Hợp tác quốc tế về khoa học xã hội và nhân văn

Hợp tác quốc tế là xu hướng tất yếu trong kỷ nguyên toàn cầu hóa. Với khoa học xã hội và nhân văn, đó là quá trình chuyển đổi, tham gia sâu vào các mạng lưới học thuật khu vực và thế giới giúp công tác hoạch định chính sách ngày càng được nâng cao, khẳng định vị thế quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh tri thức ngày càng gay gắt.

Giảng viên và sinh viên Khoa Đông phương học, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) tham dự hội thảo quốc tế tại Lào tháng 12/2025.
Giảng viên và sinh viên Khoa Đông phương học, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) tham dự hội thảo quốc tế tại Lào tháng 12/2025.

Xu hướng tất yếu

Khoa học xã hội và nhân văn là lĩnh vực đặc thù, gắn với nền tảng lý luận, tư tưởng, phục vụ việc hoạch định chính sách phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. Khoa học xã hội với vai trò nền tảng cho phát triển bền vững không thể ở trạng thái khép kín, mà cần được mở rộng để tiếp nhận tri thức lý luận của các nước, áp dụng hiệu quả vào bối cảnh trong nước, hình thành một hệ thống lý luận đủ chiều sâu và sức mạnh để dẫn dắt xã hội, đồng thời ảnh hưởng tích cực tới các quốc gia khác.

Trong mấy thập kỷ hội nhập vừa qua, khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam đã đạt được một số thành tựu quan trọng trong hợp tác quốc tế. Từ chỗ vận hành trong những khuôn khổ lý luận truyền thống, chúng ta đã tiếp cận và sử dụng ngày càng phổ biến các lý thuyết và phương pháp nghiên cứu hiện đại của thế giới. Khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam đã mở rộng hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu nước ngoài để triển khai nhiều đề tài, dự án nghiên cứu song phương và đa phương. Nhiều nhóm nghiên cứu tiệm cận chuẩn mực quốc tế hình thành và hoạt động hiệu quả.

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (VASS) cho biết, hiện nay VASS đang duy trì 39 thỏa thuận quốc tế với các cơ quan nghiên cứu, tư vấn chính sách và trường đại học uy tín trên thế giới; triển khai cơ chế hội thảo thường niên song phương và đa phương với các đối tác từ Lào, Trung Quốc, Campuchia, Hàn Quốc, Nga, Nhật Bản, Ấn Độ.

Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cũng tích cực tham gia và thực hiện các hoạt động đối ngoại của lãnh đạo Đảng và Nhà nước, cung cấp báo cáo và hoàn thành nhiệm vụ được phân công trong các chuyến thăm cấp Nhà nước của lãnh đạo Đảng và Nhà nước. Viện cũng đang thực hiện tốt vai trò phụ trách Tiểu ban Khoa học xã hội thuộc Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, phối hợp Văn phòng UNESCO Việt Nam tổ chức nhiều hội thảo quốc tế cũng như tranh thủ nguồn lực quốc tế hỗ trợ thực hiện mục tiêu.

Riêng trong năm 2025, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã cử 236 đoàn ra, phê duyệt đón 56 đoàn vào, làm thủ tục xin phép nhập cảnh cho hơn 300 lượt khách quốc tế vào làm việc tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; đồng thời tổ chức 51 hội thảo, tọa đàm quốc tế, ký kết 2 thỏa thuận quốc tế mới, phê duyệt chủ trương cho phép các đơn vị trực thuộc ký kết 16 thoả thuận quốc tế khác với các đối tác Australia, Trung Quốc, Cộng hòa Slovakia, Italia, Ấn Độ, Nga…

Trong lĩnh vực đào tạo, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (USSH) - đơn vị đào tạo chủ lực về khoa học xã hội và nhân văn đã không ngừng thúc đẩy hợp tác với các đơn vị quốc tế. Trong năm 2025, USSH đã kết nối, hợp tác đào tạo với Trường đại học Nhân dân Trung Quốc trong các lĩnh vực nghiên cứu văn hóa, lịch sử, chính trị, kinh tế. Ký kết hợp tác với Trường đại học Nhân văn quốc gia Nga, xây dựng các chương trình trao đổi dành cho sinh viên, giảng viên; đồng thời hợp tác với Đại học Kyoto Sangyo (Nhật Bản) trong các ngành Nhật Bản học, Đông phương học; ký kết hợp tác với Học viện Pháp cổ Văn Lý (Trung Quốc)…

Các rào cản và giải pháp

Trong hợp tác quốc tế, lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn hiện đang tồn tại một số hạn chế nhất định. Nhiều công trình nghiên cứu vẫn đang ở mức độ minh họa, diễn giải các lý thuyết quốc tế mà thiếu kiểm chứng, điều chỉnh, sáng tạo trên nền tảng thực tiễn trong nước. Ngôn ngữ học thuật và đối thoại quốc tế vẫn đang là một điểm nghẽn đáng lo ngại khi chủ yếu các công trình nghiên cứu chuyên sâu về lý luận liên quan các vấn đề nền tảng của Việt Nam vẫn được công bố bằng tiếng Việt, hạn chế khả năng lan tỏa tri thức ra khu vực và thế giới. Chúng ta chưa có nhiều trung tâm nghiên cứu lý luận mạnh mang tầm quốc gia, đủ sức dẫn dắt những chương trình lý luận lớn, có ảnh hưởng lâu dài trong nước và quốc tế.

Những rào cản này đòi hỏi cần phải có một chiến lược tổng thể, toàn diện cho việc nghiên cứu hệ thống lý luận phục vụ phát triển bền vững đất nước dựa trên tri thức ngoại sinh, thông qua sự hợp tác quốc tế sâu rộng, đồng thời chắt lọc để tìm ra những giá trị thật sự hữu ích đối với các vấn đề trong nước, từ đó phục vụ tốt công tác hoạch định chính sách.

Báo cáo tổng kết năm 2025 của VASS chỉ rõ những điểm hạn chế trong hợp tác quốc tế về khoa học xã hội và nhân văn, trong đó nhấn mạnh vấn đề cơ chế, chính sách quản lý còn chưa theo kịp bối cảnh quốc tế diễn biến nhanh, kinh phí dành cho các hoạt động hợp tác quốc tế còn thấp, định mức chi chậm được cập nhật theo biến động thị trường làm hạn chế việc khai thác đầy đủ các thỏa thuận hợp tác quốc tế, chủ động mở rộng mạng lưới và tranh thủ nguồn lực chuyên gia quốc tế. Đặc biệt, chất lượng nhân lực khoa học phục vụ hợp tác quốc tế còn hạn chế.

Sứ mệnh chiến lược của khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam không thể chỉ dừng lại ở việc “theo kịp” thế giới mà phải vươn lên thực hiện một bước chuyển căn bản: Từ tiếp nhận sang bản địa hoá tri thức một cách sáng tạo, cao hơn nữa là hình thành, đóng góp các học thuyết Việt Nam có giá trị khoa học và giá trị tham khảo quốc tế.

Tiến sĩ Đào Ngọc Báu, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Tại Hội thảo “Vai trò, vị thế của nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn khi bước vào kỷ nguyên mới của dân tộc”, Tiến sĩ Đào Ngọc Báu, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, sứ mệnh chiến lược của khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam không thể chỉ dừng lại ở việc “theo kịp” thế giới mà phải vươn lên thực hiện một bước chuyển căn bản: Từ tiếp nhận sang bản địa hoá tri thức một cách sáng tạo, cao hơn nữa là hình thành, đóng góp các học thuyết Việt Nam có giá trị khoa học và giá trị tham khảo quốc tế. Đây vừa là yêu cầu nội tại của một ngành khoa học, vừa là vấn đề gắn liền với bảo đảm độc lập, tự chủ về tư tưởng, nâng cao năng lực hoạch định chính sách và khẳng định vị thế quốc gia trong cạnh tranh tri thức toàn cầu.

Để làm được điều này cần ba đột phá chiến lược, gồm: Đổi mới căn bản cơ chế đầu tư và đánh giá khoa học theo hướng ưu tiên lý luận nền tảng dài hạn; cải cách mạnh mẽ đào tạo nhân lực theo hướng hình thành năng lực sáng tạo lý luận, tư duy khung và năng lực đối thoại quốc tế; đẩy mạnh quốc tế hóa nghiên cứu và công bố, để khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam tham gia vào dòng chảy học thuật toàn cầu.

Chỉ khi khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam làm chủ được năng lực lý giải, khái quát và dẫn dắt tư tưởng từ chính thực tiễn của mình, đồng thời có tiếng nói được quốc tế thừa nhận, chúng ta mới có thể vững vàng hội nhập, giữ vững bản sắc và chủ động định hình con đường phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới; đồng thời góp phần thực hiện thành công các mục tiêu đã được đề ra trong Nghị quyết 57 của Chính phủ về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Có thể bạn quan tâm

Ban tổ chức trao giải nhất quốc gia tặng 6 thành viên Đội tuyển MOS Việt Nam năm 2026 tại buổi lễ. (Ảnh: BTC cung cấp)

6 bạn trẻ đại diện Việt Nam dự chung kết tin học văn phòng thế giới tại Hoa Kỳ

Chiều 13/7, tại Hà Nội, Trung ương Đoàn, Tổ chức Giáo dục IIG Việt Nam tổ chức Lễ tổng kết và trao giải quốc gia Cuộc thi Vô địch tin học văn phòng thế giới (MOSWC) năm 2026. Ban tổ chức đã tuyên dương 161 cá nhân, tập thể xuất sắc và công bố 6 Đại sứ MOS Việt Nam dự chung kết thế giới tại Hoa Kỳ cuối tháng 7 tới đây.

Các đối tượng lừa đảo thường giả mạo ứng dụng của cơ quan nhà nước và ngân hàng để dụ người dân cài đặt mã độc, chiếm đoạt tài sản.

Lừa đảo núp bóng dịch vụ công trực tuyến

Mạo danh cơ quan công an, ngân hàng, Bảo hiểm xã hội (BHXH) để yêu cầu người dân cài đặt ứng dụng là một trong những thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao đang diễn biến phức tạp. Chỉ sau vài phút làm theo hướng dẫn, nhiều nạn nhân đã bị chiếm quyền điều khiển điện thoại và mất toàn bộ tiền trong tài khoản.

Cán bộ hướng dẫn người dân làm thủ tục hành chính tại Điểm phục vụ hành chính công phường Đống Đa (Thành phố Hà Nội). (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Phát huy nguồn lực dữ liệu trong đổi mới mô hình tăng trưởng

Sự bùng nổ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng liên quan đã khiến dữ liệu trở thành một nguồn lực chiến lược. Khi nước ta chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, dữ liệu giữ vai trò trung tâm, kết nối công nghệ, tri thức và quản trị.

Đội thi Trung tâm 186 tham gia cuộc thi Chiến binh mạng đa quốc gia tại Thái Lan.

Khi tri thức trở thành sức mạnh chiến đấu

Tại Bộ Tư lệnh Tác chiến không gian mạng, những đề tài nghiên cứu không nằm yên trên giá sách. Chúng được đưa thẳng vào huấn luyện, vào thực chiến và đang dần trở thành một thứ vũ khí thật sự, mở ra một hướng phát triển mới trong xây dựng quân đội chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Sản xuất AI Camera của MK Vision tại Khu công nghiệp Thăng Long Vĩnh Phúc, Bình Xuyên, tỉnh Phú Thọ.

Khơi thông nguồn lực thúc đẩy công nghệ chiến lược

Nghị quyết số 57-NQ/TW đang tạo động lực thúc đẩy phát triển các công nghệ chiến lược, với nhiều lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), robot, thiết bị bay không người lái (UAV) hay công nghệ sinh học đã sẵn sàng bước vào giai đoạn ứng dụng. Song để tạo đột phá, Việt Nam vẫn cần khơi thông các nút thắt về thể chế...

Nhân viên Công ty cổ phần Truyền thông Luật Việt Nam sử dụng nền tảng ứng dụng AI hỗ trợ tra cứu, phân tích và rà soát pháp lý.

AI hỗ trợ rà soát pháp lý

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong rà soát pháp lý đang trở thành xu hướng tại nhiều cơ quan, doanh nghiệp. Không chỉ giúp rút ngắn thời gian tra cứu, đối chiếu, công nghệ này còn hỗ trợ phát hiện sớm những nội dung mâu thuẫn, chồng chéo, nâng cao chất lượng văn bản và hiệu quả tuân thủ pháp luật.

Sử dụng drone phun thuốc bảo vệ thực vật cho lúa tại Công ty cổ phần thiết bị bay AgriDrone Việt Nam. (Ảnh AgriDrone Việt Nam)

Tối ưu hóa hiệu quả thiết bị không người lái trong nông nghiệp

Việc ứng dụng thiết bị không người lái (drone/UAV) trong sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam đang có bước phát triển nhanh, từng bước chuyển từ thí điểm sang ứng dụng thực tiễn trên diện rộng. Điều này đặt ra yêu cầu xây dựng một giải pháp đồng bộ giữa sản phẩm, thiết bị và quy trình sử dụng nhằm tối ưu hóa hiệu quả của drone.

Hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại của Trường đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) phục vụ đào tạo và nghiên cứu công nghệ bán dẫn. (Ảnh VNU)

Khoa học cơ bản và năng lực tự chủ quốc gia

Trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu, khoa học cơ bản ngày càng trở thành nền tảng của công nghệ lõi và năng lực tự chủ quốc gia. Tuy nhiên, để tri thức khoa học thật sự chuyển hóa thành sức cạnh tranh, yêu cầu đặt ra là xây dựng một hệ sinh thái nghiên cứu có chiều sâu...

Sản phẩm nghi vấn giả mạo nhãn hiệu nổi tiếng của Công ty trách nhiệm hữu hạn Thương mại và xuất nhập khẩu Lộc Thành bị Hải quan cửa khẩu quốc tế Bình Hiệp (tỉnh Tây Ninh) thu giữ.

Ngăn chặn các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Công tác chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hiện nay không còn đơn thuần chỉ bảo vệ một nhãn hiệu mà là câu chuyện bảo vệ năng lực cạnh tranh quốc gia, an ninh kinh tế trong thời đại mà giá trị của nền kinh tế tập trung ở trí tuệ, dữ liệu và sáng tạo.

Lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa cùng lãnh đạo Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam thực hiện nghi thức ký kết thỏa thuận hợp tác. (ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Phát huy hạ tầng bưu chính, tạo động lực mới cho chuyển đổi số, cải cách hành chính ở Khánh Hòa

Ngày 10/7, tại Nha Trang, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa và Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam đã ký kết thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026-2030, mở ra bước phát triển mới trong việc khai thác đồng bộ hạ tầng bưu chính phục vụ cải cách hành chính, chuyển đổi số, thương mại điện tử, logistics và các dịch vụ công ích trên địa bàn tỉnh.

Toàn cảnh hội thảo. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Đề xuất đãi ngộ 300 triệu đồng/tháng cho Tổng công trình sư

Dự thảo Thông tư quy định cơ chế tài chính đối với nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược đề xuất mức thu nhập tối đa 300 triệu đồng/tháng đối với Tổng công trình sư. Đây được xem là bước đi đột phá nhằm xây dựng cơ chế đãi ngộ đủ sức cạnh tranh để thu hút, giữ chân nhân tài, từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược.

Các học viên thực hành khai thác và phân tích dữ liệu mở của NASA dưới sự hướng dẫn của cố vấn.

Khơi dậy tư duy khoa học cho học sinh từ dữ liệu mở của NASA

Ngày 8/7, Trại hè Khám phá dữ liệu mở 2026 (NASA Open Data Camp 2026) khai mạc tại Trung tâm Hoa Kỳ Hà Nội, mang đến cơ hội để 80 học sinh từ 14 đến 17 tuổi tiếp cận với nguồndữ liệu mở của Cơ quan hàng không và vũ trụ Hoa Kỳ (NASA), đồng thời rèn luyện tư duy khoa học và kỹ năng giải quyết vấn đề dựa trên dữ liệu.