Quan hệ đối tác an ninh Mỹ, Anh và Australia: Thỏa thuận gặp thử thách

Tương lai và tiến trình triển khai thỏa thuận về quan hệ đối tác an ninh ba bên giữa Mỹ, Anh và Australia, còn gọi là hiệp ước AUKUS, ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đang đứng trước thử thách mới, khi mà, Chính quyền Tổng thống Mỹ thông báo xem xét lại thỏa thuận lịch sử ba bên, vốn rất được cả Australia và Anh coi trọng.

(Ảnh minh họa: Yonhap/TTXVN)
(Ảnh minh họa: Yonhap/TTXVN)

Theo nguồn tin giới chức quốc phòng Mỹ, Chính quyền Tổng thống Donald Trump quyết định xem xét lại hiệp ước AUKUS nhằm bảo đảm sáng kiến này của chính quyền tiền nhiệm phù hợp với chương trình nghị sự “Nước Mỹ trước tiên” của Tổng thống Donald Trump.

Việc xem xét lại AUKUS do Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách chính sách Elbridge Colby, người được cho là đang hoài nghi về thỏa thuận này, đảm nhận.

AUKUS là chương trình hợp tác phát triển tàu ngầm năng lượng hạt nhân giữa Mỹ, Anh và Australia, được ba nước ký kết hồi năm 2021, trong nhiệm kỳ của cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden.

Australia đã cam kết chi khoảng 240 tỷ USD trong 30 năm cho AUKUS, dự án quốc phòng lớn nhất trong lịch sử nước này. Theo kế hoạch, Australia trả cho Mỹ 2 tỷ USD trước cuối năm 2025 để hỗ trợ các xưởng đóng tàu ngầm của Mỹ, nhằm mua 3 tàu ngầm lớp Virginia bắt đầu từ năm 2032. Trong khi đó, Anh và Australia sẽ hợp tác chế tạo tàu ngầm mới, dự kiến đi vào hoạt động từ năm 2040.

Tuyên bố từ phía Mỹ xem xét lại AUKUS được giới quan sát nhận định có thể gây trở ngại cho Australia - nước coi tàu ngầm là vũ khí quan trọng trong chiến lược phòng thủ quốc gia.

Song, giới chức Australia lại đón nhận khá bình thản. Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles cho biết không thấy có gì bất ngờ khi Mỹ có kế hoạch xem xét lại AUKUS.

Ông cho hay, việc Mỹ đánh giá lại AUKUS là điều dễ hiểu, tương tự Australia hay cả Anh cũng đã tiến hành đánh giá chiến lược quốc phòng của từng nước.

Ông Richard Marles còn nhấn mạnh, AUKUS là hiệp ước có lộ trình kéo dài hàng thập niên cho nên không có gì là bất hợp lý khi chính phủ mới các nước qua các giai đoạn kế nhiệm xem xét lại cách thức tham gia và thực hiện thỏa thuận. Australia tin tưởng vào tương lai của AUKUS và sẽ phối hợp chặt chẽ với Mỹ trong quá trình xem xét.

Coi AUKUS là trọng tâm trong kế hoạch mở rộng hạm đội tàu ngầm, Anh có phản ứng thận trọng trước thông tin về đợt đánh giá của Mỹ. Người phát ngôn Chính phủ Anh gọi AUKUS là một trong những quan hệ đối tác quan trọng nhất về mặt chiến lược trong nhiều thập niên, đồng thời nói thêm rằng, London sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ với Washington và Canberra để tối đa hóa các lợi ích và cơ hội của AUKUS.

AUKUS đã vượt qua được thử thách từ các sự kiện thay đổi chính phủ ở London, Canberra, nhưng giờ đối mặt sự cân nhắc ở Washington.

Hiệp ước này được đánh giá phức tạp, song nằm trong lợi ích chiến lược của cả ba quốc gia. Nhà Trắng không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận, song một quan chức cho biết, động thái rà soát lại AUKUS nằm trong chủ trương chung của Tổng thống Donald Trump xem xét lại các thỏa thuận được khởi xướng và ký kết theo chương trình nghị sự đối ngoại của chính quyền tiền nhiệm, để bảo đảm phù hợp với lợi ích của người dân Mỹ và chương trình nghị sự “Nước Mỹ trước tiên”.

Mỹ coi việc rà soát lại các thỏa thuận là không có gì bất thường. Tuy nhiên, theo giới quan sát, việc Chính quyền Tổng thống Donald Trump quyết định xem xét lại hiệp ước AUKUS vào thời điểm này rất đáng quan tâm.

Hôm 30/5 vừa qua, trong cuộc gặp bên lề Đối thoại Shangri-La tại Singapore, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth hối thúc Australia sớm tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 3,5% GDP.

Đáp lại, Thủ tướng Australia Anthony Albanese tuyên bố, Australia sẽ tự quyết định nhu cầu năng lực quốc phòng của mình, đồng thời cho biết Australia dự kiến chỉ tăng mức trần chi tiêu quốc phòng lên 2,3% GDP.

Thông báo của Mỹ xem xét lại AUKUS cũng được đưa ra trong bối cảnh Thủ tướng Australia Anthony Albanese lên kế hoạch cuộc gặp trực tiếp đầu tiên với Tổng thống Donald Trump bên lề Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) tại Canada. Kết quả cuộc gặp này có thể tác động tới tiến trình rà soát của Mỹ về hiệp ước AUKUS.

Có thể bạn quan tâm

Hội nghị An ninh Munich 2024 khai mạc tại khách sạn Bayerischer Hof. (Nguồn: Mạng xã hội X)

Bài toán tự chủ chiến lược

Hội nghị An ninh Munich 2026, diễn ra từ ngày 13 đến 15/2, được dự báo là bị phủ bóng bởi mây đen căng thẳng do những chia rẽ, rạn nứt sâu sắc trong mối quan hệ đồng minh xuyên Đại Tây Dương giữa Mỹ và châu Âu. 

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. (Ảnh: Xinhua)

Bức tranh hợp tác nhiều màu sắc

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi vừa có chuyến thăm ngắn ngày tới Malaysia. Dù chỉ gói gọn trong hai ngày nhưng chuyến công du của nhà lãnh đạo quốc gia Nam Á được đánh giá là thành công hơn mong đợi, thổi luồng gió mới cho quan hệ Ấn Độ-Malaysia, đồng thời tô điểm thêm vào bức tranh hợp tác đa dạng và nhiều màu sắc của New Delhi.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc gặp ở Nhà Trắng, Washington, DC, ngày 13/2/2025. (Ảnh: XINHUA)

Phép thử từ thỏa thuận thương mại Ấn Độ-Mỹ

Thỏa thuận thương mại mới đạt được giữa Ấn Độ và Mỹ thoạt nhìn là một thỏa thuận “đôi bên cùng thắng”, giúp thúc đẩy quan hệ thương mại song phương. Thế nhưng, phía sau đó là những câu hỏi còn bỏ ngỏ, nhất là về mức độ cắt giảm nhập khẩu dầu từ Nga mà New Delhi sẽ thực hiện. 

Lực lượng an ninh Somalia được triển khai tại Thủ đô Mogadishu. Ảnh (tư liệu): THX/TTXVN

Điểm nóng trên “bản đồ an ninh” của Mỹ

Tư lệnh Bộ Chỉ huy châu Phi của Mỹ (AFRICOM), Tướng Michael Anderson lên tiếng cảnh báo về nguy cơ gia tăng các mối đe dọa từ hai nhóm khủng bố là tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) và Al-Qaeda, đặc biệt tại khu vực Sahel và Tây Phi.

Người dân mua sắm tại siêu thị ở Vienna, Áo. Ảnh: THX/TTXVN

Kinh tế châu Âu phục hồi ấn tượng

Kinh tế Khu vực đồng euro (Eurozone) ghi nhận dấu hiệu phục hồi ấn tượng khi tăng trưởng vượt các dự báo. Với mức 1,5% trong năm 2025, đây là năm tăng trưởng thứ hai liên tiếp của Eurozone, bất chấp một năm đầy biến động với những thách thức từ tranh chấp thương mại và căng thẳng địa chính trị toàn cầu.

Trí tuệ nhân tạo (AI) là một ngành khoa học máy tính đề cập đến quá trình tái tạo trí thông minh của con người trong máy móc.

“Kẻ bên lề” len vào trật tự toàn cầu

Thật khó để tiếp tục nói về trí tuệ nhân tạo (AI) như một “xu hướng công nghệ”, khi “dạng quyền lực mới” này đã len sâu vào các cấu trúc kinh tế, xã hội và chính trị toàn cầu. Song, những lo ngại về rủi ro, bất bình đẳng và quyền kiểm soát AI vẫn hiện hữu thường trực trong trật tự thế giới.

Quang cảnh Thủ đô Caracas, Venezuela. (Ảnh: Xinhua)

Vẹn cả đôi đường

Mỹ vừa quyết định nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với ngành dầu mỏ Venezuela, đồng thời xúc tiến mở lại Đại sứ quán tại Caracas. Tín hiệu tích cực từ phía Washington được đánh giá là sẽ giúp ngành dầu mỏ nói riêng và nền kinh tế Venezuela nói chung vượt giai đoạn đầy khó khăn hiện nay.

Bà Sanae Takaichi phát biểu trong cuộc bỏ phiếu bầu Chủ tịch đảng LDP cầm quyền Nhật Bản, tại Tokyo, ngày 4/10/2025. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Bầu cử Hạ viện tại Nhật Bản: “Phép thử” cho sự quyết liệt

Các đảng phái chính trị ở Nhật Bản đã chính thức bước vào chiến dịch vận động tranh cử cho cuộc bầu cử Hạ viện dự kiến diễn ra ngày 8/2 tới. Đây là cuộc bầu cử đầu tiên kể từ khi đảng Dân chủ Tự do (LDP) chấm dứt liên minh kéo dài 26 năm với đảng Công Minh và thành lập liên minh cầm quyền mới với đảng Đổi mới Nhật Bản (JIP).

Lực lượng an ninh Syria tiến vào thành phố Sweida ở miền nam nước này. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lộ trình cam go hướng tới hòa bình, an ninh và ổn định ở Syria

Trong những ngày qua, quân đội Syria mở hai hành lang nhân đạo, một dẫn vào Kobane và một tại tỉnh Hasakeh lân cận, nhằm tạo điều kiện đón hàng viện trợ. Giới quan sát đánh giá cao khi quyết định nêu trên đã giúp người dân nơi đây, chủ yếu là người Kurd, sống sót qua mùa đông lạnh giá.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại cuộc họp báo ở New Delhi, ngày 27/1/2026. (Nguồn: ANI/TTXVN)

FTA giữa Ấn Độ và EU: Bước chuyển tích cực

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ vừa tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 16 với dấu mốc đáng nhớ khi hai bên tuyên bố hoàn tất tiến trình đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA), mở ra cơ hội xây dựng một không gian thương mại rộng lớn với khoảng hai tỷ người tiêu dùng, chiếm gần 25% GDP toàn cầu. 

Một phương tiện quân sự gần thành phố Rawa, gần khu vực biên giới Iraq và Syria. (Ảnh: Xinhua)

Hiểm họa tiềm ẩn về an ninh ở Trung Đông

Lực lượng liên quân đã hoàn tất việc rút quân khỏi các căn cứ nằm trong lãnh thổ liên bang Iraq, đánh dấu sự kết thúc giai đoạn đầu của sứ mệnh quân sự do Mỹ đứng đầu chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Iraq.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Quan hệ Nga-Mỹ: Chưa tạo chuyển biến

Các cuộc gặp mới nhất giữa Nga và Mỹ, cũng như gặp ba bên với Ukraine cho thấy các kênh đối thoại được duy trì, song vẫn chưa đủ để tạo ra những chuyển biến thực chất. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc họp báo chung ở Washington. (Ảnh tư liệu-minh họa: ANI/TTXVN)

Dấu ấn ngoại giao Ấn Độ

Những năm gần đây, Ấn Độ không chỉ nổi lên là một hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế, mà còn từng bước nâng cao vị thế trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Chính sách đối ngoại cân bằng, tự chủ được xem là một nhân tố quan trọng giúp đất nước sông Hằng đứng vững trong một thế giới phân mảnh, cạnh tranh và bất định.

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: TTXVN)

Ưu tiên chiến lược của Nga

Không đơn thuần là báo cáo thường niên, phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tại cuộc họp báo tổng kết đối ngoại năm 2025 được xem như tuyên bố về cách Moskva định vị mình trên bàn cờ quyền lực toàn cầu. 

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2026 diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Lan tỏa tinh thần đối thoại

Hàng nghìn nhân vật nổi tiếng nhất thế giới trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế và chính trị đang tập trung về Davos, một thị trấn nhỏ ở dãy núi Alps của Thụy Sĩ để thảo luận về hàng loạt vấn đề “nóng” toàn cầu.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vấn đề Greenland: Phép thử với NATO

Việc Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đe dọa áp thuế lẫn nhau xoay quanh tham vọng của Washington giành quyền kiểm soát Greenland đang phơi bày những rạn nứt mới trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Khe cửa hẹp cho hòa bình ở Ukraine

Khi căng thẳng gia tăng trên chiến trường ở Ukraine, một khe cửa hẹp cho hoạt động ngoại giao vẫn đang hé mở. Tuy vậy, sự mâu thuẫn, giằng co về lợi ích chiến lược giữa các bên tiếp tục là trở ngại lớn, khiến các nỗ lực tìm kiếm hòa bình chưa đạt bước tiến đột phá, thực chất nào.

Các tàu chở hàng chất đầy container tại Cảng Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Hiệp định thương mại tự do FTA: “Lá chắn” của kinh tế thế giới

Cục diện thương mại toàn cầu đang chứng kiến sự xáo trộn mạnh mẽ khi chủ nghĩa bảo hộ không ngừng lan rộng. Tuy nhiên, những xu hướng mới cũng dần hình thành và ngày càng rõ nét, trong đó nổi bật là việc các nước đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), tạo “lá chắn” bảo vệ nền kinh tế.

Khung cảnh đổ nát do xung đột ở phía bắc Dải Gaza. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Mong manh lộ trình hòa bình ở Gaza

Lộ trình hòa bình ở Dải Gaza ghi nhận tín hiệu tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn khó dàn xếp trong một sớm một chiều. Giới quan sát đang theo dõi sát công tác chuẩn bị cho giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình, nhằm hướng tới một Gaza không còn xung đột và bạo lực, một Gaza với an ninh, hòa bình và ổn định.