Trí tuệ nhân tạo tạo sinh tác động tới thị trường lao động Việt Nam

Theo báo cáo mới nhất của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), khoảng 11,5 triệu lao động nam và nữ tại Việt Nam (tương đương cứ 5 người thì có 1 người) đang làm những công việc có khả năng chịu tác động từ trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI).

Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GEN AI) có thể làm thay đổi hàng triệu việc làm tại Việt Nam. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)
Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GEN AI) có thể làm thay đổi hàng triệu việc làm tại Việt Nam. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)

Ngày 16/4, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) công bố Báo cáo “Trí tuệ nhân tạo tạo sinh và việc làm tại Việt Nam: Mức độ tác động tới thị trường lao động và các khuyến nghị chính sách”.

Báo cáo tóm tắt của ILO xác định mức độ chịu tác động của trí tuệ nhân tạo tạo sinh tại Việt Nam, cũng như sự phân bố của tác động đó theo các ngành, nghề, địa phương và các nhóm người lao động, bao gồm cả sự khác biệt theo giới tính, trình độ học vấn và mức độ chính thức của việc làm.

Theo đó, sẽ có khoảng 11,5 triệu lao động nam và nữ tại Việt Nam, tương đương cứ 5 người thì có 1 người, đang làm những công việc có khả năng chịu tác động từ trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI).

Báo cáo cũng chỉ ra rằng, mặc dù GenAI có thể sẽ gây ra những thay đổi trên diện rộng, nhưng kịch bản khả dĩ nhất là sự biến đổi về tính chất tác vụ trong công việc thay vì thay thế con người hàng loạt.

Chỉ có khoảng 1 triệu lao động đang làm những công việc có tính chuẩn hóa cao và dễ bị AI thay thế hoàn toàn. Điều này cho thấy nguy cơ tự động hóa hoàn toàn chỉ ảnh hưởng đến một tỷ lệ nhỏ lực lượng lao động (dưới 2%), thấp hơn so các quốc gia trong khu vực như: Indonesia, Philippines và Thái Lan.

Đồng thời, báo cáo cũng cho thấy mức độ ảnh hưởng của GenAI không đồng đều trên thị trường lao động. Trong đó: nhóm lao động làm công việc hỗ trợ hành chính-văn thư đối mặt với rủi ro cao nhất, với gần hai phần ba nhân sự trong nhóm này có khả năng bị tự động hóa một phần tác vụ. Các ngành tài chính-bảo hiểm, bán buôn-bán lẻ, và thông tin-truyền thông là những ngành có tỷ lệ chịu tác động cao nhất bởi GenAI.

Về mặt địa lý, người lao động tại các thành phố lớn như: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng chiếm hơn một phần ba tổng số việc làm trên cả nước có khả năng bị tác động.

Đặc biệt, báo cáo cũng nhấn mạnh về khoảng cách giới. Theo đó, phụ nữ có khả năng làm việc trong các ngành nghề chịu tác động của GenAI cao hơn nam giới, với tỷ lệ ảnh hưởng lần lượt là 24,1% so 17,8%. Ngay cả khi tính đến các yếu tố về trình độ học vấn hay đặc thù ngành nghề, lao động nữ vẫn chịu mức độ ảnh hưởng cao hơn đáng kể.

Điều này phản ánh thực tế lao động nữ thường tập trung ở các vị trí văn phòng, hành chính và dịch vụ, những nơi các GenAI dễ ứng dụng hơn do tính chất công việc mang tính chuẩn hóa cao và phải xử lý nhiều tài liệu.

Những tác động này thể hiện rõ hai mặt: Trong các ngành bán hàng với lực lượng lao động nữ chiếm khoảng hai phần ba nhân sự, GenAI có thể giúp tăng năng suất và cải thiện chất lượng công việc. Ngược lại, với các vị trí văn phòng với tính chất công việc lặp đi lặp lại thì nguy cơ bị thay thế một phần tác vụ trở nên rõ rệt hơn. Điều này đe dọa đến sự ổn định vốn có của nhóm công việc hiện đang cung cấp việc làm chính thức cho nhiều phụ nữ.

Giám đốc quốc gia Văn phòng Tổ chức Lao động Quốc tế tại Việt Nam, bà Sinwon Park cho biết: Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để biến trí tuệ nhân tạo tạo sinh thành động lực thúc đẩy năng suất và việc làm thỏa đáng. Tuy nhiên, lợi ích và rủi ro sẽ không được phân bổ đồng đều, trong đó phụ nữ phải đối mặt với mức độ tác động bởi GenAI cao hơn.

"Để quá trình chuyển đổi này diễn ra đúng hướng, chúng ta cần hành động quyết liệt ngay từ bây giờ: củng cố quản trị AI phù hợp các tiêu chuẩn lao động, đầu tư vào nâng cao kỹ năng cho người lao động, bảo đảm người lao động có tiếng nói trong quá trình đưa AI vào nơi làm việc, hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng AI có trách nhiệm để nâng cao năng suất gắn với việc làm thỏa đáng, và thiết lập các biện pháp bảo vệ để quá trình đổi mới công nghệ diễn ra công bằng và bao trùm", bà Sinwon Park nhấn mạnh.

Có thể thấy, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số, các chính sách chủ động và bao trùm sẽ đóng vai trò then chốt để bảo đảm lợi ích của GenAI được chia sẻ rộng rãi và không một người lao động nào bị bỏ lại phía sau.

Dù có nhiều lo ngại trên toàn cầu về tình trạng mất việc làm do AI, báo cáo chưa tìm thấy bằng chứng rõ ràng nào về việc giảm cơ hội việc làm đối với lao động trẻ, có trình độ cao trong các ngành chịu ảnh hưởng bởi GenAI tại Việt Nam trong giai đoạn 2022-2024.

Ngược lại, việc làm trong các ngành dịch vụ vẫn tiếp tục tăng trưởng trong những năm gần đây, cho thấy nhu cầu lao động vẫn ổn định khi việc ứng dụng AI mới chỉ ở giai đoạn đầu.

Báo cáo cũng kêu gọi sự phối hợp hành động giữa Nhà nước, người sử dụng lao động, người lao động và các bên liên quan.

Các lĩnh vực ưu tiên bao gồm: tăng cường quản trị AI và năng lực thể chế, có chú trọng đến bình đẳng giới và chống phân biệt đối xử; củng cố hệ thống thông tin thị trường lao động để theo dõi sát sao tác động thay đổi hằng ngày của AI; thúc đẩy ứng dụng AI có trách nhiệm thông qua đối thoại xã hội tại nơi làm việc; hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa kết hợp việc nâng cao năng suất với bảo đảm việc làm thỏa đáng; và đầu tư vào các chương trình đào tạo và phát triển kỹ năng có chú trọng giới và các chính sách hỗ trợ nhóm lao động dễ bị tổn thương nhất.

Có thể bạn quan tâm

Thanh niên diễu hành hưởng ứng mít tinh kỷ niệm Ngày Dân số Thế giới 2026 tại Hương Yên ngày 10/7/2026. (Ảnh: PV)

Gỡ rào cản để người trẻ tự tin kết hôn và sinh con

Người trẻ vẫn coi trọng các mối quan hệ gắn bó và mong muốn có gia đình. Tuy nhiên, trong xã hội hiện nay, áp lực kinh tế, đời sống vật chất lẫn tinh thần cùng các chuẩn mực xã hội khác biệt giữa nam và nữ trong vai trò cha mẹ... đang là những rào cản khiến đa số họ e ngại, chậm, thậm chí ngại kết hôn.

Tin nổi bật ngày 12/7: Quy định của Ban Bí thư về đảng ủy cấp trên cơ sở trong doanh nghiệp nhà nước; Khởi tố vụ án hình sự, tạm giữ thuyền trưởng vụ lật ca-nô ở Phú Quốc

Tin nổi bật ngày 12/7: Quy định của Ban Bí thư về đảng ủy cấp trên cơ sở trong doanh nghiệp nhà nước; Khởi tố vụ án hình sự, tạm giữ thuyền trưởng vụ lật ca-nô ở Phú Quốc

Quy định của Ban Bí thư về đảng ủy cấp trên cơ sở trong doanh nghiệp nhà nước; Khởi tố vụ án hình sự, tạm giữ thuyền trưởng vụ lật ca-nô ở Phú Quốc làm 15 du khách tử vong; Động đất tại Venezuela: Số người thiệt mạng vượt 4.300 người… là một số tin tức nổi bật ngày 12/7.

"Yêu trọn niềm vui": Mở ra không gian kết nối cùng trẻ đặc biệt

"Yêu trọn niềm vui": Mở ra không gian kết nối cùng trẻ đặc biệt

Ngày 12/7, hơn 1.300 tác phẩm nghệ thuật do trẻ rối loạn phổ tự kỷ và trẻ có nhu cầu đặc biệt thực hiện đã được giới thiệu tới công chúng tại sự kiện trải nghiệm nghệ thuật "Yêu trọn niềm vui", do công ty bảo hiểm Tokio Marine Việt Nam (TMIV) phối hợp cùng doanh nghiệp xã hội Tòhe tổ chức tại Complex 01 (Hà Nội).

Góc nhỏ sáng tạo của Nguyễn Đăng Hào.

Góp sức lan tỏa thông điệp sống xanh

Sau biến cố khiến anh Nguyễn Đăng Hào mất hơn 50% sức khỏe và không còn đủ khả năng theo đuổi công việc sửa chữa máy tính và điện thoại, niềm đam mê hội họa năm nào đã trở thành điểm tựa giúp anh cùng vợ gánh vác cuộc sống, đồng thời lan tỏa thông điệp sống xanh và truyền cảm hứng sáng tạo đến nhiều bạn trẻ.

Người dân tuyến bờ Đông Kênh Đê trong phải chật vật di chuyển trên con đường trơn trượt, tiềm ẩn nhiều nguy cơ tai nạn.

Người dân mong ngóng con đường bê-tông kiên cố

Hơn 40 năm kể từ ngày đặt chân đến vùng đất ven biển của xã Khánh Hưng (tỉnh Cà Mau), bà Trần Thị Dinh và những người cùng xóm vẫn vẹn nguyên khát khao và niềm mong mỏi giản dị: Có một con đường bê-tông kiên cố đi lại hằng ngày, không phải lội sình trong những ngày mưa tầm tã.

Toby James Foster (ở giữa) cùng bạn bè trước giờ lên đường tham gia chiến dịch tình nguyện “Mùa hè xanh” năm 2026.

“Mùa hè xanh” với nhiều đổi mới

Là đợt hoạt động thường niên với ý nghĩa đặc biệt với sinh viên Thủ đô, chiến dịch tình nguyện “Mùa hè xanh” mang đến môi trường rèn luyện, trải nghiệm và trưởng thành, thúc đẩy tinh thần, ý chí cống hiến của các bạn trẻ.

Mưa lớn gây sạt lở nhiều tuyến đường trên địa bàn tỉnh Điện Biên.

Khắc phục hậu quả mưa lũ tại các tỉnh miền núi phía bắc

Từ đêm 10/7 đến sáng 11/7, mưa lớn kéo dài gây lũ ống, lũ quét và sạt lở đất ở Sơn La gây thiệt hại nặng về nhà ở, sản xuất nông nghiệp và hạ tầng, song không có thiệt hại về người. Tỉnh có 56 hộ dân và một số công trình bị ảnh hưởng, trong đó 28 hộ được di dời khẩn cấp đến nơi an toàn.

Những nỗ lực tìm kiếm và hỗ trợ các du khách gặp nạn vẫn đang được các cơ quan chức năng phối hợp triển khai ở mức cao nhất.

An Giang: Triển khai cứu hộ vụ lật ca-nô ở Phú Quốc

Khoảng 13 giờ ngày 11/7, ca-nô mang số hiệu AG 26751 của Công ty Ocean Pear Island, đang chở 32 du khách cùng 3 thành viên tổ lái di chuyển từ Hòn Mây Rút được khoảng 400m về lại cảng An Thới, đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang bất ngờ gặp sự cố và lật úp, khiến toàn bộ hành khách và thuyền viên rơi xuống biển.

[Video] Thủ tướng yêu cầu khẩn trương làm rõ nguyên nhân vụ đuối nước khiến 5 học sinh tử vong tại Lâm Đồng

[Video] Thủ tướng yêu cầu khẩn trương làm rõ nguyên nhân vụ đuối nước khiến 5 học sinh tử vong tại Lâm Đồng

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký Công điện số 46 ngày 10/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ gửi Bộ trưởng các Bộ: Y tế, Giáo dục và Đào tạo và Chủ tịch UBND các tỉnh, TP; Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam về tiếp tục tăng cường công tác phòng, chống đuối nước đối với trẻ em.

[Video] Hà Nội triển khai đợt cao điểm bảo đảm chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH không gián đoạn

[Video] Hà Nội triển khai đợt cao điểm bảo đảm chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH không gián đoạn

UBND TP Hà Nội vừa ban hành kế hoạch tổ chức đợt cao điểm liên ngành nhằm bảo đảm việc chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng không bị gián đoạn và hỗ trợ người dân hoàn thiện các thủ tục theo quy định của Luật BHXH năm 2024. Đợt cao điểm dự kiến triển khai trong 15 ngày, từ 10-25/7, trên phạm vi toàn thành phố.