Quan hệ đối tác an ninh Mỹ, Anh và Australia: Thỏa thuận gặp thử thách

Tương lai và tiến trình triển khai thỏa thuận về quan hệ đối tác an ninh ba bên giữa Mỹ, Anh và Australia, còn gọi là hiệp ước AUKUS, ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đang đứng trước thử thách mới, khi mà, Chính quyền Tổng thống Mỹ thông báo xem xét lại thỏa thuận lịch sử ba bên, vốn rất được cả Australia và Anh coi trọng.

(Ảnh minh họa: Yonhap/TTXVN)
(Ảnh minh họa: Yonhap/TTXVN)

Theo nguồn tin giới chức quốc phòng Mỹ, Chính quyền Tổng thống Donald Trump quyết định xem xét lại hiệp ước AUKUS nhằm bảo đảm sáng kiến này của chính quyền tiền nhiệm phù hợp với chương trình nghị sự “Nước Mỹ trước tiên” của Tổng thống Donald Trump.

Việc xem xét lại AUKUS do Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách chính sách Elbridge Colby, người được cho là đang hoài nghi về thỏa thuận này, đảm nhận.

AUKUS là chương trình hợp tác phát triển tàu ngầm năng lượng hạt nhân giữa Mỹ, Anh và Australia, được ba nước ký kết hồi năm 2021, trong nhiệm kỳ của cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden.

Australia đã cam kết chi khoảng 240 tỷ USD trong 30 năm cho AUKUS, dự án quốc phòng lớn nhất trong lịch sử nước này. Theo kế hoạch, Australia trả cho Mỹ 2 tỷ USD trước cuối năm 2025 để hỗ trợ các xưởng đóng tàu ngầm của Mỹ, nhằm mua 3 tàu ngầm lớp Virginia bắt đầu từ năm 2032. Trong khi đó, Anh và Australia sẽ hợp tác chế tạo tàu ngầm mới, dự kiến đi vào hoạt động từ năm 2040.

Tuyên bố từ phía Mỹ xem xét lại AUKUS được giới quan sát nhận định có thể gây trở ngại cho Australia - nước coi tàu ngầm là vũ khí quan trọng trong chiến lược phòng thủ quốc gia.

Song, giới chức Australia lại đón nhận khá bình thản. Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles cho biết không thấy có gì bất ngờ khi Mỹ có kế hoạch xem xét lại AUKUS.

Ông cho hay, việc Mỹ đánh giá lại AUKUS là điều dễ hiểu, tương tự Australia hay cả Anh cũng đã tiến hành đánh giá chiến lược quốc phòng của từng nước.

Ông Richard Marles còn nhấn mạnh, AUKUS là hiệp ước có lộ trình kéo dài hàng thập niên cho nên không có gì là bất hợp lý khi chính phủ mới các nước qua các giai đoạn kế nhiệm xem xét lại cách thức tham gia và thực hiện thỏa thuận. Australia tin tưởng vào tương lai của AUKUS và sẽ phối hợp chặt chẽ với Mỹ trong quá trình xem xét.

Coi AUKUS là trọng tâm trong kế hoạch mở rộng hạm đội tàu ngầm, Anh có phản ứng thận trọng trước thông tin về đợt đánh giá của Mỹ. Người phát ngôn Chính phủ Anh gọi AUKUS là một trong những quan hệ đối tác quan trọng nhất về mặt chiến lược trong nhiều thập niên, đồng thời nói thêm rằng, London sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ với Washington và Canberra để tối đa hóa các lợi ích và cơ hội của AUKUS.

AUKUS đã vượt qua được thử thách từ các sự kiện thay đổi chính phủ ở London, Canberra, nhưng giờ đối mặt sự cân nhắc ở Washington.

Hiệp ước này được đánh giá phức tạp, song nằm trong lợi ích chiến lược của cả ba quốc gia. Nhà Trắng không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận, song một quan chức cho biết, động thái rà soát lại AUKUS nằm trong chủ trương chung của Tổng thống Donald Trump xem xét lại các thỏa thuận được khởi xướng và ký kết theo chương trình nghị sự đối ngoại của chính quyền tiền nhiệm, để bảo đảm phù hợp với lợi ích của người dân Mỹ và chương trình nghị sự “Nước Mỹ trước tiên”.

Mỹ coi việc rà soát lại các thỏa thuận là không có gì bất thường. Tuy nhiên, theo giới quan sát, việc Chính quyền Tổng thống Donald Trump quyết định xem xét lại hiệp ước AUKUS vào thời điểm này rất đáng quan tâm.

Hôm 30/5 vừa qua, trong cuộc gặp bên lề Đối thoại Shangri-La tại Singapore, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth hối thúc Australia sớm tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 3,5% GDP.

Đáp lại, Thủ tướng Australia Anthony Albanese tuyên bố, Australia sẽ tự quyết định nhu cầu năng lực quốc phòng của mình, đồng thời cho biết Australia dự kiến chỉ tăng mức trần chi tiêu quốc phòng lên 2,3% GDP.

Thông báo của Mỹ xem xét lại AUKUS cũng được đưa ra trong bối cảnh Thủ tướng Australia Anthony Albanese lên kế hoạch cuộc gặp trực tiếp đầu tiên với Tổng thống Donald Trump bên lề Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) tại Canada. Kết quả cuộc gặp này có thể tác động tới tiến trình rà soát của Mỹ về hiệp ước AUKUS.

Có thể bạn quan tâm

Một trạm xăng ở Dar es Salaam, Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Vòng xoáy của bão giá năng lượng

Xung đột tại Trung Đông và tắc nghẽn Eo biển Hormuz khiến ngành hàng không thế giới chao đảo trong vòng xoáy của cơn bão giá nhiên liệu leo thang và nhu cầu đi lại suy giảm, thậm chí được dự báo sẽ còn kéo dài kể cả sau khi xung đột chấm dứt.

Quang cảnh một phiên họp Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), ngày 23/9/2025. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bước khởi đầu cho một hành trình dài

Trong lịch sử hơn 80 năm phát triển, Liên hợp quốc đã không ngừng khẳng định sức sống bền bỉ của chủ nghĩa đa phương, cùng vai trò là “ngọn hải đăng” soi lối cho nhân loại hướng tới hòa bình và hợp tác qua những giai đoạn sóng gió.

Tòa nhà Quốc hội Mỹ ở Washington, D.C. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ngân sách dành cho ICE vượt qua trở ngại lớn tại Mỹ

Thượng viện Mỹ vừa thông qua dự luật ngân sách nhằm cấp kinh phí cho Cơ quan Thực thi di trú và Hải quan (ICE) cùng Lực lượng tuần tra biên giới trong 3 năm. Việc dự luật ngân sách dành cho ICE vượt qua cửa ải khó nhằn này khiến chính quyền Xứ Cờ hoa thở phào nhẹ nhõm trước sức ép lâu nay của đảng Dân chủ.

Những người di cư được giải cứu chờ lên bờ tại Marsaxlokk, Malta, tháng 4/2023. (Ảnh: Jonathan Borg/Xinhua)

Di cư toàn cầu: Cuộc khủng hoảng thầm lặng

Cuộc khủng hoảng nhân đạo âm thầm nhưng khốc liệt đang diễn ra trên các nẻo đường di cư. Theo báo cáo mới nhất từ Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), khoảng 8.000 người đã thiệt mạng hoặc mất tích trên các tuyến đường di cư toàn cầu năm 2025.

Quang cảnh làng Kumzar ở miền bắc Oman, gần eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

Giải pháp toàn diện chấm dứt xung đột

Sau khi Iran tuyên bố Eo biển Hormuz hoàn toàn mở cửa trở lại, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Liban được công bố, thị trường dầu mỏ đã có những diễn biến tích cực. Tuy nhiên, dòng chảy thương mại toàn cầu hoàn toàn có thể gián đoạn nếu lệnh ngừng bắn mất hiệu lực. Cần có một giải pháp bền vững cho vấn đề này.

Mới đây, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã tổ chức cuộc diễn tập an ninh mạng quy mô lớn mang tên "Locked Shields" năm 2026. (Ảnh: VNA Media)

Mặt trận không tiếng súng của kỷ nguyên số

Trước đây, các cuộc tập trận thường gắn liền với hình ảnh lực lượng quân đội hùng hậu được triển khai cùng hàng loạt vũ khí tối tân, song hiện nay, ngày càng nhiều cuộc tập trận được thực hiện trước màn hình máy tính.

Phó Tổng thống JD Vance (giữa, phía trước) dẫn đầu phái đoàn Mỹ tới Pakistan để tham gia cuộc đàm phán với phía Iran, ngày 11/4/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Mồi lửa” nguy hiểm

Trong lúc cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran rơi vào bế tắc, xung đột leo thang giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Liban có nguy cơ thổi bùng ngọn lửa chiến tranh lan rộng ở khu vực. Israel và Mỹ không thể thương lượng ngừng bắn với Iran khi mặt trận của Israel ở Liban tiếp tục đỏ lửa.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk trong một cuộc họp báo ở Warsaw. (Ảnh: PAP/TTXVN)

Mở rộng không gian hợp tác

Chuyến công du Đông Bắc Á của Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk phản ánh một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy chiến lược của Warsaw, giữa bối cảnh thế giới liên tục “trở gió”. Từ điểm dừng tại Hàn Quốc đến chặng tiếp theo ở Nhật Bản, Ba Lan cho thấy sự chủ động mở rộng không gian hợp tác vượt ra ngoài châu Âu.

Quang cảnh thủ đô Tehran, Iran ngày 8/4/2026. Ảnh: (THX/TTXVN)

Đoàn kết, hợp tác vượt qua vòng xoáy

Xung đột tại Trung Đông đang khiến thế giới chao đảo, trong đó nền kinh tế toàn cầu sẽ quay đầu giảm tốc mạnh nếu cuộc chiến kéo dài. Những dự báo có phần ảm đạm này tô vẽ nên bức tranh kinh tế thế giới kém tươi sáng.

Người dân Palestine tại Dải Gaza. (Ảnh: THX/TTXVN)

Tình hình Gaza: Cánh cửa hòa bình còn xa vời

Giải giáp phong trào Hồi giáo Hamas, Israel chấm dứt hoạt động quân sự và rút quân là những điều kiện tiên quyết trong kế hoạch hòa bình cho Dải Gaza. Tuy vậy, việc các bên không tuân thủ lộ trình khiến bài toán hóc búa về khôi phục hòa bình cho dải đất hẹp ven Địa Trung Hải vẫn chưa có lời giải.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. (Ảnh: GETTYIMAGES)

Thách thức duy trì dòng chảy năng lượng

Gián đoạn tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng chủ chốt của thế giới, đang khiến dòng chảy dầu mỏ toàn cầu suy giảm mạnh. Các “đại gia” dầu mỏ ở vùng Vịnh phải tính toán chuyển hướng xuất khẩu qua các tuyến vận tải khác ngoài eo biển Hormuz...

Ảnh minh họa: Xinhua/Reuters

Quan hệ Nga-Mỹ: Một bước tiến quan trọng

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và xung đột quốc tế như “nước sôi lửa bỏng”, quan hệ Nga-Mỹ vừa lóe lên những tín hiệu đáng chú ý. Các diễn biến gần đây không chỉ hé lộ xu hướng vận động mới, mà còn mở ra những kịch bản đối thoại giữa hai quốc gia thời gian tới.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử với NATO

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang đứng trước nhiều thử thách do cách tiếp cận khác nhau giữa các thành viên trong xử lý một số “điểm nóng” quốc tế. Tuyên bố mới đây của Tổng thống Donald Trump về khả năng Mỹ rời đi càng bộc lộ rõ tình trạng rạn nứt nội bộ NATO.

Bức ảnh này được chụp vào ngày 3/3/2026, cho thấy các tòa nhà bị hư hại và đống đổ nát sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel tại Tehran, Iran. (Ảnh: XINHUA)

Những khoảng lặng cần thiết

Thế giới đang trong trạng thái dễ tổn thương, nơi bất kỳ một “lằn ranh đỏ” nào trong các cuộc đột nếu bị phá vỡ đều có thể làm lan đám lửa bất ổn trên toàn cầu. 

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Củng cố lòng tin chiến lược

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đang có chuyến thăm Nhật Bản và Hàn Quốc. Cùng với mục tiêu tăng cường khoáng sản thiết yếu, công nghệ hạt nhân, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyến công du còn phản ánh tính toán chiến lược dài hạn của Pháp, nhằm khẳng định vai trò tại khu vực địa chính trị quan trọng này.

Tàu chở dầu thô cập cảng ở Mundra, Ấn Độ sau khi băng qua eo biển Hormuz, ngày 18/3/2026. (Ảnh: ANI/TTXVN)

Đối phó cú sốc nguồn cung

“Nút thắt” tại eo biển Hormuz đang làm chao đảo nền kinh tế thế giới, khi hàng triệu thùng dầu biến mất khỏi thị trường mỗi ngày. Không dừng lại ở giá năng lượng, cú sốc đang lan nhanh sang chuỗi cung ứng, lạm phát và tăng trưởng toàn cầu, kéo theo nguy cơ về một cuộc khủng hoảng có thể tồi tệ hơn cả đại dịch Covid-19.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vừa hợp tác, vừa cạnh tranh

Sau nhiều tháng trì hoãn, Nghị viện châu Âu (EP) vừa “bật đèn xanh” cho thỏa thuận thương mại giữa Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ, kèm theo một số điều kiện.

Những tòa nhà ở thành phố Daraa, Syria bị tàn phá do chiến sự. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước chuyển chiến lược của Syria

Từ một quốc gia bị cô lập về ngoại giao và bị xung đột tàn phá nặng nề, Syria đang có những bước chuyển chiến lược với quyết tâm “hồi sinh” từ tro tàn chiến tranh, vừa tái thiết kinh tế, hàn gắn chia rẽ xã hội, vừa hòa nhập quốc tế, tối đa hóa viện trợ nước ngoài.