Nghiên cứu hoàn thiện thể chế phát triển hệ thống giáo dục

Chiều 30/3, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam tổ chức hội thảo trao đổi, thảo luận về cơ sở khoa học của đề tài khoa học cấp Nhà nước: Hoàn thiện thể chế phát triển hệ thống giáo dục nhằm góp phần tạo động lực phát triển nhanh và bền vững đất nước trong điều kiện mới.

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: Mạnh Xuân)
Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: Mạnh Xuân)

Hội thảo đã thu hút sự quan tâm và tham gia của hơn 80 đại biểu là lãnh đạo một số cơ quan đơn vị quản lý Nhà nước của các ban, bộ, ngành, các nhà khoa học, nhà sư phạm, nhà quản lý giáo dục, giáo viên, giảng viên…

Phát biểu tại hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh, Viện trưởng Khoa học Giáo dục Việt Nam, cho rằng Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã nhấn mạnh việc hoàn thiện pháp luật để tháo gỡ điểm nghẽn; phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực; đổi mới cơ chế tài chính; đẩy mạnh tự chủ đi cùng kiểm tra, giám sát hiệu quả; xây dựng chiến lược dữ liệu và nền tảng giáo dục quốc gia ứng dụng AI có kiểm soát; đồng thời có chính sách đặc thù, vượt trội cho đội ngũ nhà giáo.

Nghị quyết đang đặt ra một logic rất hiện đại: Từ một nền giáo dục được quản lý chủ yếu bằng mệnh lệnh hành chính cần chuyển sang một nền giáo dục được dẫn dắt bằng thể chế kiến tạo và phát triển, quản trị theo kết quả và trách nhiệm giải trình trên nền dữ liệu.

Vì vậy, tại hội thảo, các đại biểu, nhà quản lý, nhà khoa học phân tích, thảo luận việc nhận diện vấn đề và đề xuất được những định hướng và giải pháp có giá trị cho quá trình hoàn thiện thể chế cho giáo dục Việt Nam trong giai đoạn tới: từ thể chế pháp luật, thể chế quản trị, thể chế tài chính, thể chế dữ liệu, đến thể chế phát triển đội ngũ.

img-6340.jpg
Nguyên Thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Hữu Độ chia sẻ tại hội thảo. (Ảnh: Mạnh Xuân)

Tại hội thảo, đông đảo các nhà quản lý, nhà khoa học đã phân tích, thảo luận, đóng góp ý kiến những vấn đề lí luận, thực tiễn cũng như kinh nghiệm quốc tế về hoàn thiện thể chế phát triển hệ thống giáo dục, tạo động lực phát triển nhanh và bền vững đất nước trong điều kiện mới.

Tiến sĩ Trịnh Thị Anh Hoa, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu chính sách Giáo dục cho rằng, vai trò của thể chế đối với phát triển hệ thống giáo dục được thể hiện rõ trên các lĩnh vực: Kiến tạo nền tảng; Quản lý và kiểm soát; vận hành và phát triển. Tuy nhiên, thực tế hiện nay còn nhiều điểm nghẽn trong thể chế giáo dục. Vì vậy, để hoàn thiện thể chế cần hoàn thiện khung pháp lý, tạo hành lang thông suốt cho xã hội hóa; mọi chính sách mới phải có ma trận rủi ro và đo lường tác động trước, sau khi ban hành; áp dụng khuôn khổ mở, cho phép thử nghiệm mô hình giáo dục, công nghệ mới trước khi nhân rộng. Cùng với đó cần kiến tạo bộ máy quản trị hiện đại, minh bạch và dựa trên dữ liệu; đồng thời nâng cao năng lực của các chủ thể.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Như Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho rằng, Nghị quyết số 71-NQ/TW và Luật Nhà giáo 2025 chính là những cú hích lịch sử nhằm tháo gỡ triệt để các nút thắt thể chế đang tồn tại. Vì vậy, cần khẩn trương ban hành văn bản hướng dẫn Luật Nhà giáo 2025; triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa giáo dục (2026-2035); đẩy mạnh truyền thông; bảo đảm chi ngân sách cho giáo dục luôn đạt tối thiểu 20% tổng chi Ngân sách Nhà nước.

z7674237702274-16efdcb2bd089db8adeb39d24bd806dd.jpg
Nhà khoa học trình bày tại hội thảo. (Ảnh: Mạnh Xuân)

Tiến sĩ Nguyễn Thị Hảo, Phó Giám đốc Trung tâm nghiên cứu nguồn nhân lực thì đề nghị cần đổi mới tư duy lãnh đạo quản lý; khuyến khích khu vực tư tham gia vào phát triển giáo dục; chú trọng chuyển đổi số và sử dụng AI trong giáo dục. Trong khi đó, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Công Phong, nguyên Viện trưởng Khoa học giáo dục Việt Nam cho rằng nghiên cứu mô hình quản trị giáo dục quốc gia cần phân biệt quản trị ngành và quản lý ngành; xây dựng mô hình quản trị hệ thống giáo dục quốc gia dựa trên dữ liệu (trong bối cảnh chuyển đổi số)…

Nguyên thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Hữu Độ cho rằng hiện nay các văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục khá đầy đủ nhưng không mạnh vì còn chồng chéo, thiếu đồng bộ, nặng về quản lý và kiểm soát, chưa tạo nhiều động lực cho sáng tạo phát triển nên cần xử lý vấn đề này quyết liệt hơn. Cùng với đó, cần nghiên cứu có được hệ thống văn bản, các quy định phân cấp, phân quyền phù hợp trong bối cảnh mới khi chuyển từ chính quyền địa phương ba cấp thành chính quyền địa phương hai cấp nhằm đáp ứng yêu cầu mới cho phát triển giáo dục.

z7673301820172-38dbb8749441720833e410e37b5d747a.jpg
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Huy Hoàng kết luận tại hội thảo. (Ảnh: Mạnh Xuân)

Kết luận tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Huy Hoàng, Phó Viện trưởng Khoa học Giáo dục Việt Nam khẳng định các ý kiến trao đổi, thảo luận cởi mở, thẳng thắn tại hội thảo đã thống nhất quan niệm về thể chế và hoàn thiện thể chế phát triển hệ thống giáo dục; đồng thời khẳng định cần thiết và yêu cầu hoàn thiện thể chế trong điều kiện mới, việc hoàn thiện thể chế phát triển hệ thống giáo dục trở thành một nhiệm vụ cấp thiết. Đáng chú ý, cần phát hiện những điểm nghẽn trong hệ thống giáo dục và những giải pháp mang tính đột phá để hướng tới một hệ thống thể chế đồng bộ, hiện đại và kiến tạo, nhằm thực hiện thành công các nhiệm vụ và giải pháp được nêu trong Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đóng góp thiết thực, có giá trị vào quá trình đổi mới giáo dục và đào tạo Việt Nam…

Có thể bạn quan tâm

Lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo trao các giải Nhất tặng các thí sinh đạt giải.

Viện Hóa học khẳng định không liên quan dự án đạt giải Nhất Cuộc thi Khoa học, kỹ thuật quốc gia

Ngày 30/3, Viện Hóa học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) chính thức thông tin và khẳng định không liên quan dự án đạt giải Nhất Cuộc thi Khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh năm học 2025-2026; đồng thời, đề nghị các cơ quan chức năng sớm xác minh, làm rõ vụ việc.

Khung cảnh Đại hội đại biểu Hội Triết học Việt Nam lần thứ hai, nhiệm kỳ 2026-2031.

Hội Triết học Việt Nam bước vào nhiệm kỳ mới với tầm nhìn hội nhập và phát triển

Sáng 28/3, tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam (Hà Nội), Đại hội đại biểu Hội Triết học Việt Nam lần thứ hai, nhiệm kỳ 2026-2031 được tổ chức trọng thể, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong nhiệm vụ nâng cao chất lượng nghiên cứu, gắn lý luận với thực tiễn và đẩy mạnh hội nhập quốc tế.

Các ấn phẩm của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật trưng bày tại một sự kiện ở Cần Thơ.

Bước chuyển tư duy phát triển ngành xuất bản trong kỷ nguyên số

Chỉ thị số 04-CT/TW năm 2026 được ban hành trong một không gian phát triển hoàn toàn mới. Chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, công nghệ đang định hình lại toàn bộ chuỗi sáng tạo, sản xuất, phân phối và tiếp nhận tri thức, còn văn hóa, dữ liệu, nội dung số ngày càng trở thành nguồn lực phát triển quan trọng của quốc gia.

Mục tiêu đến năm 2030, nghiên cứu, làm chủ công nghệ thiết kế, tích hợp, chế tạo, thử nghiệm và đưa vào ứng dụng 6 sản phẩm công nghệ chiến lược. (Ảnh minh họa)

Tự chủ công nghệ AUV nghiên cứu biển

Khoa học-công nghệ phát triển giúp nhiều quốc gia biển trên thế giới đẩy mạnh nghiên cứu về tiềm năng tài nguyên biển trong vùng lãnh hải của mình, từ đó có những quyết sách chính xác và hiệu quả. 

Nhân lực bán dẫn: Bài học từ Đức và khoảng trống của Việt Nam

Nhân lực bán dẫn: Bài học từ Đức và khoảng trống của Việt Nam

Trong bối cảnh ngành công nghiệp bán dẫn đang trở thành một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế số toàn cầu, câu chuyện nhân lực không còn là vấn đề riêng của các quốc gia phát triển. Đối với Việt Nam, nơi dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực bán dẫn đang tăng nhanh, bài toán nguồn nhân lực ngày càng trở nên cấp thiết.

Hoạt động nghiên cứu khoa học tại Đại học Bách khoa Hà Nội. (Ảnh NGUYỄN ĐĂNG)

Mở rộng cơ hội cho nhà khoa học trẻ

Để khoa học công nghệ phát triển đột phá, đóng góp thiết thực vào sự phát triển bền vững của đất nước, không thể không quan tâm việc bồi dưỡng, khuyến khích các nhà khoa học trẻ. Giải quyết những điểm nghẽn, hoàn thiện cơ chế chính sách phù hợp là điều kiện cần thiết để thu hút người tài đến với khoa học.