Quan hệ đối tác an ninh Mỹ, Anh và Australia: Thỏa thuận gặp thử thách

Tương lai và tiến trình triển khai thỏa thuận về quan hệ đối tác an ninh ba bên giữa Mỹ, Anh và Australia, còn gọi là hiệp ước AUKUS, ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đang đứng trước thử thách mới, khi mà, Chính quyền Tổng thống Mỹ thông báo xem xét lại thỏa thuận lịch sử ba bên, vốn rất được cả Australia và Anh coi trọng.

(Ảnh minh họa: Yonhap/TTXVN)
(Ảnh minh họa: Yonhap/TTXVN)

Theo nguồn tin giới chức quốc phòng Mỹ, Chính quyền Tổng thống Donald Trump quyết định xem xét lại hiệp ước AUKUS nhằm bảo đảm sáng kiến này của chính quyền tiền nhiệm phù hợp với chương trình nghị sự “Nước Mỹ trước tiên” của Tổng thống Donald Trump.

Việc xem xét lại AUKUS do Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách chính sách Elbridge Colby, người được cho là đang hoài nghi về thỏa thuận này, đảm nhận.

AUKUS là chương trình hợp tác phát triển tàu ngầm năng lượng hạt nhân giữa Mỹ, Anh và Australia, được ba nước ký kết hồi năm 2021, trong nhiệm kỳ của cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden.

Australia đã cam kết chi khoảng 240 tỷ USD trong 30 năm cho AUKUS, dự án quốc phòng lớn nhất trong lịch sử nước này. Theo kế hoạch, Australia trả cho Mỹ 2 tỷ USD trước cuối năm 2025 để hỗ trợ các xưởng đóng tàu ngầm của Mỹ, nhằm mua 3 tàu ngầm lớp Virginia bắt đầu từ năm 2032. Trong khi đó, Anh và Australia sẽ hợp tác chế tạo tàu ngầm mới, dự kiến đi vào hoạt động từ năm 2040.

Tuyên bố từ phía Mỹ xem xét lại AUKUS được giới quan sát nhận định có thể gây trở ngại cho Australia - nước coi tàu ngầm là vũ khí quan trọng trong chiến lược phòng thủ quốc gia.

Song, giới chức Australia lại đón nhận khá bình thản. Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles cho biết không thấy có gì bất ngờ khi Mỹ có kế hoạch xem xét lại AUKUS.

Ông cho hay, việc Mỹ đánh giá lại AUKUS là điều dễ hiểu, tương tự Australia hay cả Anh cũng đã tiến hành đánh giá chiến lược quốc phòng của từng nước.

Ông Richard Marles còn nhấn mạnh, AUKUS là hiệp ước có lộ trình kéo dài hàng thập niên cho nên không có gì là bất hợp lý khi chính phủ mới các nước qua các giai đoạn kế nhiệm xem xét lại cách thức tham gia và thực hiện thỏa thuận. Australia tin tưởng vào tương lai của AUKUS và sẽ phối hợp chặt chẽ với Mỹ trong quá trình xem xét.

Coi AUKUS là trọng tâm trong kế hoạch mở rộng hạm đội tàu ngầm, Anh có phản ứng thận trọng trước thông tin về đợt đánh giá của Mỹ. Người phát ngôn Chính phủ Anh gọi AUKUS là một trong những quan hệ đối tác quan trọng nhất về mặt chiến lược trong nhiều thập niên, đồng thời nói thêm rằng, London sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ với Washington và Canberra để tối đa hóa các lợi ích và cơ hội của AUKUS.

AUKUS đã vượt qua được thử thách từ các sự kiện thay đổi chính phủ ở London, Canberra, nhưng giờ đối mặt sự cân nhắc ở Washington.

Hiệp ước này được đánh giá phức tạp, song nằm trong lợi ích chiến lược của cả ba quốc gia. Nhà Trắng không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận, song một quan chức cho biết, động thái rà soát lại AUKUS nằm trong chủ trương chung của Tổng thống Donald Trump xem xét lại các thỏa thuận được khởi xướng và ký kết theo chương trình nghị sự đối ngoại của chính quyền tiền nhiệm, để bảo đảm phù hợp với lợi ích của người dân Mỹ và chương trình nghị sự “Nước Mỹ trước tiên”.

Mỹ coi việc rà soát lại các thỏa thuận là không có gì bất thường. Tuy nhiên, theo giới quan sát, việc Chính quyền Tổng thống Donald Trump quyết định xem xét lại hiệp ước AUKUS vào thời điểm này rất đáng quan tâm.

Hôm 30/5 vừa qua, trong cuộc gặp bên lề Đối thoại Shangri-La tại Singapore, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth hối thúc Australia sớm tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 3,5% GDP.

Đáp lại, Thủ tướng Australia Anthony Albanese tuyên bố, Australia sẽ tự quyết định nhu cầu năng lực quốc phòng của mình, đồng thời cho biết Australia dự kiến chỉ tăng mức trần chi tiêu quốc phòng lên 2,3% GDP.

Thông báo của Mỹ xem xét lại AUKUS cũng được đưa ra trong bối cảnh Thủ tướng Australia Anthony Albanese lên kế hoạch cuộc gặp trực tiếp đầu tiên với Tổng thống Donald Trump bên lề Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) tại Canada. Kết quả cuộc gặp này có thể tác động tới tiến trình rà soát của Mỹ về hiệp ước AUKUS.

Có thể bạn quan tâm

Nông dân thu hoạch vụ mùa ở Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Giải pháp tận gốc cho vấn đề mất an ninh lương thực

Các chính sách thương mại phù hợp cùng sự phối hợp quốc tế chặt chẽ sẽ đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao khả năng chống chịu của thị trường lương thực toàn cầu trước các “cú sốc” ngày càng thường xuyên và nghiêm trọng. 

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: Quang Vinh/TTXVN)

Quan hệ bình đẳng, cùng có lợi

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Lavrov vừa thực hiện chuyến công du 4 nước châu Phi, gồm Ethiopia, Niger, Mozambique và Burundi, gửi đi thông điệp mạnh mẽ về việc Moskva tiếp tục hỗ trợ Lục địa Đen bảo đảm an ninh, phát triển kinh tế, tăng cường vị thế quốc tế.

Một tòa nhà bị hư hỏng tại quận Shevchenkivskyi ở Thủ đô Kiev, Ukraine ngày 21/7/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ngã rẽ nguy hiểm trong xung đột tại Ukraine

Cuộc xung đột tại Ukraine bước vào ngã rẽ mới đầy sóng gió, với những đòn tấn công của Nga và Ukraine với cường độ và quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu chiến lược của nhau. Cùng với đó, khoảng trống ngoại giao giữa lúc xung đột leo thang đang gây lo ngại làm chậm nỗ lực tìm kiếm hòa bình.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (bên phải) và Tổng thống lâm thời Syria Ahmed al-Sharaa trước cuộc gặp tại Cung điện Nhân Dân ở Syria. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Pháp và Syria hướng đến giai đoạn hợp tác mới

Trong chuyến thăm được đánh giá là mang tính lịch sử đến Syria mới đây, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tái khẳng định cam kết hỗ trợ Syria xây dựng lại đất nước sau xung đột. Bắc thêm nhịp cầu giúp Damascus tái thiết và hội nhập quốc tế sau nhiều năm bị cấm vận, điều Paris nhận lại cũng rất đáng giá.

Hội nghị thượng đỉnh về AI diễn ra tại Seoul, Hàn Quốc. (Ảnh: AISUMMIT.CO.KR)

Hàn Quốc kiên định mục tiêu trở thành cường quốc AI

Chính phủ Hàn Quốc vừa công bố các siêu dự án trị giá hàng nghìn tỷ USD với mục tiêu đưa Xứ sở Kim chi trở thành cường quốc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Giữa làn sóng công nghệ thông tin bùng nổ mạnh mẽ, AI được xác định là “quân bài chiến lược” định hình tương lai phát triển của Hàn Quốc trong những thập niên tới.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và người đồng cấp Nhật Bản Sanae Takaichi. (Nguồn: Văn phòng Thủ tướng Ấn Độ)

Luồng gió mới trong quan hệ Ấn Độ-Nhật Bản

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae vừa kết thúc chuyến thăm kéo dài 3 ngày tới Ấn Độ. Điểm nhấn trong chuyến công du được đánh giá là thành công ngoài mong đợi lần này là Hội nghị thượng đỉnh Ấn Độ-Nhật Bản lần thứ 16 - một hoạt động thường niên thể hiện quan hệ nồng thắm giữa hai nền kinh tế lớn thứ 2 và 3 châu Á.

Ảnh minh họa.

Không chủ quan với dịch bệnh

Dịch Ebola vẫn đang diễn biến phức tạp tại Cộng hòa Dân chủ Congo, với tốc độ lây nhiễm nhanh và số lượng ca nhiễm lớn. Đáng lo ngại hơn, trong quá trình truy vết, giới chức y tế châu Phi đã “mất dấu” hàng trăm người được xác nhận dương tính với virus Ebola.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Kỳ vọng và thách thức

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đang thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao để đẩy nhanh tiến trình đưa Kiev gia nhập Liên minh châu Âu (EU) - một trong những mục tiêu chiến lược của quốc gia bên bờ Biển Đen. Tuy vậy, hành trình này được cho là sẽ không êm ả, sự khác biệt quan điểm giữa các nước thành viên EU là một rào cản lớn.

Trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Phép thử cho quan hệ đồng minh

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang đứng trước áp lực phải giảm căng thẳng trước thềm Hội nghị thượng đỉnh của liên minh quân sự dự kiến diễn ra vào các ngày 7-8/7 tới tại Thổ Nhĩ Kỳ. Trong bối cảnh Mỹ gia tăng sức ép các đồng minh châu Âu gánh vác nhiều hơn trách nhiệm an ninh...

Các chuyên gia khí tượng Pháp cảnh báo sự xuất hiện quá sớm của các đợt nắng nóng cực đoan trong năm nay có thể gây ra thiệt hại nặng nề về hạ tầng, kinh tế và năng lượng.

Giải pháp của hai bài toán khó

Thế giới đang cùng lúc gánh chịu những tác động nặng nề từ hai cuộc khủng hoảng: Biến đổi khí hậu và chủ quyền năng lượng. Tuy nhiên, giải pháp cho hai bài toán khó nêu trên chỉ có một. Đó là chấm dứt kỷ nguyên của nhiên liệu hóa thạch, đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ (tháng 11/2023). (Ảnh: Xinhua)

Trật tự và sức ép mới với NATO

Lợi ích chiến lược khó có thể dung hòa trong nhiều vấn đề là nguyên nhân dẫn đến mối chia rẽ ngày càng lớn trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

(Ảnh minh họa)

Dịch Ebola: Không thể chủ quan

Dịch Ebola ở châu Phi đang diễn biến phức tạp và khó lường, số ca nhiễm không ngừng tăng cao. Các chuyên gia y tế cảnh báo không thể chủ quan, bởi chủng Bundibugyo gây ra dịch Ebola lần này chưa có vắc-xin đặc trị và phương pháp điều trị đặc hiệu. Trong khi đó, xung đột và nghèo đói đang cản trở công tác phòng, chống dịch bệnh.

Quang cảnh đường phố ở Bissau, Guinea-Bissau ngày 26/11/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử về năng lực tự chủ

Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) đang xúc tiến kế hoạch thành lập một lực lượng chống khủng bố khu vực nhằm đối phó các mối đe dọa an ninh, các nhóm thánh chiến, cực đoan không ngừng mở rộng phạm vi hoạt động, trong khi các nguồn tài trợ quốc tế ngày càng eo hẹp.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Khôi phục vị thế giữa biến động

Chương trình nghị sự dày đặc của Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) phản ánh hàng loạt thách thức đang phải đối mặt, từ các cuộc khủng hoảng địa chính trị, kinh tế, an ninh cho đến áp lực nâng cao năng lực quốc phòng. 

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà trắng. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông

Sau hơn ba tháng chiến tranh và trải qua quá trình đàm phán cam go, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột. Đây được coi là bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông, tạo động lực mạnh mẽ để giải quyết những vấn đề liên quan “hồ sơ hạt nhân” Iran.