch bệnh

Tròn bốn năm kể từ khi Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tuyên bố tình trạng y tế khẩn cấp toàn cầu đối với dịch Covid-19, các nhà lãnh đạo trên thế giới vẫn kỳ vọng sớm đạt được một hiệp ước về ứng phó các thảm họa dịch bệnh mới. Tăng cường hợp tác quốc tế tiếp tục là chìa khóa để thế giới vượt qua thách thức, trong bối cảnh nhiều dịch bệnh cùng bùng phát như hiện nay.
Ảnh minh họa. Nguồn: Reuters
Ảnh minh họa. Nguồn: Reuters

Trong một bức thư ngỏ, các đồng chủ tịch của Ủy ban độc lập về chuẩn bị và ứng phó đại dịch cùng một số lãnh đạo các nước cảnh báo, nguy cơ xảy ra một đại dịch mới trong tương lai là khó tránh khỏi. Bức thư kêu gọi thế giới cần nhanh chóng đạt đồng thuận về một hiệp ước mang tính ràng buộc pháp lý, nhằm ứng phó hiệu quả hơn với các đại dịch trong tương lai. Hiệp ước này sẽ bảo đảm tất cả các nước có năng lực phát hiện, cảnh báo và ngăn chặn mối đe dọa mà đại dịch có thể gây ra, cũng như bảo đảm các nước được trang bị công cụ bảo vệ sức khỏe người dân.

Sáng kiến xây dựng một hiệp ước toàn cầu về ứng phó đại dịch được đưa ra vào năm 2021, thời điểm dịch Covid-19 làm chao đảo hệ thống y tế các nước. Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus từng kỳ vọng đây sẽ là thỏa thuận lịch sử đánh dấu sự thay đổi mạnh mẽ của toàn cầu trong cách tiếp cận vấn đề an ninh y tế sau cuộc khủng hoảng Covid-19. Người đứng đầu WHO cũng mong muốn đến tháng 5/2024, thỏa thuận mang tính pháp lý này sẽ được 194 nước thành viên WHO thông qua.

Tuy nhiên, từ kỳ vọng đến thực tế là một khoảng cách xa, cần rất nhiều nỗ lực của các nước. Cho đến nay, tiến trình đàm phán về hiệp ước vẫn đình trệ do những bất đồng. Phát biểu trong một cuộc họp mới đây của WHO, ông Ghebreyesus cho rằng, nhiều nước có thể sẽ không thực hiện được các cam kết trong thỏa thuận, trong khi vẫn còn một số vấn đề đáng quan ngại cần phải giải quyết.

Trang Politico nhận định, tiến trình đàm phán khó có thể cán đích vào tháng 5/2024 bởi nhiều yếu tố, một trong số đó là sự chú ý của các nước đối với việc ứng phó đại dịch đang dần nhường chỗ cho các vấn đề khác, trong khi dịch Covid-19 đã không còn là tình trạng khẩn cấp y tế. Bên cạnh đó, các nước cũng bất đồng quan điểm về một số khía cạnh trong văn bản dự thảo thỏa thuận, như quyền sở hữu trí tuệ, chia sẻ thông tin về mầm bệnh...

Các nước dự kiến sẽ tiến hành thêm hai phiên thảo luận nữa liên quan hiệp ước. Ủy ban độc lập về chuẩn bị và ứng phó đại dịch kêu gọi các nước cần "chạy đua với thời gian" để đạt được thỏa thuận đúng thời hạn chót. Các dịch bệnh bùng phát cùng lúc như hiện nay đang đặt ra yêu cầu cấp bách tăng cường sự phối hợp giữa các quốc gia và tổ chức quốc tế.

WHO cảnh báo, mặc dù số ca tử vong liên quan Covid-19 đã giảm đáng kể so với thời kỳ đỉnh điểm, nhưng hiện mỗi tháng vẫn có khoảng 10.000 người chết do căn bệnh này tại khoảng 50 quốc gia trên thế giới. Dịch tả, dịch sốt xuất huyết... cũng lây lan mạnh ở các khu vực như châu Phi, châu Á. Tuy vậy, thời gian qua, các nước vẫn nỗ lực triển khai nhiều sáng kiến để nâng cao nhận thức của cộng đồng về các dịch bệnh, chia sẻ mô hình kiểm soát dịch bệnh, chia sẻ vaccine và hợp tác để nghiên cứu, phát triển vaccine.

Ðể giải quyết tình trạng bất bình đẳng trong tiếp cận vaccine, Liên minh toàn cầu về vaccine và tiêm chủng (GAVI) đã công bố kế hoạch đầu tư lên tới 1 tỷ USD để thúc đẩy sản xuất vaccine cho châu Phi. Nguồn tài trợ cho chương trình này đến từ số tiền còn lại trong sáng kiến COVAX. Liên đoàn Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế (IFRC) mới đây kêu gọi các nước thành lập "ngân hàng vaccine quốc tế" để đề phòng đại dịch tiếp theo.

Có thể bạn quan tâm

Một trạm xăng ở Dar es Salaam, Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Vòng xoáy của bão giá năng lượng

Xung đột tại Trung Đông và tắc nghẽn Eo biển Hormuz khiến ngành hàng không thế giới chao đảo trong vòng xoáy của cơn bão giá nhiên liệu leo thang và nhu cầu đi lại suy giảm, thậm chí được dự báo sẽ còn kéo dài kể cả sau khi xung đột chấm dứt.

Quang cảnh một phiên họp Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), ngày 23/9/2025. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bước khởi đầu cho một hành trình dài

Trong lịch sử hơn 80 năm phát triển, Liên hợp quốc đã không ngừng khẳng định sức sống bền bỉ của chủ nghĩa đa phương, cùng vai trò là “ngọn hải đăng” soi lối cho nhân loại hướng tới hòa bình và hợp tác qua những giai đoạn sóng gió.

Tòa nhà Quốc hội Mỹ ở Washington, D.C. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ngân sách dành cho ICE vượt qua trở ngại lớn tại Mỹ

Thượng viện Mỹ vừa thông qua dự luật ngân sách nhằm cấp kinh phí cho Cơ quan Thực thi di trú và Hải quan (ICE) cùng Lực lượng tuần tra biên giới trong 3 năm. Việc dự luật ngân sách dành cho ICE vượt qua cửa ải khó nhằn này khiến chính quyền Xứ Cờ hoa thở phào nhẹ nhõm trước sức ép lâu nay của đảng Dân chủ.

Những người di cư được giải cứu chờ lên bờ tại Marsaxlokk, Malta, tháng 4/2023. (Ảnh: Jonathan Borg/Xinhua)

Di cư toàn cầu: Cuộc khủng hoảng thầm lặng

Cuộc khủng hoảng nhân đạo âm thầm nhưng khốc liệt đang diễn ra trên các nẻo đường di cư. Theo báo cáo mới nhất từ Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), khoảng 8.000 người đã thiệt mạng hoặc mất tích trên các tuyến đường di cư toàn cầu năm 2025.

Quang cảnh làng Kumzar ở miền bắc Oman, gần eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

Giải pháp toàn diện chấm dứt xung đột

Sau khi Iran tuyên bố Eo biển Hormuz hoàn toàn mở cửa trở lại, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Liban được công bố, thị trường dầu mỏ đã có những diễn biến tích cực. Tuy nhiên, dòng chảy thương mại toàn cầu hoàn toàn có thể gián đoạn nếu lệnh ngừng bắn mất hiệu lực. Cần có một giải pháp bền vững cho vấn đề này.

Mới đây, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã tổ chức cuộc diễn tập an ninh mạng quy mô lớn mang tên "Locked Shields" năm 2026. (Ảnh: VNA Media)

Mặt trận không tiếng súng của kỷ nguyên số

Trước đây, các cuộc tập trận thường gắn liền với hình ảnh lực lượng quân đội hùng hậu được triển khai cùng hàng loạt vũ khí tối tân, song hiện nay, ngày càng nhiều cuộc tập trận được thực hiện trước màn hình máy tính.

Phó Tổng thống JD Vance (giữa, phía trước) dẫn đầu phái đoàn Mỹ tới Pakistan để tham gia cuộc đàm phán với phía Iran, ngày 11/4/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Mồi lửa” nguy hiểm

Trong lúc cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran rơi vào bế tắc, xung đột leo thang giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Liban có nguy cơ thổi bùng ngọn lửa chiến tranh lan rộng ở khu vực. Israel và Mỹ không thể thương lượng ngừng bắn với Iran khi mặt trận của Israel ở Liban tiếp tục đỏ lửa.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk trong một cuộc họp báo ở Warsaw. (Ảnh: PAP/TTXVN)

Mở rộng không gian hợp tác

Chuyến công du Đông Bắc Á của Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk phản ánh một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy chiến lược của Warsaw, giữa bối cảnh thế giới liên tục “trở gió”. Từ điểm dừng tại Hàn Quốc đến chặng tiếp theo ở Nhật Bản, Ba Lan cho thấy sự chủ động mở rộng không gian hợp tác vượt ra ngoài châu Âu.

Quang cảnh thủ đô Tehran, Iran ngày 8/4/2026. Ảnh: (THX/TTXVN)

Đoàn kết, hợp tác vượt qua vòng xoáy

Xung đột tại Trung Đông đang khiến thế giới chao đảo, trong đó nền kinh tế toàn cầu sẽ quay đầu giảm tốc mạnh nếu cuộc chiến kéo dài. Những dự báo có phần ảm đạm này tô vẽ nên bức tranh kinh tế thế giới kém tươi sáng.

Người dân Palestine tại Dải Gaza. (Ảnh: THX/TTXVN)

Tình hình Gaza: Cánh cửa hòa bình còn xa vời

Giải giáp phong trào Hồi giáo Hamas, Israel chấm dứt hoạt động quân sự và rút quân là những điều kiện tiên quyết trong kế hoạch hòa bình cho Dải Gaza. Tuy vậy, việc các bên không tuân thủ lộ trình khiến bài toán hóc búa về khôi phục hòa bình cho dải đất hẹp ven Địa Trung Hải vẫn chưa có lời giải.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. (Ảnh: GETTYIMAGES)

Thách thức duy trì dòng chảy năng lượng

Gián đoạn tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng chủ chốt của thế giới, đang khiến dòng chảy dầu mỏ toàn cầu suy giảm mạnh. Các “đại gia” dầu mỏ ở vùng Vịnh phải tính toán chuyển hướng xuất khẩu qua các tuyến vận tải khác ngoài eo biển Hormuz...

Ảnh minh họa: Xinhua/Reuters

Quan hệ Nga-Mỹ: Một bước tiến quan trọng

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và xung đột quốc tế như “nước sôi lửa bỏng”, quan hệ Nga-Mỹ vừa lóe lên những tín hiệu đáng chú ý. Các diễn biến gần đây không chỉ hé lộ xu hướng vận động mới, mà còn mở ra những kịch bản đối thoại giữa hai quốc gia thời gian tới.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử với NATO

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang đứng trước nhiều thử thách do cách tiếp cận khác nhau giữa các thành viên trong xử lý một số “điểm nóng” quốc tế. Tuyên bố mới đây của Tổng thống Donald Trump về khả năng Mỹ rời đi càng bộc lộ rõ tình trạng rạn nứt nội bộ NATO.

Bức ảnh này được chụp vào ngày 3/3/2026, cho thấy các tòa nhà bị hư hại và đống đổ nát sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel tại Tehran, Iran. (Ảnh: XINHUA)

Những khoảng lặng cần thiết

Thế giới đang trong trạng thái dễ tổn thương, nơi bất kỳ một “lằn ranh đỏ” nào trong các cuộc đột nếu bị phá vỡ đều có thể làm lan đám lửa bất ổn trên toàn cầu. 

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Củng cố lòng tin chiến lược

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đang có chuyến thăm Nhật Bản và Hàn Quốc. Cùng với mục tiêu tăng cường khoáng sản thiết yếu, công nghệ hạt nhân, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyến công du còn phản ánh tính toán chiến lược dài hạn của Pháp, nhằm khẳng định vai trò tại khu vực địa chính trị quan trọng này.

Tàu chở dầu thô cập cảng ở Mundra, Ấn Độ sau khi băng qua eo biển Hormuz, ngày 18/3/2026. (Ảnh: ANI/TTXVN)

Đối phó cú sốc nguồn cung

“Nút thắt” tại eo biển Hormuz đang làm chao đảo nền kinh tế thế giới, khi hàng triệu thùng dầu biến mất khỏi thị trường mỗi ngày. Không dừng lại ở giá năng lượng, cú sốc đang lan nhanh sang chuỗi cung ứng, lạm phát và tăng trưởng toàn cầu, kéo theo nguy cơ về một cuộc khủng hoảng có thể tồi tệ hơn cả đại dịch Covid-19.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vừa hợp tác, vừa cạnh tranh

Sau nhiều tháng trì hoãn, Nghị viện châu Âu (EP) vừa “bật đèn xanh” cho thỏa thuận thương mại giữa Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ, kèm theo một số điều kiện.