Trí tuệ nhân tạo tạo sinh tác động tới thị trường lao động Việt Nam

Theo báo cáo mới nhất của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), khoảng 11,5 triệu lao động nam và nữ tại Việt Nam (tương đương cứ 5 người thì có 1 người) đang làm những công việc có khả năng chịu tác động từ trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI).

Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GEN AI) có thể làm thay đổi hàng triệu việc làm tại Việt Nam. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)
Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GEN AI) có thể làm thay đổi hàng triệu việc làm tại Việt Nam. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)

Ngày 16/4, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) công bố Báo cáo “Trí tuệ nhân tạo tạo sinh và việc làm tại Việt Nam: Mức độ tác động tới thị trường lao động và các khuyến nghị chính sách”.

Báo cáo tóm tắt của ILO xác định mức độ chịu tác động của trí tuệ nhân tạo tạo sinh tại Việt Nam, cũng như sự phân bố của tác động đó theo các ngành, nghề, địa phương và các nhóm người lao động, bao gồm cả sự khác biệt theo giới tính, trình độ học vấn và mức độ chính thức của việc làm.

Theo đó, sẽ có khoảng 11,5 triệu lao động nam và nữ tại Việt Nam, tương đương cứ 5 người thì có 1 người, đang làm những công việc có khả năng chịu tác động từ trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI).

Báo cáo cũng chỉ ra rằng, mặc dù GenAI có thể sẽ gây ra những thay đổi trên diện rộng, nhưng kịch bản khả dĩ nhất là sự biến đổi về tính chất tác vụ trong công việc thay vì thay thế con người hàng loạt.

Chỉ có khoảng 1 triệu lao động đang làm những công việc có tính chuẩn hóa cao và dễ bị AI thay thế hoàn toàn. Điều này cho thấy nguy cơ tự động hóa hoàn toàn chỉ ảnh hưởng đến một tỷ lệ nhỏ lực lượng lao động (dưới 2%), thấp hơn so các quốc gia trong khu vực như: Indonesia, Philippines và Thái Lan.

Đồng thời, báo cáo cũng cho thấy mức độ ảnh hưởng của GenAI không đồng đều trên thị trường lao động. Trong đó: nhóm lao động làm công việc hỗ trợ hành chính-văn thư đối mặt với rủi ro cao nhất, với gần hai phần ba nhân sự trong nhóm này có khả năng bị tự động hóa một phần tác vụ. Các ngành tài chính-bảo hiểm, bán buôn-bán lẻ, và thông tin-truyền thông là những ngành có tỷ lệ chịu tác động cao nhất bởi GenAI.

Về mặt địa lý, người lao động tại các thành phố lớn như: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng chiếm hơn một phần ba tổng số việc làm trên cả nước có khả năng bị tác động.

Đặc biệt, báo cáo cũng nhấn mạnh về khoảng cách giới. Theo đó, phụ nữ có khả năng làm việc trong các ngành nghề chịu tác động của GenAI cao hơn nam giới, với tỷ lệ ảnh hưởng lần lượt là 24,1% so 17,8%. Ngay cả khi tính đến các yếu tố về trình độ học vấn hay đặc thù ngành nghề, lao động nữ vẫn chịu mức độ ảnh hưởng cao hơn đáng kể.

Điều này phản ánh thực tế lao động nữ thường tập trung ở các vị trí văn phòng, hành chính và dịch vụ, những nơi các GenAI dễ ứng dụng hơn do tính chất công việc mang tính chuẩn hóa cao và phải xử lý nhiều tài liệu.

Những tác động này thể hiện rõ hai mặt: Trong các ngành bán hàng với lực lượng lao động nữ chiếm khoảng hai phần ba nhân sự, GenAI có thể giúp tăng năng suất và cải thiện chất lượng công việc. Ngược lại, với các vị trí văn phòng với tính chất công việc lặp đi lặp lại thì nguy cơ bị thay thế một phần tác vụ trở nên rõ rệt hơn. Điều này đe dọa đến sự ổn định vốn có của nhóm công việc hiện đang cung cấp việc làm chính thức cho nhiều phụ nữ.

Giám đốc quốc gia Văn phòng Tổ chức Lao động Quốc tế tại Việt Nam, bà Sinwon Park cho biết: Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để biến trí tuệ nhân tạo tạo sinh thành động lực thúc đẩy năng suất và việc làm thỏa đáng. Tuy nhiên, lợi ích và rủi ro sẽ không được phân bổ đồng đều, trong đó phụ nữ phải đối mặt với mức độ tác động bởi GenAI cao hơn.

"Để quá trình chuyển đổi này diễn ra đúng hướng, chúng ta cần hành động quyết liệt ngay từ bây giờ: củng cố quản trị AI phù hợp các tiêu chuẩn lao động, đầu tư vào nâng cao kỹ năng cho người lao động, bảo đảm người lao động có tiếng nói trong quá trình đưa AI vào nơi làm việc, hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng AI có trách nhiệm để nâng cao năng suất gắn với việc làm thỏa đáng, và thiết lập các biện pháp bảo vệ để quá trình đổi mới công nghệ diễn ra công bằng và bao trùm", bà Sinwon Park nhấn mạnh.

Có thể thấy, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số, các chính sách chủ động và bao trùm sẽ đóng vai trò then chốt để bảo đảm lợi ích của GenAI được chia sẻ rộng rãi và không một người lao động nào bị bỏ lại phía sau.

Dù có nhiều lo ngại trên toàn cầu về tình trạng mất việc làm do AI, báo cáo chưa tìm thấy bằng chứng rõ ràng nào về việc giảm cơ hội việc làm đối với lao động trẻ, có trình độ cao trong các ngành chịu ảnh hưởng bởi GenAI tại Việt Nam trong giai đoạn 2022-2024.

Ngược lại, việc làm trong các ngành dịch vụ vẫn tiếp tục tăng trưởng trong những năm gần đây, cho thấy nhu cầu lao động vẫn ổn định khi việc ứng dụng AI mới chỉ ở giai đoạn đầu.

Báo cáo cũng kêu gọi sự phối hợp hành động giữa Nhà nước, người sử dụng lao động, người lao động và các bên liên quan.

Các lĩnh vực ưu tiên bao gồm: tăng cường quản trị AI và năng lực thể chế, có chú trọng đến bình đẳng giới và chống phân biệt đối xử; củng cố hệ thống thông tin thị trường lao động để theo dõi sát sao tác động thay đổi hằng ngày của AI; thúc đẩy ứng dụng AI có trách nhiệm thông qua đối thoại xã hội tại nơi làm việc; hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa kết hợp việc nâng cao năng suất với bảo đảm việc làm thỏa đáng; và đầu tư vào các chương trình đào tạo và phát triển kỹ năng có chú trọng giới và các chính sách hỗ trợ nhóm lao động dễ bị tổn thương nhất.

Có thể bạn quan tâm

Tin nổi bật ngày 18/10: Ký kết Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và các nước thành viên Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu; Quốc hội tiếp tục ngày làm việc thứ 2 của Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI

Tin nổi bật ngày 18/10: Ký kết Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và các nước thành viên Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu; Quốc hội tiếp tục ngày làm việc thứ 2 của Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Thủ tướng Liechtenstein và chứng kiến Lễ ký Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và các nước thành viên Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu; Quốc hội tiếp tục ngày làm việc thứ 2 của Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI;… là một số tin tức nổi bật ngày 18/10.

Không khí lao động hăng say trên đại công trường trọng điểm giữa trùng khơi Cà Mau. (Ảnh: HỮU TÙNG)

Thắp sáng niềm tin trên những công trình trọng điểm cực nam Tổ quốc

Với ba dự án hạ tầng giao thông trọng điểm có tổng vốn đầu tư hơn 74.000 tỷ đồng đang được đẩy nhanh tiến độ, Cà Mau đang từng bước hình thành trục kết nối chiến lược từ đất liền hướng ra biển để mở rộng không gian phát triển, tạo động lực tăng trưởng mới gắn với củng cố quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền biển, đảo.

Nếu được chấp nhận, dự án bãi đỗ xe ngầm Công viên Lê Văn Tám có thể tạo thêm hàng nghìn chỗ đỗ xe kết hợp tạo không gian công cộng xanh và tiện ích phục vụ cộng đồng.

Kích hoạt không gian ngầm, mở hướng phát triển đô thị

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, việc ban hành quy định về lập, thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh quy hoạch không gian ngầm đã đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện cơ sở pháp lý để khai thác hiệu quả nguồn lực này.

Các đồng chí Bùi Thị Minh Hoài, Phạm Gia Túc tuyên dương những tổ chức, cá nhân có nhiều đóng góp cho công tác an sinh xã hội giai đoạn 2024-2026. (Ảnh: LINH PHAN)

Gần 367 tỷ đồng đăng ký ủng hộ nhân phát động Tháng cao điểm "Vì người nghèo" năm 2026

Hưởng ứng phong trào "Vì người nghèo-Không để ai bị bỏ lại phía sau" do Thủ tướng Chính phủ phát động, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động Tháng cao điểm “Vì người nghèo” năm 2026 và biểu dương các tổ chức, cá nhân có nhiều đóng góp giai đoạn 2024-2026 vào tối 17/10, tại Hà Nội.

Tin nổi bật ngày 17/10: Khai mạc trọng thể Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI; Tổng thống Liên bang Thụy Sĩ thăm chính thức Việt Nam

Tin nổi bật ngày 17/10: Khai mạc trọng thể Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI; Tổng thống Liên bang Thụy Sĩ thăm chính thức Việt Nam

Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI khai mạc trọng thể tại Hà Nội; Tổng thống Liên bang Thụy Sĩ Guy Parmelin và Phu nhân Caroline Parmelin thăm chính thức Việt Nam; Việt Nam xếp thứ tư toàn đoàn tại Olympic Vật lý quốc tế… là những tin tức nổi bật trong ngày 17/10.

Công chức tại Điểm tiếp nhận, phục vụ hành chính công phường Kim Liên hướng dẫn người dân lấy số để thực hiện các thủ tục hành chính. (Ảnh: KHÁNH HUY)

Hà Nội ban hành Bộ chỉ số đánh giá năng lực cạnh tranh cấp sở, ngành và địa phương

UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 5792/QĐ-UBND phê duyệt Bộ chỉ số và phương pháp đánh giá năng lực cạnh tranh cấp sở, ngành và địa phương (DCCI) trên địa bàn Hà Nội, nhằm nâng cao chất lượng điều hành, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và tăng cường trách nhiệm của các cơ quan nhà nước.

Đối tượng Lê Ngọc Huy (đứng thứ 3 từ trái qua phải) đối tượng đang bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh An Giang ra quyết định truy nã.

Bộ đội Biên phòng tỉnh Ninh Bình bắt giữ đối tượng truy nã trên biển

Ngày 17/10, tại vùng biển tỉnh Ninh Bình, lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh tổ chức tuần tra, kiểm soát, bắt giữ Lê Ngọc Huy (sinh ngày 26/12/2008), đối tượng đang bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh An Giang ra quyết định truy nã về các tội: Trộm cắp tài sản; Cố ý gây thương tích và sử dụng trái phép vũ khí quân dụng.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi). (Ảnh: DUY LINH)

Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi): Tiếp tục làm rõ một số quy định về trách nhiệm hình sự

Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) tiếp tục được chỉnh lý, hoàn thiện trên cơ sở ý kiến của các cơ quan của Quốc hội, đại biểu Quốc hội và nhân dân. Báo cáo của Chính phủ và ý kiến của Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tập trung làm rõ những nội dung sửa đổi, bổ sung và một số vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu.

Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ngãi phấn đấu trở thành cơ quan báo chí địa phương nằm trong tốp chuyển đổi số xuất sắc. (Ảnh: HIỂN CỪ)

Sức lan tỏa của báo chí Quảng Ngãi trên nền tảng số

Quá trình tổ chức lại hoạt động sản xuất nội dung theo mô hình tòa soạn hội tụ, Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ngãi xác định: Sức lan tỏa của báo chí trên nền tảng số không chỉ nằm ở lượng người xem, mà còn ở khả năng đưa thông tin đến công chúng nhanh hơn, rộng hơn, tạo tác động từ những câu chuyện đời sống.

[Video] Hà Nội sẽ cảnh báo ô nhiễm không khí trước 1 tuần để người dân chủ động ứng phó

[Video] Hà Nội sẽ cảnh báo ô nhiễm không khí trước 1 tuần để người dân chủ động ứng phó

UBND TP Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch Tăng cường thực hiện các biện pháp kiểm soát, ứng phó ô nhiễm không khí. Một trong những nhiệm vụ của kế hoạch là sử dụng kết quả quan trắc, dự báo khí tượng và dự báo chất lượng không khí để chủ động khuyến cáo, triển khai các biện pháp phòng ngừa, ứng phó từ sớm.