Quan hệ đối tác an ninh Mỹ, Anh và Australia: Thỏa thuận gặp thử thách

Tương lai và tiến trình triển khai thỏa thuận về quan hệ đối tác an ninh ba bên giữa Mỹ, Anh và Australia, còn gọi là hiệp ước AUKUS, ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đang đứng trước thử thách mới, khi mà, Chính quyền Tổng thống Mỹ thông báo xem xét lại thỏa thuận lịch sử ba bên, vốn rất được cả Australia và Anh coi trọng.

(Ảnh minh họa: Yonhap/TTXVN)
(Ảnh minh họa: Yonhap/TTXVN)

Theo nguồn tin giới chức quốc phòng Mỹ, Chính quyền Tổng thống Donald Trump quyết định xem xét lại hiệp ước AUKUS nhằm bảo đảm sáng kiến này của chính quyền tiền nhiệm phù hợp với chương trình nghị sự “Nước Mỹ trước tiên” của Tổng thống Donald Trump.

Việc xem xét lại AUKUS do Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách chính sách Elbridge Colby, người được cho là đang hoài nghi về thỏa thuận này, đảm nhận.

AUKUS là chương trình hợp tác phát triển tàu ngầm năng lượng hạt nhân giữa Mỹ, Anh và Australia, được ba nước ký kết hồi năm 2021, trong nhiệm kỳ của cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden.

Australia đã cam kết chi khoảng 240 tỷ USD trong 30 năm cho AUKUS, dự án quốc phòng lớn nhất trong lịch sử nước này. Theo kế hoạch, Australia trả cho Mỹ 2 tỷ USD trước cuối năm 2025 để hỗ trợ các xưởng đóng tàu ngầm của Mỹ, nhằm mua 3 tàu ngầm lớp Virginia bắt đầu từ năm 2032. Trong khi đó, Anh và Australia sẽ hợp tác chế tạo tàu ngầm mới, dự kiến đi vào hoạt động từ năm 2040.

Tuyên bố từ phía Mỹ xem xét lại AUKUS được giới quan sát nhận định có thể gây trở ngại cho Australia - nước coi tàu ngầm là vũ khí quan trọng trong chiến lược phòng thủ quốc gia.

Song, giới chức Australia lại đón nhận khá bình thản. Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles cho biết không thấy có gì bất ngờ khi Mỹ có kế hoạch xem xét lại AUKUS.

Ông cho hay, việc Mỹ đánh giá lại AUKUS là điều dễ hiểu, tương tự Australia hay cả Anh cũng đã tiến hành đánh giá chiến lược quốc phòng của từng nước.

Ông Richard Marles còn nhấn mạnh, AUKUS là hiệp ước có lộ trình kéo dài hàng thập niên cho nên không có gì là bất hợp lý khi chính phủ mới các nước qua các giai đoạn kế nhiệm xem xét lại cách thức tham gia và thực hiện thỏa thuận. Australia tin tưởng vào tương lai của AUKUS và sẽ phối hợp chặt chẽ với Mỹ trong quá trình xem xét.

Coi AUKUS là trọng tâm trong kế hoạch mở rộng hạm đội tàu ngầm, Anh có phản ứng thận trọng trước thông tin về đợt đánh giá của Mỹ. Người phát ngôn Chính phủ Anh gọi AUKUS là một trong những quan hệ đối tác quan trọng nhất về mặt chiến lược trong nhiều thập niên, đồng thời nói thêm rằng, London sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ với Washington và Canberra để tối đa hóa các lợi ích và cơ hội của AUKUS.

AUKUS đã vượt qua được thử thách từ các sự kiện thay đổi chính phủ ở London, Canberra, nhưng giờ đối mặt sự cân nhắc ở Washington.

Hiệp ước này được đánh giá phức tạp, song nằm trong lợi ích chiến lược của cả ba quốc gia. Nhà Trắng không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận, song một quan chức cho biết, động thái rà soát lại AUKUS nằm trong chủ trương chung của Tổng thống Donald Trump xem xét lại các thỏa thuận được khởi xướng và ký kết theo chương trình nghị sự đối ngoại của chính quyền tiền nhiệm, để bảo đảm phù hợp với lợi ích của người dân Mỹ và chương trình nghị sự “Nước Mỹ trước tiên”.

Mỹ coi việc rà soát lại các thỏa thuận là không có gì bất thường. Tuy nhiên, theo giới quan sát, việc Chính quyền Tổng thống Donald Trump quyết định xem xét lại hiệp ước AUKUS vào thời điểm này rất đáng quan tâm.

Hôm 30/5 vừa qua, trong cuộc gặp bên lề Đối thoại Shangri-La tại Singapore, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth hối thúc Australia sớm tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 3,5% GDP.

Đáp lại, Thủ tướng Australia Anthony Albanese tuyên bố, Australia sẽ tự quyết định nhu cầu năng lực quốc phòng của mình, đồng thời cho biết Australia dự kiến chỉ tăng mức trần chi tiêu quốc phòng lên 2,3% GDP.

Thông báo của Mỹ xem xét lại AUKUS cũng được đưa ra trong bối cảnh Thủ tướng Australia Anthony Albanese lên kế hoạch cuộc gặp trực tiếp đầu tiên với Tổng thống Donald Trump bên lề Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) tại Canada. Kết quả cuộc gặp này có thể tác động tới tiến trình rà soát của Mỹ về hiệp ước AUKUS.

Có thể bạn quan tâm

Khách hàng trải nghiệm kính thông minh ở một cửa hàng tại thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Những nguy cơ tiềm ẩn về "bong bóng AI"

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới bị bủa vây bởi hàng loạt thách thức, sự bùng nổ đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành “điểm sáng” hiếm hoi, tạo cú huých mạnh mẽ cho thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, khi “cơn sốt” AI ngày càng tăng nhiệt, các nền kinh tế cũng đứng trước nhiều câu hỏi lớn.

Ảnh minh họa. (nguồn: TÂN HOA XÃ)

Mở rộng EU - “Khoản đầu tư địa chiến lược”

Mở rộng Liên minh châu Âu (EU) là vấn đề gắn với lợi ích chiến lược của khối, giúp EU có vị thế và mức độ ảnh hưởng lớn hơn trên trường quốc tế. Tuy nhiên, hành trình này còn nhiều trắc trở do sự khác biệt quan điểm và chênh lệch về mức độ phát triển giữa các nước.

Ảnh minh họa: Một góc vịnh Kola trên biển Barents. (Ảnh: TTXVN)

EU với chiến lược mới về Bắc Cực

Ủy ban châu Âu (EC) chuẩn bị công bố chiến lược mới về Bắc Cực, đánh dấu nỗ lực của Liên minh châu Âu (EU) nhằm tăng cường sự hiện diện tại khu vực có vị thế quan trọng đối với kinh tế, an ninh và năng lượng của Lục địa già.

Khu liên hợp công nghiệp hóa dầu ở Anzoategui, Venezuela. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Áp lực kép với thị trường dầu mỏ

Trong lúc cuộc xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ, đẩy giá diesel lên mức cao kỷ lục, thị trường toàn cầu có những động thái đáng chú ý: Các nước xuất khẩu dầu mỏ lớn lại chưa muốn mở thêm “van sản lượng".

Người dân Cộng hòa Trung Phi chờ phân phát lương thực từ FAO. (Ảnh minh họa: Xinhua)

Thách thức an ninh lương thực toàn cầu

Chỉ số giá lương thực thế giới vừa chạm mốc cao nhất trong gần bốn năm qua, đặt ra thách thức lớn khi thời hạn chót để hiện thực hóa mục tiêu xóa bỏ nạn đói toàn cầu vào năm 2030 đang đến gần. 

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Canada tìm cách hạ nhiệt căng thẳng

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa có cuộc trao đổi thẳng thắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những vấn đề còn khúc mắc trong quan hệ thương mại song phương. Động thái nêu trên cho thấy căng thẳng trong vấn đề thuế quan giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đã có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.