Kinh tế Việt Nam phục hồi và tăng trưởng ấn tượng

Trong năm 2022, Việt Nam có sự phục hồi và tăng trưởng ấn tượng, đi ngược lại xu hướng đình trệ diễn ra tại nhiều nước trên thế giới. Tỷ lệ lạm phát dự kiến cho cả năm nay cũng thấp hơn con số mục tiêu 4% của Ngân hàng Nhà nước. Tuy nhiên, do những bất ổn vĩ mô trên toàn cầu cùng một số bất cập hiện nay trong thị trường bất động sản, trái phiếu… Ngân hàng Phát triển châu Á đã có một số điều chỉnh giảm nhẹ với tăng trưởng GDP của Việt Nam trong năm 2023.
Lượng khách du lịch quốc tế tăng dần từ đầu năm 2022. Ảnh: NGUYỆT ANH
Lượng khách du lịch quốc tế tăng dần từ đầu năm 2022. Ảnh: NGUYỆT ANH

Trong thông tin cập nhật hằng quý vừa ban hành vào tháng 12/2022, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đã công bố Bản bổ sung Triển vọng phát triển châu Á 2022 với các dự báo tăng trưởng được điều chỉnh cho Việt Nam. Đối với năm 2022, ADB đã điều chỉnh dự đoán triển vọng tăng trưởng của Việt Nam lên 7,5% khi năm nay sắp kết thúc. Tuy nhiên, đối với năm 2023, ADB đã cắt giảm dự báo tăng trưởng xuống còn 6,3%. Con số này giảm so với ước tính tháng 9, khi ADB cho rằng, Việt Nam có thể đạt mức tăng trưởng gần 6,7% trong năm tới. Điều này vẫn khiến Việt Nam trở thành nền kinh tế phát triển nhanh nhất Đông Nam Á vào năm 2023.

Dự báo GDP cho cả năm 2022 của Việt Nam được ADB điều chỉnh tăng do một số yếu tố liên quan chi tiêu tiêu dùng, du lịch đang dần phục hồi và xuất khẩu tăng trưởng mạnh. Theo báo cáo của ADB, cải thiện khả năng di chuyển là “chìa khóa” cho sự phục hồi kinh tế của Việt Nam. Khi những hạn chế cuối cùng về Covid-19 ở Việt Nam được dỡ bỏ vào đầu năm, người dân đã khôi phục thói quen mua sắm. Năm 2022 ghi nhận mức chi tiêu tiêu dùng mạnh mẽ, với doanh số bán lẻ tăng 17% so với cùng kỳ năm 2021 trong tháng 10.

Tăng trưởng tiêu dùng trong nước được thúc đẩy không chỉ nhờ chi tiêu của người dân. Sau khi các hạn chế biên giới được nới lỏng, số lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam tăng đều đặn kể từ đầu năm. Từ chỗ hầu như không có khách quốc tế vào năm 2021, Việt Nam đã đạt 2,4 triệu lượt khách vào tháng 10/2022.

Về tăng trưởng xuất khẩu, trong chín tháng đầu năm 2022 xuất khẩu cao hơn 17,3% so với một năm trước đó, với tổng trị giá 282,52 tỷ USD. Nhưng một phần quan trọng trong số này do hiệu ứng cơ sở khi các doanh nghiệp phải giải quyết các công việc tồn đọng do thời điểm giãn cách xã hội vì Covid-19 vào cuối năm 2021.

Cũng đã có một lượng lớn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) được bơm vào nền kinh tế Việt Nam trong năm nay. Tính đến tháng 11/2022, hơn 25 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài đã được ghi nhận, đưa Việt Nam tiến tới một năm kỷ lục về FDI. Tuy nhiên, báo cáo của ADB lưu ý rằng, trong tương lai “niềm tin của người tiêu dùng và doanh nghiệp có thể bị ảnh hưởng bởi lạm phát cao và lãi suất tăng”.

Cùng với việc nâng dự báo cho năm 2022, ADB cũng giảm triển vọng tăng trưởng GDP của Việt Nam cho năm 2023 với những nhận định về các yếu tố tác động:

Thứ nhất là “thanh khoản còn lại eo hẹp để phục hồi kinh tế sau khi thắt chặt tiền tệ gần đây”. Việt Nam đã kiên trì không tăng lãi suất trong khoảng thời gian nền kinh tế chưa gặp phải nhiều vướng mắc trong tám tháng đầu năm 2022. Phải đến tháng 9, Ngân hàng Nhà nước mới thực hiện bước tăng lãi suất đầu tiên. Lần tăng lãi suất thứ hai đã được thực hiện ngay trong tháng 10.

Cần lưu ý rằng, dữ liệu trong báo cáo của ADB dựa trên thông tin công khai cho đến ngày 30/11. Nhưng ngày 5/12, Ngân hàng Nhà nước tuyên bố sẽ nới lỏng chính sách tiền tệ. Cụ thể, là sẽ nới rộng giới hạn về số tiền mà các ngân hàng có thể cho vay từ 1,5 đến 2%. Trên thực tế, điều này sẽ tạo điều kiện cho thêm 10 tỷ USD được đưa vào nền kinh tế.

Thứ hai là “Phát hành nợ doanh nghiệp giảm từ tháng 1 đến tháng 10”. Trong năm qua, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đã trải qua nhiều thách thức. Một số công ty bất động sản sử dụng đòn bẩy quá mức đã làm giảm niềm tin của nhà đầu tư vào thị trường trái phiếu. Để khôi phục niềm tin và xây dựng một thị trường minh bạch, ổn định hơn, Nghị định 65 đã được ban hành nhằm thắt chặt các quy định về phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Nhưng các nhà phát hành trái phiếu cần phải có thêm thời gian để thích nghi những quy định mới.

Trong quý I/2022, lượng trái phiếu trị giá 5,7 tỷ USD đã được chào bán ra công chúng. Trong quý III, con số đó giảm xuống còn 2,8 tỷ USD. Lượng trái phiếu bán ra giảm mạnh nhất được ghi nhận từ thời điểm Nghị định 65 có hiệu lực vào tháng 9 đến cuối tháng 11, với doanh số bán trái phiếu chỉ đạt 295 triệu USD. Trước tình trạng doanh số bán trái phiếu giảm mạnh, Bộ Tài chính đã đề xuất tạm dừng một năm thực hiện Nghị định 65.

Thứ ba là “Giải ngân vốn đầu tư công chậm lại”. Tính đến hết tháng 11/2022, giải ngân vốn đầu tư công của Việt Nam đạt 14 tỷ USD, chỉ đạt 58,33% kế hoạch giải ngân. Sự chậm trễ trong giải ngân thường là do vấn đề thu hồi đất cho các dự án, bố trí tái định cư và bồi thường cho chủ đất... Năm nay, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng viện dẫn chi phí nguyên vật liệu tăng cao đang đẩy giá thành dự án lên cao.

Cuối cùng là “Các dấu hiệu cho thấy nhu cầu toàn cầu đối với hàng xuất khẩu đang suy yếu”. Trong quý cuối cùng của năm, các đơn đặt hàng đối với hàng hóa sản xuất đã giảm Chỉ số Nhà quản trị mua hàng xuống dưới mốc quan trọng là 50. Vào tháng 11, chỉ số này đạt 47,4, giảm từ mức 50,6 của tháng 10, cho thấy lĩnh vực sản xuất của Việt Nam có thể đang bị thu hẹp. Điều này phần lớn là do các yếu tố kinh tế bên ngoài. Lạm phát tại các thị trường trọng điểm, bao gồm Mỹ và EU, đang cản trở chi tiêu của người tiêu dùng, từ đó dẫn đến giảm đơn đặt hàng từ Việt Nam.

Xét trên tất cả các khía cạnh thì báo cáo của ADB có cái nhìn tương đối tích cực với triển vọng tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Tuy nhiên, nó làm nổi bật một số thách thức chính mà đất nước sẽ phải đối mặt và tập trung nguồn lực để giải quyết trong năm 2023.

Có thể bạn quan tâm

Niềm tin của nhà đầu tư được củng cố bằng chuyển biến thực tế, thay vì chỉ dựa vào vài phiên thanh khoản tăng mạnh. Ảnh: NAM ANH

Phía sau dòng tiền “giải cứu” giá cổ phiếu

Những pha “giải cứu” giá cổ phiếu sau chuỗi ngày giảm mạnh có thể mở lối ra cho người bán và tạo kỳ vọng cho người mua. Nhưng để cổ phiếu phục hồi bền vững, doanh nghiệp còn phải giải quyết những vấn đề về dòng tiền, lợi nhuận và niềm tin thị trường.

Nhiều ngân hàng thông qua chủ trương thành lập ngân hàng con 100% vốn tại VIFC. Ảnh: NAM ANH

Cuộc đua mới tại Trung tâm Tài chính quốc tế

Kế hoạch thành lập ngân hàng con tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam của MSB và nhiều ngân hàng khác đang mở ra khả năng xuất hiện thêm các ngân hàng mới. Xu hướng này đi đến đâu còn phụ thuộc điều kiện cấp phép, năng lực tài chính và khả năng thu hút khách hàng của từng ngân hàng.

Giá trị trái phiếu phát hành của ngành bất động sản tăng đáng kể trong quý II. Ảnh: NAM ANH

Mở rộng dư địa vốn từ trái phiếu doanh nghiệp

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp là kênh huy động vốn quan trọng của nền kinh tế. Bước vào chu kỳ phát triển mới, thị trường cần tăng minh bạch, nâng chất lượng xếp hạng tín nhiệm, mở rộng nhà đầu tư và kiểm soát rủi ro để phát triển bền vững.

Lãi suất ưu đãi vay mua nhà tại 17 ngân hàng hiện dao động từ 7-13,2%/năm. Ảnh: NAM HẢI

Ngân hàng cũng “mắc kẹt” với lãi vay

Lãi cho vay tăng chưa đồng nghĩa ngân hàng hưởng chênh lệch lớn hơn. Lợi nhuận cao cũng chưa đủ để kết luận còn nhiều dư địa giảm lãi suất. Khả năng chia sẻ chi phí với người vay phụ thuộc vào giá vốn huy động, cơ cấu nguồn thu và rủi ro tín dụng của từng ngân hàng.

Nhà đầu tư nên đa dạng hóa danh mục, ưu tiên doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng bền vững. Ảnh: NAM ANH

Nâng hạng chứng khoán và bài toán mua theo kỳ vọng

Nâng hạng thị trường chứng khoán mở thêm cơ hội thu hút vốn quốc tế, nhưng không bảo đảm lợi nhuận cho từng khoản đầu tư. Với nhà đầu tư cá nhân, điều cần làm rõ không chỉ là quỹ nước ngoài mua cổ phiếu nào, mà còn là giá mua và cơ sở để tiếp tục nắm giữ.

Robot hàn chíp điện tử được các doanh nghiệp quan tâm. Ảnh: NAM ANH

Bài toán vốn của doanh nghiệp điện tử

Muốn có đơn hàng thì phải đầu tư dây chuyền. Muốn đầu tư dây chuyền lại phải có đơn hàng. Vòng luẩn quẩn ấy đang giữ nhiều doanh nghiệp điện tử Việt đứng ngoài chuỗi cung ứng, trong khi cuộc đua bán dẫn đòi hỏi nguồn vốn ngày càng lớn.

Theo Thông tư 49, Nhà nước chia sẻ rủi ro, đồng thời huy động nguồn lực xã hội cho nghiên cứu khoa học. Ảnh: NAM ANH

Cơ chế tài chính mới mở đường cho công nghệ chiến lược

Thông tư 49/2026/TT-BKHCN mở ra cách tiếp cận mới trong cơ chế tài chính cho khoa học, chuyển từ quản lý đầu vào sang quản lý theo kết quả. Cơ chế này tăng quyền tự chủ, giảm gánh nặng thủ tục và tạo dư địa đầu tư cho các công nghệ chiến lược có độ rủi ro cao.

Đối với người dân, giá cả tăng làm giảm sức mua thực tế và buộc nhiều hộ gia đình phải thắt chặt chi tiêu. Ảnh: NGUYỆT ANH

Áp lực giữ lạm phát trong giới hạn mục tiêu

Chỉ còn cách mục tiêu kiểm soát lạm phát 0,05 điểm phần trăm, Việt Nam bước vào chặng cuối năm với áp lực cân bằng giữa kiềm chế giá cả và duy trì đà tăng trưởng. Đây sẽ là phép thử đối với hiệu quả phối hợp giữa chính sách tiền tệ và tài khóa.

Ở nhiều vùng sâu, vùng xa, người dân vẫn quen với các giao dịch bằng tiền mặt.

Ngoại lệ của tiền mặt

Cho phép doanh nghiệp trả lương bằng tiền mặt tại vùng khó khăn là một sự điều chỉnh cần thiết khi hạ tầng ngân hàng chưa theo kịp đời sống. Tuy nhiên, ngoại lệ này chỉ thật sự hợp lý nếu vừa bảo vệ được quyền lợi của người lao động, vừa giúp doanh nghiệp chứng minh chi phí hợp pháp, đồng thời không tạo thêm khoảng trống để kê khống, trốn thuế.

Cá ngừ đóng hộp và các sản phẩm đông lạnh tiêu chuẩn chịu nhiều áp lực cạnh tranh. Ảnh: NAM ANH

Xuất khẩu chật vật giữ đơn hàng

Xuất khẩu tiếp tục lập kỷ lục, nhưng doanh nghiệp đang đứng trước sức ép ngày càng lớn từ chính sách thuế mới của Mỹ. Bài toán giữ đơn hàng và duy trì sức cạnh tranh ngày càng khó khăn.

Câu chuyện nâng hạng thị trường tiếp tục là chất xúc tác trung hạn quan trọng. Ảnh: NGUYỆT ANH

Thị trường giằng co, cơ hội vẫn hiện diện

Thị trường chứng khoán đang bước vào giai đoạn giằng co khi thanh khoản suy yếu và chi phí vốn tiếp tục gây sức ép. Dù vậy, định giá hấp dẫn, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và câu chuyện nâng hạng vẫn được xem là những động lực đáng chú ý cho giai đoạn tới.

Thị trường vàng cần tiến thêm một bước từ truy vết giao dịch sang truy xuất sản phẩm.

Thị trường vàng cần sự cân bằng bền vững

Sau nhiều năm, khoảng cách giá vàng trong nước và thế giới đã thu hẹp về mức dưới 5 triệu đồng/lượng. Tuy nhiên, chưa thể chỉ dựa vào mức chênh lệch thu hẹp để kết luận thị trường đã hoàn toàn lành mạnh. Một trạng thái thị trường cân bằng bền vững còn là vận hành sát hơn với giá trị thật và giảm bớt tác động lên các cân đối lớn của nền kinh tế.

Trong giai đoạn tuần đầu tháng 8, tỷ giá có xu hướng giảm. Ảnh: NAM ANH

Tỷ giá hạ nhiệt, áp lực USD giảm

Sau giai đoạn chịu nhiều sức ép, tỷ giá USD/VND đang hạ nhiệt nhờ nguồn cung ngoại tệ cải thiện, chênh lệch lãi suất và dư địa điều hành chính sách. Các yếu tố này được kỳ vọng tiếp tục hỗ trợ tỷ giá trong những tháng cuối năm.

HDBank gia nhập nhóm ngân hàng quy mô tài sản hơn 1 triệu tỷ đồng

HDBank gia nhập nhóm ngân hàng quy mô tài sản hơn 1 triệu tỷ đồng

Vượt mốc 1 triệu tỷ đồng tổng tài sản, duy trì hiệu quả sinh lời thuộc nhóm dẫn đầu và liên tiếp được các tổ chức tài chính quốc tế ghi nhận, HDBank đang cho thấy bước chuyển rõ nét về chất lượng tăng trưởng. Mới đây, ngân hàng được Vietnam Report xếp hạng dẫn đầu Top 50 công ty đại chúng uy tín và hiệu quả năm 2026 (VIX50).

Thị trường cổ phiếu giúp doanh nghiệp gia tăng đệm vốn tự có và nâng cao khả năng chống chịu trước các biến động tài chính. Ảnh: NAM ANH

Giảm áp lực tín dụng ngân hàng

Tốc độ tăng trưởng tín dụng vượt xa huy động tiền gửi đang tạo ra áp lực thanh khoản lớn cho hệ thống ngân hàng. Thực tế này buộc nền kinh tế phải chuyển dịch sang cấu trúc tài chính đa tầng, phát triển thị trường trái phiếu, cổ phiếu và các kênh đầu tư xanh nhằm giảm tải cho tín dụng ngắn hạn và khơi thông nguồn vốn dài hạn bền vững.

Việc nâng hạng lên thị trường chứng khoán mới nổi là môi trường thuận lợi cho cả đầu tư dài hạn lẫn giao dịch ngắn hạn. Ảnh: NAM ANH

Chứng khoán đem cơ hội cho tích lũy

Diễn biến thận trọng cùng sự phân hóa sâu sắc của VN-Index thời gian qua đang phản ánh rõ tâm lý phòng thủ của giới đầu tư. Các chuyên gia nhận định thị trường chứng khoán hiện tại đã lùi về vùng định giá hấp dẫn, mở ra cơ hội đầu tư trong dài hạn.

Khả năng tiếp cận nguồn vốn mới của nhóm doanh nghiệp bất động sản sẽ tiếp tục gặp nhiều thách thức. Ảnh: NGUYỆT ANH

Bài kiểm tra của doanh nghiệp bất động sản

Khi nguồn vốn không còn rẻ, doanh nghiệp buộc phải chấp nhận chi phí tài chính cao hơn để đổi lấy khả năng huy động vốn. Điều đó cũng đồng nghĩa chỉ doanh nghiệp có dòng tiền đủ mạnh và dự án hiệu quả mới có thể “sống khỏe”.

Không gian Thế giới kim cương tại các trung tâm thương mại lớn ở Thành phố Hồ Chí Minh.

“Vùng trũng” quản lý tài sản có giá trị

Kim cương có giá trị hàng trăm triệu đến vài tỷ đồng, thậm chí được xem như một kênh tích trữ, nhưng vẫn được giao dịch trong một thị trường thiếu tiêu chuẩn thống nhất, truy xuất nguồn gốc và cơ chế bảo vệ người mua.

Với lực lượng lao động trẻ, Việt Nam có sức hút đáng kể đối với các nhà đầu tư. Ảnh: NAM ANH

Giữ lợi thế thu hút FDI bằng môi trường đầu tư

Làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng vẫn mở ra cơ hội cho Việt Nam. Tuy nhiên, để duy trì sức hút với các nhà đầu tư quốc tế, Việt Nam cần chuyển từ cạnh tranh bằng ưu đãi sang cạnh tranh bằng chất lượng môi trường đầu tư.

Doanh nghiệp bất động sản đang phải cạnh tranh quyết liệt hơn để thu hút vốn. Ảnh: NAM ANH

Dòng vốn triệu USD đổi “khẩu vị”

Thị trường mua bán sáp nhập (M&A) bất động sản đang bước sang một chu kỳ thận trọng hơn. Nhà đầu tư yêu cầu dự án phải chứng minh được pháp lý, tiến độ, hiệu quả khai thác và dòng tiền.

Việc nâng trần lên 40% sẽ giúp các ngân hàng có thêm dư địa cho vay trung, dài hạn. Ảnh: NGUYỆT ANH

Hướng đi của dòng tiền mới được “mở van”

Việc nâng trần vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn được đánh giá sẽ mở thêm không gian tín dụng, với hơn 1 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng đặt ra lo ngại về hướng đi của lượng vốn mới này.

Người trẻ mua chứng chỉ quỹ

Công ty chứng khoán (CTCK) SSI vừa công bố việc tích hợp các quỹ mở do Dragon Capital Việt Nam (DCVFM) quản lý lên hệ thống giao dịch SSI iBoard. Điều này đồng nghĩa nhà đầu tư (NĐT) có tài khoản của SSI ngoài việc theo dõi các chứng chỉ quỹ (CCQ) của SSI quản lý còn theo dõi được thêm CCQ của DCVFM.

Hàng tồn kho là một trong những nguyên nhân khiến lợi nhuận chưa thể chuyển hóa thành tiền mặt. Ảnh: NAM ANH

Dòng tiền mới là phép thử

Dù lợi nhuận vẫn hiện hữu trên báo cáo tài chính, nhưng dòng tiền kinh doanh của nhiều doanh nghiệp bất động sản lại tiếp tục âm. Khoảng cách kéo dài giữa “lãi trên sổ sách” và “tiền thật” có thể biến thành áp lực thanh khoản, đặc biệt với doanh nghiệp có nợ ngắn hạn lớn.

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng xanh. Ảnh: NGUYỆT ANH

Nút thắt “tiêu chí” của dòng vốn xanh

Tín dụng xanh tại Việt Nam tăng trưởng tích cực nhưng chủ yếu tập trung vào các dự án lớn. Doanh nghiệp nhỏ vẫn khó tiếp cận do nút thắt tiêu chí về môi trường, dữ liệu và quản trị.

Giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài. Ảnh: NAM ANH

“Hòn đá tảng” của thị trường chứng khoán

Trong các báo cáo phân loại thị trường hằng năm, tình trạng hết tỷ lệ sở hữu nước ngoài (room ngoại) liên tục được một công ty tài chính đa quốc gia (MSCI - Mỹ) nhắc đến như một hạn chế lớn của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nhà đầu tư tìm hiểu thông tin về dự án tại sàn giao dịch bất động sản. Ảnh: NAM ANH

Bất động sản không còn là cuộc chơi của kỳ vọng

Sau một chu kỳ tăng nóng kéo dài, thị trường bất động sản đang chứng kiến sự thay đổi tâm lý của nhà đầu tư, từ kiếm lợi nhuận nhờ chênh lệch giá sang tìm kiếm dòng tiền khai thác. Sự thay đổi này bắt nguồn từ việc nhà đầu tư đã không còn tin tuyệt đối vào khả năng tăng giá liên tục của bất động sản.