AI định hình lại thị trường nhân lực IT

Chỉ trong vài năm trở lại đây, trí tuệ nhân tạo (AI) đã làm thay đổi sâu sắc cách vận hành của ngành công nghiệp phần mềm. Những công việc từng cần cả một nhóm kỹ sư phối hợp nhiều tuần lễ nay có thể được hoàn thiện chỉ trong vài ngày với sự hỗ trợ của AI.

Những công cụ mới xuất hiện liên tục khiến kỹ sư lập trình phải cập nhật kỹ năng thường xuyên. Ảnh: NAM ANH
Những công cụ mới xuất hiện liên tục khiến kỹ sư lập trình phải cập nhật kỹ năng thường xuyên. Ảnh: NAM ANH

Gia Huy, một kỹ sư lập trình đã có bốn năm kinh nghiệm cho biết, AI đang thay đổi gần như toàn bộ quy trình làm việc của anh. Nếu như trước đây, để triển khai một dự án cho doanh nghiệp cần sự phối hợp của nhiều thành viên (từ thiết kế hệ thống, viết mã, kiểm thử cho đến hoàn thiện sản phẩm...), thì nay nhiều khâu đã được tự động hóa nhờ AI.

“Thừa thợ, thiếu chuyên gia”

Sự thay đổi này đang giúp doanh nghiệp công nghệ nâng cao năng suất lao động đáng kể. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, tốc độ phát triển sản phẩm được xem là yếu tố quyết định khả năng tồn tại của doanh nghiệp công nghệ. AI vì thế nhanh chóng trở thành công cụ chiến lược đối với nhiều công ty phần mềm.

Tuy nhiên, phía sau sự thuận lợi ấy là áp lực ngày càng lớn đối với người lao động ngành công nghệ. AI không làm cho công việc của kỹ sư phần mềm trở nên nhẹ nhàng hơn như nhiều người hình dung.

Theo Gia Huy, những công cụ mới xuất hiện liên tục khiến kỹ sư lập trình phải cập nhật kỹ năng thường xuyên, đồng thời tích lũy kinh nghiệm để kiểm soát rủi ro và hạn chế sai sót khi sử dụng AI.

Không ít kỹ sư phần mềm hiện nay đang đối mặt với áp lực phải “tự đào tạo lại” để thích ứng với công nghệ mới. Những kiến thức từng được xem là lợi thế chỉ vài năm trước có thể nhanh chóng trở nên lạc hậu. Điều đó khiến vòng đời kỹ năng trong ngành công nghệ ngày càng ngắn hơn.

Thực tế cho thấy AI đang dần thay thế nhiều công việc lập trình cơ bản nhưng lại làm gia tăng nhu cầu đối với nhóm kỹ sư trình độ cao. Các vị trí đòi hỏi tư duy hệ thống, kiểm thử chuyên sâu, quản trị dữ liệu hay phát triển sản phẩm tích hợp AI ngày càng trở nên khan hiếm.

Anh Nguyễn Hữu Đăng, Giám đốc Trung tâm AI xuất sắc của Công ty cổ phần VTI cho biết, AI hiện đã trở thành một phần không thể thiếu trong hoạt động phát triển phần mềm của doanh nghiệp. “Chúng tôi có thể tiết kiệm được nhân sự ở trình độ lập trình cơ bản nhờ AI nhưng lại đối mặt với sự thiếu hụt nghiêm trọng những chuyên gia kiểm thử, có kinh nghiệm chuyên môn cấp cao”, anh Đăng nhận định.

Ông Phạm Thái Sơn, Tổng Giám đốc NTQ cho rằng, thị trường công nghệ thông tin Việt Nam hiện nay đang rơi vào tình trạng “thừa thợ, thiếu chuyên gia”. Theo ông Sơn, số lượng sinh viên tốt nghiệp ngành công nghệ thông tin mỗi năm khá lớn nhưng nguồn nhân lực đáp ứng được yêu cầu thực tế của doanh nghiệp, đặc biệt ở các lĩnh vực mới như AI, dữ liệu lớn hay an ninh mạng lại rất hạn chế. “Cơn khát nhân lực về lâu dài có thể ảnh hưởng không nhỏ tới tính cạnh tranh của doanh nghiệp công nghệ Việt”, ông Sơn nhấn mạnh.

Trong báo cáo xu hướng tuyển dụng 2025-2026 của nền tảng tuyển dụng TopCV công bố cuối năm ngoái, lĩnh vực IT và phần mềm đứng thứ hai trong nhóm ngành được doanh nghiệp ưu tiên tuyển dụng với tỷ lệ 8,64%.

Tuy nhiên, đây cũng là nhóm ngành gặp khó khăn lớn trong tuyển dụng nhân lực chất lượng cao. Theo TopCV, 5 vị trí khó tuyển nhất hiện nay gồm kỹ sư AI (12,2%), kỹ sư cầu nối (9,92%), kiến trúc sư giải pháp (9,16%), lập trình viên di động (7,63%) và kiến trúc sư phần mềm (6,87%).

Những con số này phản ánh nhu cầu rất lớn của doanh nghiệp đối với nhân lực công nghệ trình độ cao trong bối cảnh AI đang tái định hình ngành phần mềm. Đặc biệt, kỹ sư AI hiện trở thành nhóm nhân lực được săn đón mạnh nhất khi nhiều doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình ứng dụng AI vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo ông Phạm Thái Sơn, để thu hút nhân tài, nhiều doanh nghiệp đang sẵn sàng tăng lương và mở rộng chế độ đãi ngộ cho các vị trí kỹ sư AI, chuyên gia dữ liệu hay kiến trúc sư giải pháp. “Tuy nhiên, tiền lương không còn là yếu tố duy nhất quyết định khả năng giữ chân nhân sự công nghệ. Người lao động hiện nay có xu hướng tìm kiếm môi trường cho phép họ tiếp cận công nghệ mới, tham gia các dự án lớn và có cơ hội phát triển lâu dài”, ông Sơn cho biết.

Cuộc cạnh tranh nhân lực giữa các doanh nghiệp công nghệ hiện không chỉ diễn ra trong nước mà còn mở rộng ra thị trường quốc tế. Với sự phát triển của mô hình làm việc từ xa, nhiều kỹ sư giỏi tại Việt Nam có thể làm việc trực tiếp cho doanh nghiệp nước ngoài với mức thu nhập hấp dẫn hơn rất nhiều.

AI định hình lại thị trường lao động và yêu cầu tái đào tạo nhân lực

Báo cáo xu hướng tuyển dụng 2025-2026 của ITViec công bố đầu năm nay cho thấy thị trường lao động công nghệ đang có dấu hiệu phục hồi nhưng trở nên “kén chọn” hơn.

Có 66,1% số doanh nghiệp dự kiến tăng nhân sự IT trong năm 2025 và 69,6% tiếp tục mở rộng tuyển dụng trong năm 2026. Tuy nhiên, cũng có 34,3% số doanh nghiệp cho biết, AI đã giúp cải thiện năng suất lao động, nên họ không cần tuyển thêm nhân sự.

Xu hướng này phản ánh sự thay đổi rõ rệt của thị trường công nghệ. Doanh nghiệp không còn ưu tiên tuyển số lượng lớn lập trình viên phổ thông mà chuyển sang tìm kiếm nhóm nhân sự tinh gọn, có khả năng làm chủ AI và tham gia vào các khâu phát triển sản phẩm có giá trị cao hơn.

Không chỉ thay đổi ngành công nghiệp phần mềm, AI đang dần định hình lại toàn bộ thị trường lao động Việt Nam. Khảo sát cho thấy có tới 40,7% số doanh nghiệp lựa chọn AI là định hướng chiến lược cho giai đoạn phát triển mới.

Riêng trong ngành IT - phần mềm, tỷ lệ doanh nghiệp chọn AI làm định hướng chiến lược lên tới 58%, cao hơn nhiều so với blockchain hay an ninh mạng. Các vị trí được dự báo có nhu cầu cao nhất trong thời gian tới gồm kỹ sư phần mềm nâng cao, kỹ sư dữ liệu, chuyên gia khoa học dữ liệu và kỹ sư tự động hóa.

Theo Báo cáo thị trường lao động năm 2026 của Navigos Group, khả năng hiểu và ứng dụng công nghệ trong công việc, đặc biệt là AI, hiện là yêu cầu được doanh nghiệp ưu tiên hàng đầu với tỷ lệ 76,8%.

Báo cáo cũng cho thấy sự phát triển mạnh của các lĩnh vực công nghệ cao như AI, Fintech hay Big Data đang khiến nhu cầu tuyển dụng dịch chuyển mạnh sang nhóm nhân lực có kỹ năng chuyên sâu thay vì sinh viên mới ra trường. AI làm tăng năng suất cá nhân, đồng thời cũng làm tăng độ phức tạp của hệ thống.

Ông Nguyễn Hữu Đăng cho rằng, trong kỷ nguyên AI, kỹ sư phần mềm không còn đơn thuần là người viết mã mà phải trở thành những “kiến trúc sư công nghệ” có khả năng giải quyết bài toán thực tiễn bằng tư duy sáng tạo và năng lực thích ứng cao.

Theo các chuyên gia, AI không làm giảm nhu cầu nhân lực ngành công nghệ mà đang tái cấu trúc thị trường lao động theo hướng ưu tiên nhân lực chất lượng cao. Những kỹ sư có khả năng làm chủ công nghệ mới, hiểu dữ liệu và có tư duy sản phẩm sẽ trở thành lực lượng then chốt trong quá trình chuyển đổi số.

Trong bối cảnh đó, bài toán đào tạo nhân lực công nghệ đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Các trường đại học, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ hơn để rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế của thị trường.

Nhiều chuyên gia nhận định, lợi thế cạnh tranh trong kỷ nguyên AI không còn thuộc về quốc gia có nguồn lao động đông mà thuộc về nơi sở hữu đội ngũ nhân lực chất lượng cao, có khả năng sáng tạo và thích ứng nhanh với thay đổi công nghệ.

Nghịch lý của ngành công nghiệp phần mềm hiện nay vì thế không nằm ở việc AI lấy đi việc làm, mà ở chỗ AI đang tạo ra nhu cầu rất lớn đối với nhóm nhân lực tinh hoa mà thị trường chưa thể đáp ứng kịp. Nếu AI làm biến mất phần lớn công việc kỹ thuật có tính lặp lại, thế hệ kỹ sư kế tiếp sẽ trưởng thành bằng cách nào? Đây cũng là phép thử đối với năng lực thích ứng của doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và người lao động Việt Nam trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.

Có thể bạn quan tâm

Nguồn cung hàng hóa thiết yếu được bảo đảm sẽ ổn định giá cả tiêu dùng. Ảnh: NAM NGUYỄN

Giữ đà tăng trưởng cao, chủ động kiểm soát lạm phát

Sáu tháng đầu năm 2026, kinh tế Việt Nam tiếp tục phục hồi tích cực với tốc độ tăng trưởng cao, chỉ số giá tiêu dùng tiến sát ngưỡng mục tiêu điều hành. Vấn đề đặt ra không chỉ là đà tăng trưởng, mà phải bảo đảm ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và củng cố nền tảng phát triển bền vững.

Thi công cầu cạn thuộc gói XL1 trên tuyến cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột.

Nỗ lực rút ngắn tiến độ trong điều kiện thi công phức tạp

Các nhà thầu thi công dự án đường cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột đang huy động cao độ nhân lực, thiết bị, tăng ca kíp nhằm rút ngắn tối đa thời gian thực hiện. Tuy nhiên, trong điều kiện địa hình đồi núi, địa chất phức tạp, nguồn vật liệu khan hiếm và chi phí tăng cao, việc tăng tốc cần được đặt trong nguyên tắc bảo đảm an toàn, chất lượng và hiệu quả.

Với lực lượng lao động trẻ, Việt Nam có sức hút đáng kể đối với các nhà đầu tư. Ảnh: NAM ANH

Giữ lợi thế thu hút FDI bằng môi trường đầu tư

Làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng vẫn mở ra cơ hội cho Việt Nam. Tuy nhiên, để duy trì sức hút với các nhà đầu tư quốc tế, Việt Nam cần chuyển từ cạnh tranh bằng ưu đãi sang cạnh tranh bằng chất lượng môi trường đầu tư.

Đổi vai

Trên thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam, trước đây, nhà đầu tư (NĐT) nước ngoài thường gắn với lợi thế vốn lớn, nhiều kinh nghiệm. Nhưng hiện tại, không phải quỹ nước ngoài nào cũng có những lợi thế đó.

Hiệp hội Dệt may Việt Nam vẫn duy trì được mức xuất siêu 9,2 tỷ USD. Ảnh: NAM NGUYỄN

Hướng tới mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu

Trong sáu tháng đầu năm 2026, hoạt động thương mại quốc tế chịu nhiều tác động từ biến động địa - chính trị, xu hướng bảo hộ thương mại, các tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe và sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Những yếu tố này vừa tạo ra thách thức, vừa mở ra nhiều cơ hội mới cho hàng hóa Việt Nam nếu doanh nghiệp chủ động thích ứng, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng tốt các yêu cầu của thị trường.

Tự mở kênh bán hàng trực tuyến

Mặc dù các sàn thương mại điện tử (TMĐT) lớn như Shopee, TikTok Shop, Lazada, Tiki… đang bao trùm thị trường nhưng không ít đơn vị kinh doanh vẫn thiết lập một kênh bán hàng riêng cho mình.

Toàn cảnh Hội thảo “Tăng trưởng 2 con số - Động lực từ doanh nghiệp” do Báo Nhân Dân phối hợp Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức.

"Tăng trưởng 2 con số - Động lực từ doanh nghiệp"

Mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn mới đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về một môi trường kinh doanh thật sự thông thoáng, minh bạch và khuyến khích đổi mới sáng tạo. Khi doanh nghiệp được “cởi trói”, nguồn lực đầu tư, năng lực sản xuất và khát vọng vươn lên của khu vực tư nhân sẽ chuyển hóa thành động lực tăng trưởng bền vững cho đất nước.

Doanh nghiệp bất động sản đang phải cạnh tranh quyết liệt hơn để thu hút vốn. Ảnh: NAM ANH

Dòng vốn triệu USD đổi “khẩu vị”

Thị trường mua bán sáp nhập (M&A) bất động sản đang bước sang một chu kỳ thận trọng hơn. Nhà đầu tư yêu cầu dự án phải chứng minh được pháp lý, tiến độ, hiệu quả khai thác và dòng tiền.

Khi đa dạng trở nên cấp thiết

Hiện tượng cổ phiếu (CP) vốn hóa lớn, đầu ngành (blue chip) giảm sàn, mất giá xuất hiện khá nhiều trong năm 2026 này. Đây vốn là những CP có rủi ro thấp, nhưng đứng trước những biến động bất ngờ, nhà đầu tư (NĐT) cần có những giải pháp để bảo vệ danh mục, mà đa dạng hóa có thể là lựa chọn mang tính cấp thiết.

Các sản phẩm dệt may từ nguyên liệu sợi tre được khách nước ngoài quan tâm. Ảnh: HẢI NAM

Hướng tới mở rộng thị trường nước ngoài

Nền tảng số về phát triển thị trường nước ngoài do Vụ Phát triển Thị trường nước ngoài (TTNN), Bộ Công thương và hệ thống các cơ quan Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài phối hợp vận hành, là sáng kiến góp phần tìm kiếm cơ hội giao thương quốc tế. Nền tảng cung cấp dữ liệu xuất nhập khẩu, tin tức thị trường và các báo cáo chuyên sâu cho doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và các cơ quan quản lý.

Xây dựng sâm Ngọc Linh thành thương hiệu quốc gia

Ngày 2/7, Viện Hóa học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm) đã ký kết Thỏa thuận hợp tác nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ với Tập đoàn Y dược sâm Ngọc Linh Việt Nam. Sự kết hợp nghiên cứu được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho hoạt động nghiên cứu ứng dụng, nâng cao giá trị dược liệu Việt Nam, đặc biệt là sâm Ngọc Linh.

Trải nghiệm làm tăng giá trị

Một người đang sinh sống tại Nha Trang, có dịp vào TP Hồ Chí Minh công tác và đi chợ đã bất ngờ khi thấy giá một số loại hải sản ở chợ ngang bằng, có khi còn rẻ hơn tại Nha Trang, dù mức độ tươi ngon, chất lượng là như nhau. Thực tế, nếu quá trình bảo quản, vận chuyển và tiêu thụ vận hành tối ưu thì vẫn đưa ra thị trường được các sản phẩm hải sản tươi với giá phải chăng. Và từ đây cũng đặt ra vấn đề, yếu tố giá bán, dù quan trọng, nhưng không phải quyết định tất cả hành vi mua.

Lượng du khách nước ngoài tăng cao làm cho sức cầu trong nước có xu hướng cải thiện. Ảnh: NAM NGUYỄN

Động lực để kinh tế bứt tốc nửa cuối năm

Để đạt mục tiêu tăng trưởng 10% trong năm 2026, nền kinh tế cần tiếp tục phát huy hiệu quả các động lực truyền thống, đồng thời khơi thông các động lực tăng trưởng mới trong nửa cuối năm.

Đồ họa: KHIẾU MINH

Từ thu nhập trung bình cao đến quốc gia phát triển

Việc Ngân hàng Thế giới (WB) xếp Việt Nam vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao là sự ghi nhận hành trình gần 40 năm đổi mới, đồng thời mở ra chặng đường phát triển mới với nhiều cơ hội và thách thức.

Không ít người vẫn coi việc sử dụng các sản phẩm phim ảnh, âm nhạc cho đến phần mềm máy tính miễn phí là điều bình thường. Ảnh: NAM ANH

Tạo dựng văn hóa tôn trọng sáng tạo

Xem phim trên các trang web miễn phí, tải sách điện tử hay sử dụng phần mềm không bản quyền từng là những hành vi phổ biến. Khi khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số trở thành động lực phát triển đất nước, nhận thức về giá trị của tài sản trí tuệ cũng đang thay đổi.

Tâm lý e ngại ban đầu đối với xăng E10 dần được xóa bỏ thông qua công tác truyền thông và thực tế sử dụng. Ảnh: KHIẾU MINH

Hoàn thiện cơ chế triển khai xăng E10 trên toàn quốc

Sau một tháng triển khai bán xăng sinh học E10 trên phạm vi toàn quốc (từ ngày 1/6), thị trường đã ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực về tiêu thụ, nguồn cung và vận hành hệ thống phân phối. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả bước đầu, vấn đề bảo đảm nguồn cung ethanol cũng như những khó khăn của hệ thống bán lẻ đang đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế để lộ trình chuyển đổi diễn ra bền vững.

Việc nâng trần lên 40% sẽ giúp các ngân hàng có thêm dư địa cho vay trung, dài hạn. Ảnh: NGUYỆT ANH

Hướng đi của dòng tiền mới được “mở van”

Việc nâng trần vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn được đánh giá sẽ mở thêm không gian tín dụng, với hơn 1 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng đặt ra lo ngại về hướng đi của lượng vốn mới này.

Số hóa hỗ trợ phát triển kinh tế di sản

Trong phát triển kinh tế di sản, hoạt động số hóa góp phần quan trọng vào việc bảo tồn, phát triển, để các di sản đem lại lợi ích về mặt kinh tế. Thực tiễn tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ 6 diễn ra tại tỉnh Khánh Hòa từ 26 đến 28/6 là minh chứng sống động cho lợi ích của số hóa di sản.

Triển khai chính sách gia hạn nộp thuế, tiền thuê đất

Triển khai chính sách gia hạn nộp thuế, tiền thuê đất

Cục Thuế vừa ban hành công điện yêu cầu Thuế các tỉnh, thành phố cùng các đơn vị trực thuộc khẩn trương triển khai Nghị định số 245/2026/NĐ-CP của Chính phủ về gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và tiền thuê đất trong năm 2026 nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh vượt qua khó khăn, duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Hàng tồn kho là một trong những nguyên nhân khiến lợi nhuận chưa thể chuyển hóa thành tiền mặt. Ảnh: NAM ANH

Dòng tiền mới là phép thử

Dù lợi nhuận vẫn hiện hữu trên báo cáo tài chính, nhưng dòng tiền kinh doanh của nhiều doanh nghiệp bất động sản lại tiếp tục âm. Khoảng cách kéo dài giữa “lãi trên sổ sách” và “tiền thật” có thể biến thành áp lực thanh khoản, đặc biệt với doanh nghiệp có nợ ngắn hạn lớn.

Đại học Bách khoa là một trong những trung tâm đào tạo và nghiên cứu chip bán dẫn (IC) trọng điểm của Việt Nam. Ảnh: ANH QUÂN

Xây dựng năng lực tự chủ bán dẫn

Việt Nam đã có đội ngũ thiết kế vi mạch, nhưng khoảng cách từ bản thiết kế đến con chip hoàn chỉnh vẫn là nút thắt lớn. Sự ra đời của Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho mục tiêu tự chủ công nghệ.

Thị trường điện Việt Nam vẫn có sức hút đáng kể đối với dòng vốn tư nhân.

Mở khung chính sách cho năng lượng

Trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi), nhóm các nhà đầu tư năng lượng quy mô lớn - từ điện gió ngoài khơi đến điện khí LNG - tiếp tục gửi nhiều kiến nghị liên quan đến tín dụng, bảo đảm đầu tư và hợp đồng mua bán điện.