Nền tảng dữ liệu truy xuất nguồn gốc hàng hóa

Người tiêu dùng Việt Nam ngày càng quen với thao tác dùng điện thoại thông minh quét mã QR trên bao bì sản phẩm. Điều này đang đặt ra đòi hỏi ngày càng cao về tính xác thực và khả năng chứng minh nguồn gốc xuất xứ của những công cụ này.

Khách hàng dùng điện thoại truy xuất thông tin hàng hóa qua mã QR .Ảnh: NAM ANH
Khách hàng dùng điện thoại truy xuất thông tin hàng hóa qua mã QR .Ảnh: NAM ANH

Dữ liệu phía sau mã QR

Suốt hơn sáu thập kỷ phát triển, Công ty CP Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao đã trở thành một trong những thương hiệu phân bón lớn nhất cả nước. Mỗi năm, hàng triệu tấn sản phẩm được đưa ra thị trường phục vụ sản xuất nông nghiệp. Quy mô lớn đồng nghĩa doanh nghiệp thường xuyên đối mặt với tình trạng hàng giả, hàng nhái.

Theo ông Nguyễn Quốc An, Phó Tổng Giám đốc Công ty, hàng loạt giải pháp như thay đổi bao bì, điều chỉnh màu sắc nhận diện, bổ sung các dấu hiệu phân biệt sản phẩm chính hãng đều không mang lại hiệu quả dài hạn.

Từ năm 2021, đơn vị bắt đầu triển khai hệ thống tem thông minh tích hợp mã QR trên sản phẩm. Người tiêu dùng có thể dùng điện thoại để xác thực hàng chính hãng, tra cứu thông tin xuất xứ, hướng dẫn sử dụng và các chương trình chăm sóc khách hàng.

Ông An cho biết, phía sau mỗi mã QR là cả hệ thống dữ liệu được số hóa. Khi quét mã, bất kỳ ai cũng có thể truy xuất ngày sản xuất, ca sản xuất, dây chuyền sản xuất, lô hàng và lịch sử lưu thông sản phẩm.

Mã QR từng được xem là "lá chắn" chống hàng giả. Nhưng khi cả mã truy xuất cũng có thể bị sao chép, câu hỏi đặt ra không còn là dán tem gì lên sản phẩm mà là dữ liệu phía sau những con tem đó.

Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương), một trong những hiểu lầm phổ biến hiện nay là đồng nhất truy xuất nguồn gốc với việc gắn mã QR lên sản phẩm. “Truy xuất nguồn gốc không phải là dán một mã QR lên hàng hóa. Đằng sau mã đó phải là cả một hệ thống dữ liệu xuyên suốt từ nguyên liệu đầu vào, quá trình sản xuất, vận chuyển, phân phối cho đến tay người tiêu dùng”, ông nhấn mạnh.

Hàng giả hiện nay đã bước sang một giai đoạn mới. Nhiều trường hợp còn sao chép cả mã truy xuất nguồn gốc của doanh nghiệp. Điều này đặt ra yêu cầu phải xây dựng các hệ thống xác thực thông minh hơn, có khả năng nhận diện những bất thường trong quá trình quét mã và lưu thông hàng hóa. “Chính phủ cùng các bộ, ngành đang triển khai các nền tảng truy xuất nguồn gốc dùng chung, hỗ trợ doanh nghiệp kết nối dữ liệu thay vì phải đầu tư riêng lẻ toàn bộ hệ thống”, ông Linh cho biết.

Một trong những công cụ đang được kỳ vọng là hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia verigoods.vn do Bộ Công thương vận hành từ cuối năm 2025. Đến nay, hơn một triệu mã sản phẩm đã được xác thực trên hệ thống.

Dữ liệu số thay đổi cách thức quản lý thị trường

Theo lực lượng quản lý thị trường, công nghệ truy xuất giúp quá trình kiểm tra hàng hóa nhanh và chính xác hơn đáng kể so với phương pháp thủ công trước đây. Quan trọng hơn, dữ liệu số đang làm thay đổi cách thức quản lý thị trường. Khi mỗi sản phẩm được gắn mã định danh duy nhất, cơ quan quản lý và doanh nghiệp có thể theo dõi hành trình lưu thông gần như theo thời gian thực, nhận diện các dấu hiệu bất thường như hàng hóa xuất hiện sai khu vực phân phối, sản lượng lưu thông không phù hợp hoặc nguy cơ hàng giả, hàng nhái. Dữ liệu truy xuất vì thế không chỉ hỗ trợ công tác kiểm tra mà còn giúp người tiêu dùng chủ động xác thực nguồn gốc hàng hóa trước khi mua.

Nếu như trước đây truy xuất nguồn gốc chủ yếu xuất phát từ nhu cầu quản lý thị trường trong nước thì hiện nay động lực còn đến từ yêu cầu ngày càng khắt khe của các thị trường xuất khẩu.

TS Hà Minh Hiệp, Chánh Văn phòng Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1/7 đã hướng tới việc đáp ứng yêu cầu hội nhập và chuyển đổi số quốc gia.

Điểm đáng chú ý là luật mới chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị rủi ro dựa trên khoa học, công nghệ và dữ liệu. Thay vì phân loại hàng hóa theo nhóm hành chính như trước đây, sản phẩm được chia thành ba mức độ rủi ro: thấp, trung bình và cao. “Nhà nước sẽ tập trung nguồn lực quản lý vào các nhóm sản phẩm có nguy cơ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường”, ông Hiệp nói.

Một điểm mới khác là việc luật hóa Hạ tầng chất lượng quốc gia (NQI), kết nối các hoạt động tiêu chuẩn, đo lường, đánh giá sự phù hợp, công nhận và kiểm tra chất lượng trên nền tảng dữ liệu số.

Đồng thời, hệ thống giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa cấp quốc gia cũng sẽ được hình thành nhằm phát hiện sớm và xử lý các nguy cơ rủi ro. Đặc biệt, luật mới khuyến khích ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, nhãn điện tử, hộ chiếu số và truy xuất nguồn gốc trong quản lý chất lượng.

Từ năm 2027, Liên minh châu Âu sẽ yêu cầu nhiều nhóm sản phẩm như dệt may và giày dép phải có “hộ chiếu sản phẩm số”, cung cấp đầy đủ thông tin về nguyên liệu, quy trình sản xuất, tác động môi trường và vòng đời sản phẩm. Nhiều thị trường cũng đang siết chặt yêu cầu về tính minh bạch trong chuỗi cung ứng.

Theo TS Hà Minh Hiệp, đây là nền tảng để chuyển từ mô hình quản lý dựa trên giấy tờ sang quản trị dựa trên dữ liệu. Xu hướng này cũng phù hợp với những thay đổi đang diễn ra trên thế giới.

Doanh nghiệp Việt Nam đứng trước tương lai không thể chỉ cạnh tranh bằng giá thành hoặc thương hiệu truyền thống. Muốn hàng hóa đi xa hơn, họ phải chứng minh được năng lực quản trị và khả năng minh bạch hóa thông tin.

Ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền cho biết, doanh nghiệp đang thử nghiệm công nghệ RFID (công nghệ cho phép tự động nhận dạng, theo dõi và lưu trữ thông tin của các đối tượng thông qua sóng vô tuyến ở khoảng cách gần) kết hợp blockchain để tự động hóa quá trình thu thập và cập nhật dữ liệu.

Với sản lượng hàng triệu bao phân bón mỗi năm, việc quản lý bằng thao tác thủ công không còn phù hợp. Hệ thống mới cho phép dữ liệu tự động cập nhật khi sản phẩm được kiểm tra tại đại lý hoặc địa bàn tiêu thụ. Doanh nghiệp có thể phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và xử lý kịp thời.

Tuy nhiên, các chuyên gia đều nhấn mạnh công nghệ không phải yếu tố quyết định. Theo ông Trần Hữu Linh, công nghệ chỉ là công cụ, dữ liệu mới là nền tảng. Một hệ thống truy xuất nguồn gốc dù hiện đại đến đâu cũng không thể phát huy hiệu quả nếu dữ liệu đầu vào không đầy đủ. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, liên thông và có khả năng kiểm chứng, sẽ trở thành công cụ quản trị mạnh mẽ.

Ông Nguyễn Quốc An cho rằng, đây là quá trình xây dựng niềm tin cho thị trường. “Khi mỗi sản phẩm có một danh tính số rõ ràng, mỗi doanh nghiệp có trách nhiệm với dữ liệu mình cung cấp và mỗi người tiêu dùng chủ động xác thực thông tin trước khi mua hàng, hàng giả và hàng nhái sẽ ngày càng mất đi đất sống”, ông An nói.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng, minh bạch đang trở thành chuẩn mực cạnh tranh mới. Truy xuất nguồn gốc vì thế không còn là một khoản chi phí tuân thủ mà là khoản đầu tư cho uy tín, khả năng tiếp cận thị trường và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Xa hơn, đó còn là “lá chắn số” bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ thương hiệu Việt và góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch trong nền kinh tế số.

Có thể bạn quan tâm

Xếp hạng ẩm thực

Những ngày gần đây, chủ đề liên quan đến việc các đơn vị kinh doanh trong lĩnh vực ăn uống (F&B) được lọt vào bảng xếp hạng hoặc gắn sao Michelin được bàn luận sôi nổi. Mặc dù sao Michelin vốn luôn được xem là một tiêu chuẩn của ẩm thực, cũng giống như việc gắn sao khách sạn, nhưng sự phát triển của công nghệ cũng kéo theo nhiều thay đổi rất đáng suy nghĩ.

Nhóm doanh nghiệp dệt may có tỷ trọng nhập khẩu bông lớn từ Mỹ như TCM, ADS, Vinatex… được hưởng lợi. Ảnh: SONG ANH

"Phép thử" mới với xuất khẩu Việt Nam

Đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% từ Mỹ mở ra một phép thử mới đối với năng lực thích ứng của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, trong bối cảnh các yêu cầu về chuỗi cung ứng, xuất xứ và tiêu chuẩn thương mại ngày càng khắt khe.

Cơ quan quản lý đã chủ động đối thoại, lắng nghe và tiếp thu ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp.

Tốc độ và tính dự báo trong hoàn thiện pháp luật kinh doanh

Năm 2025 đánh dấu tốc độ hoàn thiện pháp luật kinh doanh cao chưa từng có với 89 đạo luật được thông qua và nhiều thủ tục được cắt giảm. Cùng với những kết quả tích cực, cộng đồng doanh nghiệp cũng đặt ra yêu cầu ngày càng lớn về tính ổn định, khả năng dự báo và sự tham gia thực chất vào quá trình xây dựng chính sách.

Tư vấn cho khách hàng vay mua bất động sản. Ảnh: NAM ANH

Dòng vốn đang được phân loại theo giá trị

Nếu trước đây tín dụng bất động sản chủ yếu được nhìn dưới góc độ rủi ro và cần kiểm soát chặt, thì quyết định mới của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực phục vụ nhu cầu thực như nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất.

Người dân mua xăng E10 tại một cửa hàng tại Hà Nội.Ảnh: THÀNH ĐẠT

Những vấn đề cần lưu tâm khi phủ sóng xăng E10 toàn quốc

Xăng E10 (loại nhiên liệu được pha trộn từ 90% xăng khoáng và 10% ethanol) đã được bán trên toàn quốc từ ngày 1/6 thay thế hoàn toàn xăng khoáng truyền thống. Trong những ngày đầu triển khai, do không có thêm lựa chọn nào khác, người dân vẫn mua xăng E10 sử dụng bình thường. Tuy nhiên, dư luận hiện đang dành sự quan tâm rất lớn đến chất lượng của loại nhiên liệu mới, đặc biệt là khả năng tương thích với phương tiện đang lưu thông, cũng như những tác động lâu dài đối với độ bền của động cơ.

Xe container ra vào khu vực làm thủ tục của một doanh nghiệp logistics tại Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Lạng Sơn).

Dữ liệu quyết định hiệu quả chặn hàng giả tại biên giới

Trong thương mại điện tử xuyên biên giới, hàng giả có thể được vận chuyển bằng bưu kiện nhỏ, chuyển phát nhanh, đơn hàng được chia nhỏ, qua kho trung chuyển và các tuyến giao nhận thay đổi liên tục. Điều đó buộc công tác kiểm soát biên giới phải thay đổi.

Từ “Sell in May” đến World Cup

World Cup 2026 đang đến rất gần và cũng có những số liệu chỉ ra một số thời điểm giao dịch trên thị trường chứng khoán (TTCK) chùng xuống khi diễn ra ngày hội bóng đá lớn nhất thế giới. Dữ liệu thống kê từ MBS chỉ ra thanh khoản của thị trường giảm khoảng 12% trong 3 kỳ World Cup gần nhất là 2014, 2018 và 2022.

Việt Nam - Mỹ ra tuyên bố chung về tiền tệ

Việt Nam - Mỹ ra tuyên bố chung về tiền tệ

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính Mỹ vừa công bố Tuyên bố chung về tiền tệ, tái khẳng định cam kết hợp tác chặt chẽ trong khuôn khổ Đối thoại Chính sách Tài chính vĩ mô Việt Nam - Mỹ, nhấn mạnh việc tuân thủ các nghĩa vụ quốc tế liên quan chính sách tỷ giá và tiền tệ.

Khi sản phẩm là hệ sinh thái

Nếu định nghĩa sản phẩm du lịch là những sự kiện, dịch vụ, hoạt động… phục vụ du khách thì cũng nên nhìn nhận đây là một hệ sinh thái hoặc một chuỗi liên kết để có những chiến lược, giải pháp phù hợp nhằm thu hút và phục vụ du khách một cách tốt nhất.

Kê khai thuế thu nhập cá nhân tại Thuế thành phố Hà Nội. Ảnh: Nam Anh

Chính sách thuế cần phản ánh đúng thu nhập

Chi phí sinh hoạt ngày càng tăng khiến nhiều ý kiến cho rằng chính sách thuế thu nhập cá nhân cần được điều chỉnh linh hoạt hơn, bảo đảm phản ánh đúng thu nhập và giảm áp lực cho người lao động.

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để đón đầu cho phát triển khoa học công nghệ. Ảnh: NGUYỆT ANH

Tận dụng đúng "cửa sổ cơ hội" trong cuộc đua lượng tử

Sau trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn, lượng tử đang trở thành chiến trường công nghệ mới giữa các cường quốc. Tư duy phát triển mới này được thể hiện rất rõ qua việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu hoàn thiện Đề án phát triển công nghệ lượng tử mang tầm chiến lược.

Các doanh nghiệp luôn cần vốn để đầu tư trang thiết bị mở rộng sản xuất, kinh doanh. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mô hình kiến tạo môi trường sản xuất, kinh doanh “2 trong 1”

Khả năng phối hợp thực chất giữa khu vực công và khu vực tư góp phần duy trì môi trường sản xuất và kinh doanh ổn định. Bài viết đề xuất mô hình đối thoại công - tư “2 trong 1” như một cơ chế kiến tạo nhằm gắn kết nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển quốc gia.

Ảnh, đồ họa: KHIẾU MINH

Khi cánh cửa đã mở

Hai mươi năm sau ngày gia nhập WTO, phần lớn những mục tiêu hội nhập kinh tế mà Việt Nam đặt ra đã trở thành hiện thực. Nhưng trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng, câu chuyện không còn chỉ là mở cửa thị trường hay gia tăng xuất khẩu.

Du khách tham quan các làng nghề truyền thống tại Đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: NGUYỆT ANH

Cùng CNN kể chuyện Việt Nam

Việc ngành du lịch Việt Nam tiếp tục hợp tác với CNN để quảng bá hình ảnh điểm đến quốc gia cho thấy cách làm du lịch đang có sự thay đổi rõ nét.

Săn hàng khuyến mại hoặc giảm giá đang được nhiều người tiêu dùng lựa chọn. Ảnh: NAM NGUYỄN

Tiêu dùng nội địa cần thêm lực đẩy

Việc thúc đẩy tiêu dùng nội địa không thể chỉ dựa vào các chương trình giảm giá ngắn hạn mà cần gắn với nâng cao thu nhập và niềm tin của người dân vào triển vọng kinh tế.

Triệu view, triệu lượt khách

Một trong những yếu tố quan trọng góp phần tạo nên sức tăng mạnh lượng du khách trong những kỳ nghỉ lễ chính là sự bùng nổ về nội dung, tương tác trên mạng xã hội. Minh chứng tiêu biểu nhất và gần nhất chính là lượng du khách đã tăng mạnh tại TP Huế trong dịp lễ Giỗ Tổ Hùng Vương cuối tháng 4 vừa qua.

Nhiều ngân hàng lớn đang chuẩn bị triển khai các kế hoạch huy động vốn quy mô lớn qua kênh trái phiếu. Ảnh: NAM ANH

Sự đảo chiều trên thị trường trái phiếu

Ngân hàng vốn được xem là khu vực “khỏe” nhất trên thị trường vốn, nhưng nay cũng đã bước vào cuộc đua huy động trái phiếu với mức lãi suất tiệm cận lãi vay. Nhiều đợt phát hành trái phiếu gần đây của các ngân hàng ghi nhận lãi suất lên tới 8-9%/năm, cao hơn đáng kể so cùng kỳ năm trước.

Tiềm năng rất lớn về gió là nguồn phát triển năng lượng tái tạo của tỉnh Lâm Đồng. Ảnh: NGUYỆT ANH

Dồn dập sóng đầu tư năng lượng tái tạo

Chỉ trong thời gian ngắn, Lâm Đồng liên tiếp đón nhận các đề xuất đầu tư điện mặt trời, thủy điện tích năng và hạ tầng năng lượng từ nhiều doanh nghiệp lớn. Đằng sau làn sóng này là sự dịch chuyển chiến lược của hệ thống điện quốc gia sang các địa phương có khả năng phát triển nguồn điện linh hoạt và ổn định hơn.

Đầu tư công càng lớn, kỷ luật thực thi càng phải nghiêm

Đầu tư công càng lớn, kỷ luật thực thi càng phải nghiêm

Giải ngân vốn đầu tư công đã tăng tốc từ quý II/2026. Tuy nhiên, từ nay đến cuối năm, vấn đề không chỉ nằm ở tỷ lệ giải ngân. Quan trọng hơn là hiệu quả của từng đồng vốn ngân sách đối với nền kinh tế. Báo Thời Nay phỏng vấn GS, TS, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long (ảnh dưới) về nội dung này.

Những công cụ mới xuất hiện liên tục khiến kỹ sư lập trình phải cập nhật kỹ năng thường xuyên. Ảnh: NAM ANH

AI định hình lại thị trường nhân lực IT

Chỉ trong vài năm trở lại đây, trí tuệ nhân tạo (AI) đã làm thay đổi sâu sắc cách vận hành của ngành công nghiệp phần mềm. Những công việc từng cần cả một nhóm kỹ sư phối hợp nhiều tuần lễ nay có thể được hoàn thiện chỉ trong vài ngày với sự hỗ trợ của AI.

Khi hộ kinh doanh sợ lớn lên

Khi hộ kinh doanh sợ lớn lên

Áp lực chi phí và tuân thủ đang khiến nhiều hộ kinh doanh co cụm, ngại mở rộng. Giảm gánh nặng thủ tục, tạo môi trường dễ tuân thủ hơn được xem là chìa khóa để khu vực này phục hồi và phát triển bền vững.

Sạch hơn ngon

Một sự chuyển dịch đáng chú ý trong lĩnh vực kinh doanh ăn uống (F&B) thời gian gần đây chính là yếu tố vệ sinh an toàn thực phẩm. Trước kia, nhà hàng hay quán ăn nào làm bếp theo mô hình mở, để khách có thể quan sát quá trình chế biến, đã được xem là bước đột phá, thì hiện nay yếu tố này đã trở thành thông lệ.

Các hãng hàng không linh hoạt áp dụng nhiều giải pháp để tiết giảm chi phí. Ảnh: KỲ DUYÊN

Kích cầu hàng không, du lịch để thúc đẩy tăng trưởng

Cú sốc giá nhiên liệu đặt các hãng hàng không và lữ hành đứng trước thử thách mới, không chỉ là cạnh tranh về giá mà phải xem xét trong tổng thể chuỗi vận tải-lưu trú-dịch vụ-điểm đến và đặc biệt là phải xây dựng nền tảng phát triển bền vững để thích ứng tốt hơn trong bối cảnh thị trường liên tục thay đổi.