Trí tuệ nhân tạo tạo sinh tác động tới thị trường lao động Việt Nam

Theo báo cáo mới nhất của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), khoảng 11,5 triệu lao động nam và nữ tại Việt Nam (tương đương cứ 5 người thì có 1 người) đang làm những công việc có khả năng chịu tác động từ trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI).

Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GEN AI) có thể làm thay đổi hàng triệu việc làm tại Việt Nam. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)
Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GEN AI) có thể làm thay đổi hàng triệu việc làm tại Việt Nam. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)

Ngày 16/4, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) công bố Báo cáo “Trí tuệ nhân tạo tạo sinh và việc làm tại Việt Nam: Mức độ tác động tới thị trường lao động và các khuyến nghị chính sách”.

Báo cáo tóm tắt của ILO xác định mức độ chịu tác động của trí tuệ nhân tạo tạo sinh tại Việt Nam, cũng như sự phân bố của tác động đó theo các ngành, nghề, địa phương và các nhóm người lao động, bao gồm cả sự khác biệt theo giới tính, trình độ học vấn và mức độ chính thức của việc làm.

Theo đó, sẽ có khoảng 11,5 triệu lao động nam và nữ tại Việt Nam, tương đương cứ 5 người thì có 1 người, đang làm những công việc có khả năng chịu tác động từ trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI).

Báo cáo cũng chỉ ra rằng, mặc dù GenAI có thể sẽ gây ra những thay đổi trên diện rộng, nhưng kịch bản khả dĩ nhất là sự biến đổi về tính chất tác vụ trong công việc thay vì thay thế con người hàng loạt.

Chỉ có khoảng 1 triệu lao động đang làm những công việc có tính chuẩn hóa cao và dễ bị AI thay thế hoàn toàn. Điều này cho thấy nguy cơ tự động hóa hoàn toàn chỉ ảnh hưởng đến một tỷ lệ nhỏ lực lượng lao động (dưới 2%), thấp hơn so các quốc gia trong khu vực như: Indonesia, Philippines và Thái Lan.

Đồng thời, báo cáo cũng cho thấy mức độ ảnh hưởng của GenAI không đồng đều trên thị trường lao động. Trong đó: nhóm lao động làm công việc hỗ trợ hành chính-văn thư đối mặt với rủi ro cao nhất, với gần hai phần ba nhân sự trong nhóm này có khả năng bị tự động hóa một phần tác vụ. Các ngành tài chính-bảo hiểm, bán buôn-bán lẻ, và thông tin-truyền thông là những ngành có tỷ lệ chịu tác động cao nhất bởi GenAI.

Về mặt địa lý, người lao động tại các thành phố lớn như: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng chiếm hơn một phần ba tổng số việc làm trên cả nước có khả năng bị tác động.

Đặc biệt, báo cáo cũng nhấn mạnh về khoảng cách giới. Theo đó, phụ nữ có khả năng làm việc trong các ngành nghề chịu tác động của GenAI cao hơn nam giới, với tỷ lệ ảnh hưởng lần lượt là 24,1% so 17,8%. Ngay cả khi tính đến các yếu tố về trình độ học vấn hay đặc thù ngành nghề, lao động nữ vẫn chịu mức độ ảnh hưởng cao hơn đáng kể.

Điều này phản ánh thực tế lao động nữ thường tập trung ở các vị trí văn phòng, hành chính và dịch vụ, những nơi các GenAI dễ ứng dụng hơn do tính chất công việc mang tính chuẩn hóa cao và phải xử lý nhiều tài liệu.

Những tác động này thể hiện rõ hai mặt: Trong các ngành bán hàng với lực lượng lao động nữ chiếm khoảng hai phần ba nhân sự, GenAI có thể giúp tăng năng suất và cải thiện chất lượng công việc. Ngược lại, với các vị trí văn phòng với tính chất công việc lặp đi lặp lại thì nguy cơ bị thay thế một phần tác vụ trở nên rõ rệt hơn. Điều này đe dọa đến sự ổn định vốn có của nhóm công việc hiện đang cung cấp việc làm chính thức cho nhiều phụ nữ.

Giám đốc quốc gia Văn phòng Tổ chức Lao động Quốc tế tại Việt Nam, bà Sinwon Park cho biết: Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để biến trí tuệ nhân tạo tạo sinh thành động lực thúc đẩy năng suất và việc làm thỏa đáng. Tuy nhiên, lợi ích và rủi ro sẽ không được phân bổ đồng đều, trong đó phụ nữ phải đối mặt với mức độ tác động bởi GenAI cao hơn.

"Để quá trình chuyển đổi này diễn ra đúng hướng, chúng ta cần hành động quyết liệt ngay từ bây giờ: củng cố quản trị AI phù hợp các tiêu chuẩn lao động, đầu tư vào nâng cao kỹ năng cho người lao động, bảo đảm người lao động có tiếng nói trong quá trình đưa AI vào nơi làm việc, hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng AI có trách nhiệm để nâng cao năng suất gắn với việc làm thỏa đáng, và thiết lập các biện pháp bảo vệ để quá trình đổi mới công nghệ diễn ra công bằng và bao trùm", bà Sinwon Park nhấn mạnh.

Có thể thấy, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số, các chính sách chủ động và bao trùm sẽ đóng vai trò then chốt để bảo đảm lợi ích của GenAI được chia sẻ rộng rãi và không một người lao động nào bị bỏ lại phía sau.

Dù có nhiều lo ngại trên toàn cầu về tình trạng mất việc làm do AI, báo cáo chưa tìm thấy bằng chứng rõ ràng nào về việc giảm cơ hội việc làm đối với lao động trẻ, có trình độ cao trong các ngành chịu ảnh hưởng bởi GenAI tại Việt Nam trong giai đoạn 2022-2024.

Ngược lại, việc làm trong các ngành dịch vụ vẫn tiếp tục tăng trưởng trong những năm gần đây, cho thấy nhu cầu lao động vẫn ổn định khi việc ứng dụng AI mới chỉ ở giai đoạn đầu.

Báo cáo cũng kêu gọi sự phối hợp hành động giữa Nhà nước, người sử dụng lao động, người lao động và các bên liên quan.

Các lĩnh vực ưu tiên bao gồm: tăng cường quản trị AI và năng lực thể chế, có chú trọng đến bình đẳng giới và chống phân biệt đối xử; củng cố hệ thống thông tin thị trường lao động để theo dõi sát sao tác động thay đổi hằng ngày của AI; thúc đẩy ứng dụng AI có trách nhiệm thông qua đối thoại xã hội tại nơi làm việc; hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa kết hợp việc nâng cao năng suất với bảo đảm việc làm thỏa đáng; và đầu tư vào các chương trình đào tạo và phát triển kỹ năng có chú trọng giới và các chính sách hỗ trợ nhóm lao động dễ bị tổn thương nhất.

Có thể bạn quan tâm

Tin nổi bật ngày 20/4: Quốc hội xem xét, quyết định nhiều nội dung quan trọng; Trình Quốc hội Đề án thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương

Tin nổi bật ngày 20/4: Quốc hội xem xét, quyết định nhiều nội dung quan trọng; Trình Quốc hội Đề án thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương

Đợt 2 Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI: Xem xét, quyết định nhiều nội dung quan trọng; Trình Quốc hội Đề án thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương; UNIDO và Việt Nam ký kết Chương trình Hợp tác quốc gia về thúc đẩy công nghiệp xanh, tuần hoàn và toàn diện… là một số tin tức nổi bật trong ngày 20/4/2026.

Ngàn hệ lụy và một đáp án minh bạch

Ngàn hệ lụy và một đáp án minh bạch

Có hay không khoảng trống pháp lý? Làm thế nào để các bi kịch này không còn diễn ra trong tương lai, khi người xem bị công nghệ quay và dựng phim “lừa mị”, có nhiều người xem, các đối tượng càng có nhiều tiền từ những nền tảng xuyên biên giới nhờ đó.

Các đơn vị, nhà thầu triển khai thi công dự án Cảng Hàng không quốc tế Long Thành.

Cơ chế nào chia sẻ rủi ro biến động giá cho các dự án hạ tầng giao thông?

Trước tình trạng "bão giá" nhiên vật liệu thời gian qua, cộng đồng doanh nghiệp đầu tư-xây dựng hạ tầng cho rằng, vấn đề không chỉ dừng ở việc xử lý phát sinh trong giai đoạn đỉnh giá, sâu xa hơn là sớm hoàn thiện cơ chế chia sẻ rủi ro dài hạn giữa Nhà nước và doanh nghiệp, đủ khả năng ứng phó trong suốt vòng đời dự án.

Các hộ dân được Điện lực Hồng Ngự hỗ trợ lắp đặt tại nhà hoàn toàn miễn phí.

Đồng Tháp: Ra mắt mô hình đầu tiên lắp đặt cầu dao chống cháy, nổ cho các hộ dân

Ngày 20/4, Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Công an tỉnh Đồng Tháp cho biết phối hợp Ủy ban nhân dân xã Long Phú Thuận tổ chức Lễ ra mắt mô hình “Lắp đặt cầu dao chống cháy, nổ cho các hộ dân” ấp Phú Lợi A, xã Long Phú Thuận. Đây là mô hình đầu tiên được thành lập trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp.

[Podcast] Trại tù binh khỉ: Lời thú nhận rợn người của thợ săn

[Podcast] Trại tù binh khỉ: Lời thú nhận rợn người của thợ săn

100% các đối tượng mà nhóm phóng viên khảo sát, gặp gỡ, từ bắc chí nam, từ Thủ đô lên thượng nguồn biên ải Tuyên Quang, tới miền nắng gió Tây Nguyên, tất cả họ đều thừa nhận là đã buôn lậu khỉ, bắt khỉ từ rừng hoang về phục vụ việc “diễn trò khỉ” kiếm tiền bằng mọi giá.

Đặng Thị Kim Oanh (ngồi bên phải phía trước) cùng các thành viên câu lạc bộ trao con giống hỗ trợ sinh kế cho hội viên người khuyết tật tại xã Hạnh Lâm. (Ảnh nhân vật cung cấp)

Người “gieo nghị lực” từ nghịch cảnh da cam

Mang trong mình di chứng chất độc da cam và gắn bó với chiếc xe lăn, Đặng Thị Kim Oanh (sinh năm 1994) không buông xuôi. Từ những thiệt thòi của chính mình, chị bền bỉ mở lối đi riêng, trở thành người “gieo nghị lực”, kết nối sinh kế cho hàng chục người khuyết tật, thắp lên niềm tin trong những phận đời kém may mắn.

Tin nổi bật ngày 19/4: Thủ tướng Lê Minh Hưng dâng hương tại Ngã ba Đồng Lộc; Hơn 20 người nhập viện nghi ngộ độc sau ăn bánh mì tại Nghệ An

Tin nổi bật ngày 19/4: Thủ tướng Lê Minh Hưng dâng hương tại Ngã ba Đồng Lộc; Hơn 20 người nhập viện nghi ngộ độc sau ăn bánh mì tại Nghệ An

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dâng hương tại Ngã ba Đồng Lộc; Đại học Cảnh sát nhân dân đón nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân; Hơn 20 người nhập viện nghi ngộ độc sau ăn bánh mì tại Nghệ An; Nhiều quốc gia lên tiếng bảo vệ chủ quyền của Cuba… là một số tin nổi bật hôm nay 19/4.

Nông dân xã Pú Nhung thu hoạch dứa trồng xen dưới gốc cây mắc-ca và cây cà-phê.

Cuộc sống ấm no của người dân xã miền núi Pú Nhung

Có thời gian dài, xã Pú Nhung (tỉnh Điện Biên), quê hương Anh hùng thiếu niên Vừ A Dính, gặp rất nhiều khó khăn, cuộc sống của người dân thiếu thốn đủ bề. Pú Nhung hôm nay đã đổi thay rất nhiều với điện, đường, trường học khang trang, sạch đẹp; ruộng, vườn, nương, đồi của bà con các dân tộc mùa nào thức ấy, cây trái trĩu cành.

[Video] Tháo dỡ hai trạm thu phí trên quốc lộ 51

[Video] Tháo dỡ hai trạm thu phí trên quốc lộ 51

Sáng 18/4, tại Đồng Nai, hai trạm thu phí T1 và T2 trên Quốc lộ 51 đang được tháo dỡ sau nhiều năm ngừng hoạt động, nhằm bảo đảm an toàn giao thông trên tuyến kết nối với TP HCM và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải.

Tin nổi bật ngày 18/4: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiêu biểu; Khánh thành nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng II

Tin nổi bật ngày 18/4: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiêu biểu; Khánh thành nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng II

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiêu biểu; Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ VIII; Khánh thành nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng II... là một số tin tức nổi bật trong ngày 18/4/2026.

Ảnh minh họa: Khánh thành nhà Đại đoàn kết cho gia đình chính sách tại xã Kim Thành (Hải Phòng). (Ảnh: HÀ VY)

Hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học

Theo kế hoạch của Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng, thành phố phấn đấu hoàn thành hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho 100% đối tượng là con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học trên địa bàn đủ điều kiện (theo Công văn số 270/TTg-KGVX ngày 21/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ) trước ngày 25/7/2026.

Khởi tố bị can, bắt tạm giam 3 người về hành vi đưa hối lộ, nhận hối lộ tại Trường mầm non Nam Hòa, xã Nam Hòa, tỉnh Thái Nguyên.

Vụ sử dụng thực phẩm không an toàn tại Thái Nguyên: Tội ác với trẻ thơ

Học sinh mầm non, niềm hạnh phúc lớn lao của các gia đình, tương lai của đất nước, đáng ra phải được bảo vệ, chăm sóc tốt nhất trong điều kiện và khả năng của gia đình, địa phương, nhà trường. Nhưng thật đáng tiếc, hai trường mầm non ở tỉnh Thái Nguyên lại sử dụng thực phẩm không an toàn, bớt xén suất ăn của trẻ thơ.