Nâng cao năng lực báo chí về việc làm thỏa đáng và an sinh xã hội tại Việt Nam

Ngày 22/6, tại Hà Nội, gần 50 nhà báo, biên tập viên đến từ các cơ quan báo chí trung ương và địa phương đã được tập huấn nâng cao năng lực đưa tin về lao động, tiền lương và an sinh xã hội.

Chương trình do Văn phòng Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) tại Việt Nam phối hợp Viện nghiên cứu Chính sách và Phát triển truyền thông (IPS) tổ chức, nhằm thúc đẩy sự hiểu biết của công chúng về các chính sách lao động và an sinh xã hội.

Diễn ra một ngày sau Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, khóa tập huấn đã quy tụ các nhà báo cùng các chuyên gia của ILO, các nhà hoạch định chính sách nhằm giúp người tham dự hiểu sâu hơn về những chuyển biến sâu sắc đang định hình lại thị trường lao động Việt Nam, bao gồm già hóa dân số, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và sự phát triển của hình thức làm việc qua nền tảng số.

Khóa tập huấn trang bị cho người tham dự những kiến thức thực tiễn về an sinh xã hội, chính sách tiền lương và các tiêu chuẩn lao động quốc tế, đồng thời nâng cao khả năng phân tích các vấn đề chính sách phức tạp cũng như truyền tải tác động của những chính sách này đến người lao động, người sử dụng lao động và toàn xã hội. Các phần thảo luận tương tác và nghiên cứu tình huống cũng giúp các nhà báo tìm hiểu cách chuyển hóa những vấn đề chính sách mang tính kỹ thuật thành nội dung dễ tiếp cận, qua đó góp phần thúc đẩy đối thoại công khai dựa trên thông tin đầy đủ.

Phát biểu khai mạc chương trình, bà Sinwon Park, Giám đốc Văn phòng Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) tại Việt Nam, nhấn mạnh, Việt Nam đang trải qua những chuyển biến sâu sắc về nhân khẩu học, kinh tế và công nghệ. Dân số già hóa, sự phát triển của lao động trên nền tảng số, tự động hóa và chuyển đổi số đang làm thay đổi thế giới việc làm theo những cách tác động đến hàng triệu người lao động, đặc biệt là lao động phi chính thức, lao động lớn tuổi và lao động di cư.

"Khi thế giới việc làm của Việt Nam tiếp tục thay đổi, các nhà báo đóng vai trò quan trọng trong việc giúp công chúng hiểu được những chính sách về lao động, tiền lương và an sinh xã hội tác động như thế nào đến cuộc sống của người dân. Bằng cách tăng cường hoạt động báo chí dựa trên bằng chứng, chúng ta có thể thúc đẩy đối thoại công khai sâu sắc hơn và xây dựng sự hiểu biết rộng rãi hơn về những chính sách hỗ trợ việc làm thỏa đáng và công bằng xã hội", bà Sinwon Park nói.

Cũng theo Giám đốc ILO tại Việt Nam, những thay đổi này không chỉ diễn ra ở Việt Nam. Chỉ cách đây 10 ngày, chính phủ, tổ chức của người sử dụng lao động và tổ chức của người lao động trên toàn thế giới đã thông qua một Công ước lịch sử mới của ILO về việc làm thỏa đáng trong nền kinh tế nền tảng (Công ước 193), khẳng định rằng đổi mới sáng tạo phải luôn đi đôi với việc bảo đảm quyền của người lao động, tiền lương công bằng và an sinh xã hội. Đây là lời nhắc nhở rằng khi thế giới việc làm không ngừng thay đổi, cách chúng ta hiểu, đưa tin và định hình đối thoại công chúng về những thay đổi đó cũng cần phải phát triển theo.

Với vai trò của mình, các nhà báo giữ một vị trí hết sức quan trọng trong việc giúp công chúng hiểu rõ những chuyển biến này. Những bài báo chính xác, dựa trên bằng chứng sẽ góp phần xây dựng niềm tin, giảm thiểu những nhận thức sai lệch và tạo điều kiện để người dân tham gia một cách có ý nghĩa vào đối thoại chính sách. Điều này đặc biệt quan trọng khi đưa tin về các vấn đề phức tạp như an sinh xã hội, tiền lương, bảo đảm thu nhập và tương lai của việc làm.

Đôi khi, các bài báo chỉ tập trung vào những sự kiện đơn lẻ hoặc các thông báo chính sách mà chưa đi sâu phân tích các xu hướng rộng hơn cũng như tác động của chúng đối với cuộc sống của người dân. Đằng sau mỗi cuộc thảo luận về lương hưu, tiền lương, bảo hiểm xã hội hay lao động trên nền tảng số là những con người và những gia đình đang chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các quyết định chính sách. Khóa tập huấn hôm nay được tổ chức nhằm hỗ trợ các nhà báo kể những câu chuyện ở góc nhìn rộng hơn đó, thông qua việc cung cấp kiến thức thực tiễn, chia sẻ các góc nhìn quốc tế và tạo cơ hội trao đổi trực tiếp với các chuyên gia.

Tại buổi tập huấn, bà Hoàng Thị Bích Hạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Lưu chiểu dữ liệu truyền thông số quốc gia, Thường trực Trung tâm Hỗ trợ chuyển đổi số báo chí, Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) giới thiệu nội dung “Nâng cao vai trò của báo chí trong truyền thông chính sách về an sinh xã hội, tiền lương và việc làm thỏa đáng”. Trong đó, tham luận này nhấn mạnh vai trò của báo chí trong việc cung cấp thông tin chính xác, khách quan và dựa trên bằng chứng về các vấn đề lao động, việc làm, tiền lương và an sinh xã hội; đồng thời góp phần tăng cường hiểu biết của công chúng, thúc đẩy đối thoại chính sách và nâng cao hiệu quả truyền thông trong bối cảnh thị trường lao động đang có nhiều thay đổi dưới tác động của chuyển đổi số và già hóa dân số.

Đồng thời, các nhà báo cũng được chia sẻ thông tin về ba chuyên đề đáng quan tâm về chủ đề lao động và việc làm. Đó là: Sự chuyển đổi của thị trường lao động, quyền của người lao động và tương lai của việc làm của Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Công Giao (Trường đại học Luật Hà Nội); Các tiêu chuẩn an sinh xã hội và những vấn đề chính sách đang được quan tâm tại Việt Nam của ông André Gama, chuyên gia an sinh xã hội châu Á-Thái Bình Dương đến từ ILO; Tiền lương bảo đảm thu nhập và việc làm thỏa đáng: Đưa tin về các vấn đề tiền lương - những thách thức đối với nhà báo và một số quan niệm phổ biến cần làm rõ của ông Xavier Estupinan, chuyên gia tiền lương khu vực châu Á-Thái Bình Dương (ILO).

Tiếp nối đà phát triển từ khóa tập huấn trực tiếp này, sáng kiến sẽ được duy trì thông qua một chuỗi hội thảo trực tuyến theo chủ đề, mở rộng tới mạng lưới hơn 100 nhà báo. Các hội thảo trực tuyến sẽ thường xuyên cập nhật những xu hướng mới của thị trường lao động, kinh nghiệm quốc tế và các nghiên cứu mới của ILO, với những chủ đề thời sự như: Bảo vệ người lao động trên nền tảng số, điều chỉnh hệ thống an sinh xã hội thích ứng với già hóa dân số, tác động của lương tối thiểu, và thúc đẩy truyền thông có trách nhiệm, dựa trên bằng chứng về chính sách lao động và xã hội.

Thông qua việc xây dựng một mạng lưới các nhà báo, chương trình hướng tới hỗ trợ họ sản xuất những bài viết chính xác, sát thực tế và có tác động hơn, qua đó góp phần thúc đẩy tranh luận công khai dựa trên thông tin đầy đủ và tăng cường đối thoại chính sách về việc làm thỏa đáng và công bằng xã hội tại Việt Nam.