Nghiên cứu hoàn thiện thể chế phát triển hệ thống giáo dục

Chiều 30/3, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam tổ chức hội thảo trao đổi, thảo luận về cơ sở khoa học của đề tài khoa học cấp Nhà nước: Hoàn thiện thể chế phát triển hệ thống giáo dục nhằm góp phần tạo động lực phát triển nhanh và bền vững đất nước trong điều kiện mới.

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: Mạnh Xuân)
Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: Mạnh Xuân)

Hội thảo đã thu hút sự quan tâm và tham gia của hơn 80 đại biểu là lãnh đạo một số cơ quan đơn vị quản lý Nhà nước của các ban, bộ, ngành, các nhà khoa học, nhà sư phạm, nhà quản lý giáo dục, giáo viên, giảng viên…

Phát biểu tại hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh, Viện trưởng Khoa học Giáo dục Việt Nam, cho rằng Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã nhấn mạnh việc hoàn thiện pháp luật để tháo gỡ điểm nghẽn; phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực; đổi mới cơ chế tài chính; đẩy mạnh tự chủ đi cùng kiểm tra, giám sát hiệu quả; xây dựng chiến lược dữ liệu và nền tảng giáo dục quốc gia ứng dụng AI có kiểm soát; đồng thời có chính sách đặc thù, vượt trội cho đội ngũ nhà giáo.

Nghị quyết đang đặt ra một logic rất hiện đại: Từ một nền giáo dục được quản lý chủ yếu bằng mệnh lệnh hành chính cần chuyển sang một nền giáo dục được dẫn dắt bằng thể chế kiến tạo và phát triển, quản trị theo kết quả và trách nhiệm giải trình trên nền dữ liệu.

Vì vậy, tại hội thảo, các đại biểu, nhà quản lý, nhà khoa học phân tích, thảo luận việc nhận diện vấn đề và đề xuất được những định hướng và giải pháp có giá trị cho quá trình hoàn thiện thể chế cho giáo dục Việt Nam trong giai đoạn tới: từ thể chế pháp luật, thể chế quản trị, thể chế tài chính, thể chế dữ liệu, đến thể chế phát triển đội ngũ.

img-6340.jpg
Nguyên Thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Hữu Độ chia sẻ tại hội thảo. (Ảnh: Mạnh Xuân)

Tại hội thảo, đông đảo các nhà quản lý, nhà khoa học đã phân tích, thảo luận, đóng góp ý kiến những vấn đề lí luận, thực tiễn cũng như kinh nghiệm quốc tế về hoàn thiện thể chế phát triển hệ thống giáo dục, tạo động lực phát triển nhanh và bền vững đất nước trong điều kiện mới.

Tiến sĩ Trịnh Thị Anh Hoa, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu chính sách Giáo dục cho rằng, vai trò của thể chế đối với phát triển hệ thống giáo dục được thể hiện rõ trên các lĩnh vực: Kiến tạo nền tảng; Quản lý và kiểm soát; vận hành và phát triển. Tuy nhiên, thực tế hiện nay còn nhiều điểm nghẽn trong thể chế giáo dục. Vì vậy, để hoàn thiện thể chế cần hoàn thiện khung pháp lý, tạo hành lang thông suốt cho xã hội hóa; mọi chính sách mới phải có ma trận rủi ro và đo lường tác động trước, sau khi ban hành; áp dụng khuôn khổ mở, cho phép thử nghiệm mô hình giáo dục, công nghệ mới trước khi nhân rộng. Cùng với đó cần kiến tạo bộ máy quản trị hiện đại, minh bạch và dựa trên dữ liệu; đồng thời nâng cao năng lực của các chủ thể.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Như Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho rằng, Nghị quyết số 71-NQ/TW và Luật Nhà giáo 2025 chính là những cú hích lịch sử nhằm tháo gỡ triệt để các nút thắt thể chế đang tồn tại. Vì vậy, cần khẩn trương ban hành văn bản hướng dẫn Luật Nhà giáo 2025; triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa giáo dục (2026-2035); đẩy mạnh truyền thông; bảo đảm chi ngân sách cho giáo dục luôn đạt tối thiểu 20% tổng chi Ngân sách Nhà nước.

z7674237702274-16efdcb2bd089db8adeb39d24bd806dd.jpg
Nhà khoa học trình bày tại hội thảo. (Ảnh: Mạnh Xuân)

Tiến sĩ Nguyễn Thị Hảo, Phó Giám đốc Trung tâm nghiên cứu nguồn nhân lực thì đề nghị cần đổi mới tư duy lãnh đạo quản lý; khuyến khích khu vực tư tham gia vào phát triển giáo dục; chú trọng chuyển đổi số và sử dụng AI trong giáo dục. Trong khi đó, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Công Phong, nguyên Viện trưởng Khoa học giáo dục Việt Nam cho rằng nghiên cứu mô hình quản trị giáo dục quốc gia cần phân biệt quản trị ngành và quản lý ngành; xây dựng mô hình quản trị hệ thống giáo dục quốc gia dựa trên dữ liệu (trong bối cảnh chuyển đổi số)…

Nguyên thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Hữu Độ cho rằng hiện nay các văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục khá đầy đủ nhưng không mạnh vì còn chồng chéo, thiếu đồng bộ, nặng về quản lý và kiểm soát, chưa tạo nhiều động lực cho sáng tạo phát triển nên cần xử lý vấn đề này quyết liệt hơn. Cùng với đó, cần nghiên cứu có được hệ thống văn bản, các quy định phân cấp, phân quyền phù hợp trong bối cảnh mới khi chuyển từ chính quyền địa phương ba cấp thành chính quyền địa phương hai cấp nhằm đáp ứng yêu cầu mới cho phát triển giáo dục.

z7673301820172-38dbb8749441720833e410e37b5d747a.jpg
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Huy Hoàng kết luận tại hội thảo. (Ảnh: Mạnh Xuân)

Kết luận tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Huy Hoàng, Phó Viện trưởng Khoa học Giáo dục Việt Nam khẳng định các ý kiến trao đổi, thảo luận cởi mở, thẳng thắn tại hội thảo đã thống nhất quan niệm về thể chế và hoàn thiện thể chế phát triển hệ thống giáo dục; đồng thời khẳng định cần thiết và yêu cầu hoàn thiện thể chế trong điều kiện mới, việc hoàn thiện thể chế phát triển hệ thống giáo dục trở thành một nhiệm vụ cấp thiết. Đáng chú ý, cần phát hiện những điểm nghẽn trong hệ thống giáo dục và những giải pháp mang tính đột phá để hướng tới một hệ thống thể chế đồng bộ, hiện đại và kiến tạo, nhằm thực hiện thành công các nhiệm vụ và giải pháp được nêu trong Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đóng góp thiết thực, có giá trị vào quá trình đổi mới giáo dục và đào tạo Việt Nam…

Có thể bạn quan tâm

Một “thế trận lòng dân” vững chắc sẽ là “lá chắn” tư tưởng trên mặt trận không gian mạng.

“Lá chắn” tư tưởng trên mặt trận không gian mạng

Trong dòng chảy của lịch sử và đời sống xã hội, “sự thật” luôn là nền tảng tối cao quyết định nhận thức, dẫn dắt niềm tin và định hình hành động của quần chúng nhân dân. Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà sự bùng nổ thông tin đang bị các thế lực đen tối lợi dụng để làm mờ ranh giới giữa cái thật và cái giả.

Hình thức tuyên truyền bằng phương pháp sân khấu hóa đã giúp người dân dễ dàng nắm bắt các quy định của pháp luật.

Người dân biên giới Y Tý hào hứng học tập, nâng cao kỹ năng số và kiến thức pháp luật

Hơn 1.000 cán bộ, công chức và người dân tại xã Y Tý (Lào Cai) vừa tham gia chương trình tuyên truyền pháp luật và phổ biến kiến thức khoa học do Bộ đội Biên phòng tỉnh phối hợp với các sở, ngành tổ chức. Chương trình nhằm nâng cao nhận thức pháp luật, đồng thời trang bị những kỹ năng phục vụ đời sống và sản xuất cho người dân.

Nhận diện thủ đoạn lừa đảo “sở hữu kỳ nghỉ”

Nhận diện thủ đoạn lừa đảo “sở hữu kỳ nghỉ”

Nhiều người dân đã trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo liên quan đến “sở hữu kỳ nghỉ” (timeshare) với số tiền thiệt hại từ vài chục triệu đến hàng tỷ đồng. Núp bóng các sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp hoặc cơ hội đầu tư sinh lời, nhiều đối tượng đã dựng nên các kịch bản tinh vi để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của khách hàng.

Hợp tác xã Đan Hoài (xã Đan Phượng, Hà Nội) tiên phong trong lĩnh vực sản xuất hoa lan hồ điệp ứng dụng công nghệ cao. (Ảnh: Giang Sơn)

Động lực trung tâm thúc đẩy tăng trưởng

Những năm gần đây, nhiều chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước khẳng định chuyển đổi căn bản từ mô hình phát triển truyền thống sang mô hình phát triển bền vững dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Gạch đất không nung, lời giải xanh cho bài toán nhà ở vùng cao.

Gạch đất không nung, lời giải xanh cho bài toán nhà ở vùng cao

Trên hành trình hướng tới phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, xây dựng được xem là lĩnh vực then chốt cần chuyển đổi mạnh mẽ. Không chỉ quy mô tiêu thụ tài nguyên khổng lồ, mà còn bởi lượng phát thải chiếm tỷ trọng lớn. Những nghiên cứu về vật liệu xây dựng xanh không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu.

Người dân trải nghiệm hệ thống “Trợ lý số Công an Long Thành” tích hợp trực tiếp trên website công vụ.

Hiệu quả từ mô hình “Câu lạc bộ AI trợ lý số” tại Long Thành

Với sân bay Long Thành và ở trung tâm kết nối phía nam nên phường Long Thành được xem là một trong những nơi phát triển sôi động nhất của Đồng Nai và cả nước. Kéo theo đó lượng giải quyết thủ tục hành chính, trong đó có lĩnh vực do Công an phụ trách tăng cao, đòi hỏi việc ứng dụng công nghệ mạnh mẽ để nâng cao hiệu quả phục vụ.

Nghiên cứu vật liệu mới tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. (Ảnh: MẠNH XUÂN)

Tự chủ vật liệu mới trong kỷ nguyên công nghệ

Trong cuộc đua công nghệ toàn cầu, năng lực làm chủ vật liệu ngày càng quyết định sức cạnh tranh quốc gia. Với Việt Nam, thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường, phát triển hạ tầng, nhân lực và nâng cao năng lực làm chủ vật liệu lõi là điều kiện tiên quyết để hình thành ngành công nghiệp vật liệu tự chủ.

Dự báo về kinh tế dữ liệu tại Việt Nam.

Việt Nam trong cuộc đua kinh tế dữ liệu

Hiện nay, dữ liệu đã trở thành “dầu mỏ mới”, là “mạch máu” của nền kinh tế số toàn cầu. Vì vậy, kinh tế dữ liệu đang trở thành cuộc đua chiến lược mới giữa các quốc gia. Dữ liệu dự tính đóng góp tới 79 tỷ USD vào GDP Việt Nam đến năm 2030; đồng thời tạo ra doanh thu từ dự kiến cán mốc 80 tỷ USD vào cùng thời điểm.

Báo chí Quảng Ninh đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số

Báo chí Quảng Ninh đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6), ngày 12/6, Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh tổ chức tọa đàm “Báo chí Quảng Ninh đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số” nhằm tạo diễn đàn trao đổi kinh nghiệm, truyền cảm hứng cho các phóng viên, biên tập viên về đổi mới sáng tạo trong hoạt động báo chí.

Quang cảnh hội thảo.

Vĩnh Long: Quản trị dữ liệu số là động lực để phát triển chính quyền số

Chiều 12/6, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Vĩnh Long tổ chức hội thảo với chủ đề “Quản trị dữ liệu số-Động lực phát triển chính quyền số”. Hội thảo là diễn đàn quan trọng để các cơ quan quản lý và các chuyên gia hiến kế nhằm nâng cao năng lực quản trị, biến dữ liệu thành tài sản chiến lược phục vụ nhân dân và doanh nghiệp.