Đây là điều kiện tiên quyết để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu trong giai đoạn phát triển mới.
Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo đã nhấn mạnh, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu của mô hình phát triển, mô hình tăng trưởng mới. Đây không phải là sự lựa chọn, mà là con đường bắt buộc để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển của đất nước.
Trong phát biểu chỉ đạo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bày tỏ trăn trở lớn về nguồn nhân lực phát triển khoa học công nghệ, đặc biệt lưu ý nhiệm vụ có ý nghĩa căn cơ, lâu dài là chuẩn bị nguồn nhân lực cho Nghị quyết 57 ngay từ năm học mới.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, muốn 10 năm sau có đội ngũ cán bộ phát triển khoa học công nghệ thì ngay từ năm nay phải đặt vấn đề học ngành gì, học khoa học cơ bản gì, đào tạo ra sao. Nguồn nhân lực không thể tự nhiên có, mà phải đầu tư từ bây giờ.
Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển lực lượng sản xuất hiện đại. Trong bối cảnh AI đang trở thành một động lực tăng trưởng mới, năng lực trí tuệ nhân tạo (AI) vì vậy trở thành yêu cầu nền tảng của lực lượng lao động hiện đại.
Mục tiêu đến năm 2045 chỉ còn 19 năm, vì vậy phải tính toán ngay đóng góp của giáo dục và đào tạo cho tiến trình phát triển đất nước. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu ngay từ năm học mới, ngành giáo dục và đào tạo, các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp rà soát chương trình đào tạo, ưu tiên ứng dụng các công nghệ chiến lược, đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số, năng lực chuyển đổi, đổi mới sáng tạo, ứng dụng AI; coi chuẩn bị nguồn nhân lực hôm nay là chuẩn bị năng lực cạnh tranh quốc gia trong ngày mai. Đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, không chỉ của ngành giáo dục.
Nhắc đến mô hình Đại học Aalto của Phần Lan, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chia sẻ ấn tượng về một cơ sở giáo dục hàng đầu, nơi sinh viên có điều kiện làm việc, thí nghiệm, thực nghiệm, nghiên cứu, sáng tạo suốt ngày đêm, chuyển kiến thức trong nhà trường thành sản phẩm cụ thể. Từ đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh cần mở rộng sức sáng tạo, gắn đầu tư trong đại học với sản xuất, xã hội và đời sống.
Trong bối cảnh mới, các cơ sở đào tạo phải trở thành nơi chuẩn bị năng lực công nghệ cho đất nước; nơi người học được tiếp cận sớm với khoa học cơ bản, công nghệ chiến lược, dữ liệu, AI, an toàn thông tin và các bài toán phát triển cụ thể của cơ quan nhà nước, địa phương, doanh nghiệp.
Yêu cầu đó cũng đặt ra sự thay đổi trong cách dạy và học. Nếu trước đây đào tạo chủ yếu dựa vào chương trình, tín chỉ và bằng cấp, thì giai đoạn tới đòi hỏi người học phải được rèn luyện năng lực thực hành, khả năng tự học, tư duy dữ liệu, năng lực làm việc cùng công nghệ mới và ý thức trách nhiệm trong môi trường số.
Thời gian qua, một số cơ sở đào tạo đã bắt đầu chuyển động theo yêu cầu này. Nhiều trường đại học, học viện đã bắt đầu điều chỉnh hướng đào tạo sang các lĩnh vực có nhu cầu lớn như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, an toàn thông tin, thiết kế vi mạch bán dẫn, chuyển đổi số và quản trị công trên nền tảng số như Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội, Học viện Kỹ thuật Mật mã cùng một số cơ sở đào tạo công nghệ khác.
Tại khối doanh nghiệp, FPT là một trong những đơn vị tiên phong đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược, đặc biệt là AI. Ở bậc phổ thông, FPT sớm đưa nội dung về AI vào giảng dạy từ lớp 1 từ năm học 2024-2025, giúp học sinh làm quen sớm với tư duy công nghệ, dữ liệu, thuật toán và sử dụng công nghệ có trách nhiệm. Ở phía người dạy, giáo viên trong hệ thống giáo dục FPT được bồi dưỡng năng lực ứng dụng AI trong thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu, phản hồi và đánh giá người học. Việc này góp phần giảm thời gian cho các công việc hành chính, tăng tương tác trực tiếp giữa giáo viên và học sinh.
Ở bậc đại học và sau phổ thông, FPT tập trung vào các chương trình đào tạo công nghệ chiến lược gắn với nhu cầu nhân lực mới như AI, khoa học dữ liệu, công nghệ phần mềm ô-tô số, UAV và thiết kế vi mạch bán dẫn. Đến nay, hệ thống đào tạo của FPT có hơn 3.300 sinh viên theo học lĩnh vực thiết kế vi mạch bán dẫn, cho thấy xu hướng dịch chuyển mạnh mẽ của người học đối với các ngành công nghệ chiến lược cũng như nỗ lực của cơ sở đào tạo trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển đất nước.
Đặc biệt, ngay sau khi Nghị quyết 57 được ban hành, FPT cùng nhiều trường đại học hàng đầu đã chủ động thành lập Liên minh Nhân lực Chiến lược thực thi Nghị quyết 57, hướng tới đào tạo lực lượng "nhân sự 57". Đây là những sinh viên công nghệ xuất sắc, sở hữu năng lực thực chiến trong triển khai chuyển đổi số, làm chủ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.
Đầu năm 2026, các nhóm sinh viên của chương trình đã hỗ trợ nhiều địa phương tại Quảng Ninh, xã Sơn Tây và xã Vân Đình của Hà Nội triển khai chuẩn hóa dữ liệu, xây dựng chatbot, hỗ trợ vận hành chính quyền số và các nhiệm vụ chuyển đổi số ở cơ sở.
FPT cũng thúc đẩy các hoạt động phát hiện và thu hút nhân tài trong lĩnh vực công nghệ chiến lược thông qua các cuộc thi và chương trình tìm kiếm, tôn vinh trí tuệ Việt, trong đó có Giải thưởng AI Âu Lạc Grand Prize. Với giá trị giải thưởng 1 triệu USD, chương trình hướng tới các sản phẩm, giải pháp AI do người Việt phát triển, làm chủ và có khả năng ứng dụng trong thực tiễn. Đối tượng tham gia không chỉ là doanh nghiệp công nghệ, mà còn gồm sinh viên, kỹ sư, nhà khoa học, nhóm nghiên cứu, startup và cộng đồng chuyên gia người Việt trong và ngoài nước.
Việc doanh nghiệp giáo dục chủ động đầu tư vào các lĩnh vực này không chỉ góp phần đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động, mà còn tạo thêm nguồn lực xã hội cùng Nhà nước thực hiện mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Đây cũng là cách để khu vực doanh nghiệp tham gia đầu tư nguồn lực cho giáo dục, thu hút chuyên gia, kết nối tri thức Việt Nam toàn cầu và chuẩn bị lực lượng có khả năng làm chủ công nghệ, góp phần thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và đưa đất nước phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới.
