“Mỏ neo” cho hòa bình tại Ukraine

Đề xuất từ phía Kiev tại Hội nghị An ninh Munich đã làm nóng trở lại câu hỏi cốt lõi về tương lai an ninh của Ukraine và cấu trúc ổn định tại châu Âu. Yêu cầu được bảo đảm an ninh tối thiểu 20 năm trước khi ký hòa ước không chỉ phản ánh nỗi lo của Kiev, mà còn là phép thử đối với mức độ cam kết dài hạn của phương Tây.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich 2026. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich 2026. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Tại Hội nghị An ninh Munich 2026 vừa diễn ra ở Đức, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhấn mạnh rằng, Ukraine cần các bảo đảm an ninh từ Mỹ trong tối thiểu 20 năm trước khi có thể ký một thỏa thuận hòa bình “trong danh dự”. Ông cũng kêu gọi xác định mốc thời gian rõ ràng cho việc Ukraine được phép gia nhập Liên minh châu Âu (EU).

Theo tiết lộ của ông Zelensky, phía Mỹ hiện đề xuất thời hạn bảo đảm an ninh trong 15 năm, nhưng Kiev mong muốn tối thiểu 20 năm cùng những điều khoản ràng buộc pháp lý chặt chẽ, quy định cụ thể sự hỗ trợ của Washington đối với lực lượng ổn định của châu Âu dự kiến được triển khai tại Ukraine nếu đạt được thỏa thuận hòa bình với Nga.

Rõ ràng, câu hỏi về tương lai của Ukraine giờ đây không còn đơn thuần là khi nào tiếng súng ngừng vang, mà là hòa bình sẽ được “neo” vào đâu để không chao đảo trước sóng gió địa chính trị.

Khi mà xung đột tại Ukraine chuẩn bị bước sang năm thứ 5, Kiev hiểu rằng, một lệnh ngừng bắn thiếu răn đe hiệu quả có thể chỉ như “cơn mưa rào mùa hạn”, làm dịu tạm thời nhưng không dập tắt được nguy cơ cháy âm ỉ.

Việc Kiev nhấn mạnh về bảo đảm an ninh trong khoảng thời gian dài cũng đặt ra bài toán lớn cho toàn bộ cấu trúc an ninh châu Âu và vai trò của các cường quốc trong duy trì trật tự quốc tế. Yêu cầu một cam kết kéo dài đến hai thập niên, Ukraine tìm kiếm một sự bảo đảm có tính thể chế, vượt qua vòng xoáy bầu cử và thay đổi chính phủ ở các nước phương Tây. Con số 20 năm cũng là thông điệp rõ ràng rằng, Ukraine muốn trở thành một phần ổn định của cấu trúc an ninh phương Tây, thay vì tồn tại trong “vùng xám chiến lược”.

Tuy nhiên, đề xuất từ phía Ukraine cũng đặt Mỹ trước bài toán không dễ giải. Một cam kết 20 năm không chỉ là vấn đề chính sách đối ngoại, mà còn liên quan ngân sách quốc phòng, sự ủng hộ của Quốc hội lẫn dư luận xã hội trong nhiều nhiệm kỳ tổng thống. Trong bối cảnh Mỹ phải phân bổ nguồn lực cho nhiều khu vực, câu hỏi về tính bền vững của cam kết trở nên đặc biệt nhạy cảm.

Với châu Âu, yêu cầu của Ukraine cũng là lời nhắc nhở về sự phụ thuộc an ninh lâu nay vào Mỹ. Nếu Washington do dự hoặc giảm mức độ can dự, Liên minh châu Âu và NATO sẽ lại phải đối mặt áp lực gia tăng năng lực tự chủ chiến lược. Điều này có thể thúc đẩy châu Âu đầu tư mạnh hơn vào quốc phòng và củng cố liên kết nội khối. Song, cũng có nguy cơ làm lộ rõ những khác biệt quan điểm giữa các quốc gia thành viên.

Nhìn rộng hơn, vấn đề bảo đảm an ninh cho Ukraine phản chiếu thách thức của hệ thống quốc tế hiện nay, là làm sao để duy trì những cam kết dài hạn trong một môi trường đầy biến động. Ukraine đã “đặt quân cờ” của mình lên bàn cờ địa chính trị, và các cường quốc phải tính toán nước đi tiếp theo.

Sự rõ ràng về mức độ cam kết, dù theo hướng nào, cũng giúp giảm thiểu tính toán sai lầm và tăng khả năng dự báo trong quan hệ quốc tế. Nhưng nếu yêu cầu này bị nhìn nhận như một bước mở rộng ảnh hưởng quân sự của phương Tây, căng thẳng có thể lại như “đổ thêm dầu vào lửa”.

Ba kịch bản đang hiện ra. Nếu yêu cầu của Kiev được chấp nhận với cam kết ràng buộc cao, Ukraine sẽ được tích hợp sâu hơn vào cấu trúc an ninh phương Tây, và hòa bình có cơ hội bền vững hơn nhờ yếu tố răn đe. Nhưng nếu các bảo đảm chỉ dừng ở mức hỗ trợ chính trị-quân sự không ràng buộc pháp lý, nguy cơ bất ổn tái diễn vẫn lơ lửng.

Còn nếu các cường quốc không đạt được đồng thuận, Ukraine có thể rơi vào trạng thái “lửng lơ”, vừa không hoàn toàn được bảo vệ, vừa khó đạt được hòa bình ổn định.

Rốt cuộc, hòa bình bền vững ở châu Âu không thể chỉ là việc “hạ màn tiếng súng”, mà phải là quá trình dựng xây một cấu trúc an ninh đủ mạnh để ngăn chặn xung đột tái diễn. Yêu cầu 20 năm của Ukraine vì thế không chỉ là khát vọng ổn định lâu dài, mà còn là phép thử đối với khả năng của các cường quốc trong việc giữ lời hứa vượt qua những cơn sóng ngắn hạn của chính trị.

Có thể bạn quan tâm

Lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam tại Nam Sudan trao quà tặng người dân địa phương.

Hành trình “gieo hạt hòa bình”

Sau gần 80 năm hình thành và phát triển, Lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc ghi dấu ấn quan trọng trong nỗ lực xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, tác động đa chiều từ tình trạng thiếu hụt tài chính, căng thẳng địa chính trị và sự suy giảm quân số đang đặt lực lượng này trước thách thức nghiêm trọng.

Thiệt hại sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel tại Tehran, Iran. (Ảnh: THX/TTXVN)

Nhiều hệ lụy khó lường

Xung đột kéo dài tại Trung Đông tác động mạnh lên thị trường lao động, hàng không, du lịch, tài chính công và triển vọng tăng trưởng tại nhiều nền kinh tế lớn ở hai châu lục Á, Âu. Các chuyên gia nhận định rằng, kể cả khi xung đột chấm dứt, vết thương này phải mất nhiều năm mới có thể khép miệng.

Tàu thuyền vận chuyển trên eo biển Homuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

Khủng hoảng tại Eo biển Hormuz: Kịch bản xấu

Khủng hoảng tại Eo biển Hormuz đang chuyển sang giai đoạn bị đánh giá là nguy hiểm nhất khi lượng dầu tồn kho toàn cầu suy giảm nhanh chóng, dòng vận chuyển dầu bằng tàu biển tiếp tục bị gián đoạn và áp lực lan rộng sang toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng...

Trụ sở WHO tại Geneva, Thụy Sĩ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ứng phó thách thức y tế toàn cầu

Tại kỳ họp Đại hội đồng Y tế thế giới lần thứ 79 diễn ra ở Geneva, Tổ chức Y tế thế giới cảnh báo các đợt bùng phát dịch Ebola ở CHDC Congo và virus Hanta trên tàu du lịch MV Hondius chỉ là những cuộc khủng hoảng mới nhất của thế giới đang trong thời kỳ nguy hiểm và chia rẽ bởi xung đột, khủng hoảng kinh tế và biến đổi khí hậu.

Tòa nhà bị phá hủy sau các cuộc không kích của Mỹ-Israel xuống thủ đô Tehran, Iran, ngày 4/3/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Tình hình Trung Đông: Chìa khóa mở cánh cửa hòa bình

Mỹ hủy kế hoạch tấn công Iran vào ngày 19/5 theo đề nghị của 3 nước vùng Vịnh. Tehran cũng gấp rút gửi Washington kế hoạch hòa bình 14 điểm thông qua trung gian Pakistan. Những động thái được đánh giá tích cực của các bên liên quan khiến giới quan sát có quyền hy vọng về khả năng xung đột sớm chấm dứt ở Trung Đông.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. (Ảnh: Bộ Ngoại giao)

Nhật Bản-Hàn Quốc: Gác lại quá khứ, hướng tới tương lai

Hôm nay (19/5), Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae bắt đầu chuyến công du tới Hàn Quốc, tham dự hội nghị thượng đỉnh song phương với Tổng thống nước chủ nhà Lee Jae Myung. Trái với giai đoạn nguội lạnh trước đây, hai bên đang nỗ lực vượt qua những khúc mắc để chung tay giải quyết hàng loạt vấn đề mang tính chiến lược trước mắt.

Quang cảnh Hội nghị lần thứ sáu của Liên minh châu Âu về hỗ trợ tương lai của Syria và khu vực được tổ chức tại Brussels, Bỉ, ngày 10/5/2022. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Khởi đầu mới của Syria khi nối lại hợp tác với EU, UAE

Những ngày qua, Syria đón nhận tin vui khi Liên minh châu Âu (EU), Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) cùng nhiều nước nối lại hợp tác, mở đường giúp quốc gia Trung Đông tái hòa nhập vào dòng chảy chung của khu vực và quốc tế sau nhiều thập niên chìm trong xung đột.

Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Busan, Hàn Quốc ngày 30/10/2025. (Ảnh: www.gov.cn)

Cơ hội thu hẹp khác biệt

Diễn ra vào thời điểm then chốt đối với mối quan hệ Mỹ-Trung Quốc, chuyến công du tới Bắc Kinh lần này của người đứng đầu Nhà trắng là cơ hội để hai bên thu hẹp khác biệt, mở cánh cửa hợp tác trong nhiều lĩnh vực giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Tổng thống Algeria Abdelmadjid Tebboune bắt tay Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại lễ ký kết diễn ra ở thủ đô Algiers, Algeria, ngày 27/8/2022. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Gác lại bất đồng, tăng cường đối thoại

Chuyến thăm của bà Rufo cũng đánh dấu sự kiện Đại sứ Pháp tại Algeria Stephane Romatet trở lại nhiệm sở sau khoảng 1 năm bị triệu hồi về nước trong giai đoạn căng thẳng ngoại giao song phương.

Thủ tướng Anh Keir Starmer (trái) cùng phu nhân tới điểm bỏ phiếu bầu cử Hội đồng địa phương tại London, ngày 7/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử giữa nhiệm kỳ ở Anh

Cuộc bầu cử địa phương giữa nhiệm kỳ năm 2026 ở Anh hôm 7/5 nhằm bầu ra hơn 5.000 ủy viên hội đồng tại 136 hội đồng, bao gồm tất cả 32 quận của London, 6 thị trưởng ở Anh, 129 thành viên Nghị viện Scotland và 96 thành viên Nghị viện xứ Wales.

Trụ sở của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Geneva, Thụy Sĩ. (Ảnh: Xinhua/Liu Qu)

Ngăn chặn nguy cơ lây lan virus Hanta

Tàu du lịch MV Hondius chở khoảng 150 hành khách được phát hiện là ổ dịch virus Hanta làm 3 người tử vong, đang gây tâm lý lo lắng cho cả châu Âu, châu Phi và Nam Mỹ, vốn là những nơi con tàu từng ghé qua.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng ở Washington, DC, Hoa Kỳ, ngày 5/5/2026. (Ảnh: Li Yuanqing/Xinhua)

Những động thái bất ngờ

Mỹ tuyên bố kết thúc chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, chuyển sang giai đoạn bảo đảm an toàn hàng hải và ổn định khu vực. Dù vẫn đe dọa có thể tấn công trở lại nhưng động thái bất ngờ này của Washington cũng đã mang tới tia hy vọng về khả năng mở cánh cửa hòa bình Trung Đông.

Quang cảnh làng Kumzar ở miền bắc Oman, gần eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

Đối thoại và hoài nghi giữa Mỹ và Iran

Mỹ và Iran tiếp tục phải “cân não” trong cuộc đối đầu căng thẳng hiện nay khi vừa phải theo đuổi đối thoại để tìm giải pháp chấm dứt xung đột, vừa duy trì sức mạnh răn đe làm đòn bẩy chiến lược trên bàn đàm phán.

Người tị nạn tại Tawila, Bắc Darfur, Sudan. (Ảnh: THX/TTXVN)

Gỡ khó để phát triển bền vững

Hơn 1.500 đại biểu đến từ 48 quốc gia vừa quy tụ tại “Diễn đàn Khu vực châu Phi về phát triển bền vững” với mục tiêu chung là tìm lời giải cho bài toán phát triển ở châu Phi.

Tiêm vaccine phòng ngừa Covid-19. (Ảnh: Báo Nhân Dân)

“Mảnh ghép cuối” của hiệp ước toàn cầu về đại dịch

Vòng đàm phán cuối cùng về hiệp ước toàn cầu ứng phó đại dịch đã khai mạc tại Thụy Sĩ. Đại diện hơn 190 quốc gia thành viên Tổ chức Y tế Thế giới bước vào giai đoạn nước rút, hướng tới trình Đại hội đồng Y tế Thế giới thông qua vào tháng 5. Tuy vậy, bất đồng về chia sẻ nguồn lực vẫn là nút thắt khó gỡ.