18% doanh nghiệp Việt Nam đã triển khai trí tuệ nhân tạo
Ngày 18/9, Amazon Web Services (AWS), một công ty thuộc Amazon.com, đã công bố nghiên cứu mới cho thấy việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tại Việt Nam đang tiếp tục tăng tốc, với 18% doanh nghiệp đã triển khai AI.
Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp (74%) vẫn tập trung vào các ứng dụng cơ bản. Trong số các đơn vị đã ứng dụng AI, chỉ 35% startup và 11% doanh nghiệp lớn đang phát triển các sản phẩm hoàn toàn mới dựa trên công nghệ này. Kết quả này cho thấy tiềm năng kinh tế từ AI có thể được khai thác hiệu quả hơn nếu kết hợp sự linh hoạt và sáng tạo của các startup với quy mô và nguồn lực của các doanh nghiệp lớn.
Để hiểu rõ hơn về phạm vi ứng dụng AI và định hướng phát triển của các công ty với quy mô khác nhau, AWS đã hợp tác với Strand Partners để tiến hành khảo sát về mức độ ứng dụng AI tại Việt Nam. Nghiên cứu "Khai phá tiềm năng AI của Việt Nam" đã khảo sát 1.000 lãnh đạo doanh ôngghiệp và 1.000 đại diện cá nhân trên toàn quốc tại Việt Nam.
AI được ứng dụng rộng rãi, nhưng phần lớn vẫn ở mức cơ bản
Tại Việt Nam, trong năm 2024 đã có khoảng 47.000 doanh nghiệp triển khai giải pháp AI—tương đương hơn 5 doanh nghiệp mỗi giờ. Tổng cộng gần 170.000 doanh nghiệp, chiếm khoảng 18% tổng số doanh nghiệp cả nước, đã ứng dụng AI, tăng từ mức 13% của năm trước, tương ứng với tốc độ tăng trưởng 39% so với cùng kỳ.
Việc ứng dụng AI đang cho thấy tiềm năng rõ rệt về hiệu quả vận hành và lợi ích kinh tế. Trong số các doanh nghiệp đã triển khai AI, 61% ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu trung bình 16%, trong khi 58% kỳ vọng tiết kiệm chi phí ở mức trung bình khoảng 20%.
Mặc dù việc ứng dụng AI tại Việt Nam đang trở nên phổ biến hơn, phần lớn doanh nghiệp vẫn chưa khai thác được các ứng dụng tiên tiến, cho thấy nhu cầu cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn để tận dụng đầy đủ tiềm năng của công nghệ này. Hiện có 74% doanh nghiệp chủ yếu sử dụng AI cho các mục tiêu cơ bản như nâng cao hiệu quả vận hành và tinh giản quy trình, thay vì tập trung vào đổi mới sản phẩm hoặc tạo ra những bước tiến trong ngành.
Chỉ 17% doanh nghiệp đã đạt đến giai đoạn trung cấp trong hành trình ứng dụng AI, và chỉ 9% bước vào giai đoạn chuyển đổi toàn diện, nơi AI đóng vai trò cốt lõi trong phát triển sản phẩm, ra quyết định và định hình mô hình kinh doanh.
Các startup tại Việt Nam cho thấy sự quan tâm rõ rệt và khả năng sáng tạo trong việc khai thác tiềm năng của trí tuệ nhân tạo (AI), với tốc độ ứng dụng các công nghệ tiên tiến vượt trội so với nhiều doanh nghiệp lâu năm.
Hiện có 55% startup đang sử dụng AI ở một mức độ nhất định, trong đó 35% đang phát triển các sản phẩm hoàn toàn mới dựa trên nền tảng này. Ngược lại, dù 41% doanh nghiệp lớn đã triển khai AI, chỉ 11% cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ mới dựa trên AI, và chỉ 12% có chiến lược AI toàn diện.
Sự chênh lệch này phản ánh một chiều sâu đáng chú ý trong kết quả nghiên cứu, cho thấy tiềm năng định hình tương lai kinh tế của Việt Nam.
Ông Nick Bonstow, Giám đốc Strand Partners, cho biết: "Chúng tôi ghi nhận một xu hướng đáng chú ý trong việc ứng dụng AI tại Việt Nam, dựa trên kết quả nghiên cứu này. Mặc dù 18% doanh nghiệp cho biết đã triển khai AI, phần lớn các ứng dụng vẫn ở mức cơ bản, dù tốc độ tiếp cận công nghệ này đã tăng lên rõ rệt trong năm qua".
Theo ông Nick Bonstow, các startup, với sự linh hoạt và khả năng thích ứng nhanh, đang dẫn trước các doanh nghiệp lớn về tốc độ triển khai và mức độ đổi mới.
"Điều này đang tạo ra một mô hình kinh tế AI ‘hai tầng‘, có thể tác động lâu dài đến quá trình phát triển kinh tế của quốc gia. Việc chỉ nhìn vào tỷ lệ ứng dụng AI có thể khiến chúng ta bỏ qua những thách thức sâu hơn mà nhiều doanh nghiệp đang phải đối mặt trên toàn quốc”, ông Nick Bonstow nhận định.
Khoảng cách kỹ năng AI là rào cản chính
Thiếu hụt nhân lực có kỹ năng là rào cản lớn nhất đối với việc ứng dụng và mở rộng AI, theo đánh giá của 55% doanh nghiệp tại Việt Nam. Nhiều đơn vị cho biết họ đã có công nghệ và định hướng rõ ràng, nhưng gặp khó khăn trong việc tuyển dụng nhân sự đủ năng lực để triển khai.
Thực trạng này có thể ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh toàn cầu và làm hạn chế tiềm năng kinh tế, nhất là khi dự báo cho thấy kỹ năng AI sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc trong 50% công việc trong tương lai, trong khi chỉ 24% doanh nghiệp hiện cảm thấy tự tin với năng lực đội ngũ. Trước tình hình đó, nhiều doanh nghiệp sẵn sàng tăng mức lương đề nghị lên tới 40% cho ứng viên có kỹ năng AI nổi bật.
Khi xem xét tác động của các quy định AI sắp tới, kỳ vọng lớn nhất được các doanh nghiệp ở Việt Nam bày tỏ là các quy định mới này sẽ giúp tăng cường niềm tin trong khách hàng (50%), và xây dựng một môi trường pháp lý ổn định (47%). Các doanh nghiệp ở Việt Nam cũng ước tính họ đã chi 18% ngân sách cho các chi phí tuân thủ, và 71% dự đoán con số này sẽ tiếp tục tăng trong ba năm tới.
Đổi mới sáng tạo AI: Lộ trình tương lai
Báo cáo đã nêu ba hành động ưu tiên nhằm vượt qua các rào cản hiện tại và khai thác hiệu quả tiềm năng của AI cho cả startup và doanh nghiệp lớn, tránh nguy cơ hình thành một nền kinh tế "hai tầng".
Thứ nhất, cần đầu tư vào các chương trình đào tạo kỹ năng số theo từng ngành để xây dựng lực lượng lao động có năng lực số phù hợp, hỗ trợ đổi mới sáng tạo và tăng trưởng dựa trên AI.
Thứ hai, việc thiết lập một khuôn khổ pháp lý minh bạch, ổn định và có tính khuyến khích sẽ tạo điều kiện cho AI được ứng dụng rộng rãi hơn trong các doanh nghiệp.
Cuối cùng, với 69% doanh nghiệp cho rằng vai trò dẫn dắt của chính phủ sẽ thúc đẩy ứng dụng AI, việc đẩy nhanh chuyển đổi số trong khu vực công, đặc biệt trong y tế và giáo dục, cùng với chính sách mua sắm công hỗ trợ đổi mới sáng tạo, sẽ là yếu tố quan trọng.
Việt Nam đang thúc đẩy đổi mới sáng tạo cùng AI với sự hỗ trợ từ AWS thông qua cơ sở hạ tầng mạnh mẽ và phát triển nguồn nhân lực. AWS đã ra mắt các Edge Location (cụm máy chủ dữ liệu tại biên) tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2022, cùng kế hoạch triển khai AWS Local Zone để thúc đẩy chuyển đổi số.
Kể từ năm 2017, hơn 100.000 cá nhân đã được đào tạo kỹ năng về điện toán đám mây và AI tại Việt Nam. Năm 2023, AWS đã triển khai sáng kiến 'AI Ready', cung cấp các khóa học về AI và AI tạo sinh miễn phí – trong đó hiện nay đã có 30 khóa bằng tiếng Việt - để giúp người học trang bị những kỹ năng được yêu cầu cao và tiếp cận các cơ hội nghề nghiệp.
Ông Eric Yeo, Tổng Giám đốc AWS Việt Nam, cho biết: "Các doanh nghiệp Việt Nam đang cho thấy sự nhanh nhạy trong việc ứng dụng AI, phản ánh tiềm năng kinh tế đáng kể. Tuy nhiên, nghiên cứu của chúng tôi cũng chỉ ra những rào cản đáng chú ý, đặc biệt đối với các doanh nghiệp lớn đang tìm cách mở rộng triển khai công nghệ này".
Theo ông Eric Yeo, để duy trì năng lực cạnh tranh của Việt Nam trên thị trường toàn cầu, cần có sự phối hợp giữa chính phủ và khu vực công nghiệp nhằm giải quyết các thách thức cụ thể. AWS tiếp tục cam kết đẩy nhanh việc ứng dụng AI tạo sinh thông qua đầu tư vào hạ tầng công nghệ và các chương trình đào tạo kỹ năng.
