Nghiên cứu hoàn thiện thể chế phát triển hệ thống giáo dục

Chiều 30/3, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam tổ chức hội thảo trao đổi, thảo luận về cơ sở khoa học của đề tài khoa học cấp Nhà nước: Hoàn thiện thể chế phát triển hệ thống giáo dục nhằm góp phần tạo động lực phát triển nhanh và bền vững đất nước trong điều kiện mới.

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: Mạnh Xuân)
Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: Mạnh Xuân)

Hội thảo đã thu hút sự quan tâm và tham gia của hơn 80 đại biểu là lãnh đạo một số cơ quan đơn vị quản lý Nhà nước của các ban, bộ, ngành, các nhà khoa học, nhà sư phạm, nhà quản lý giáo dục, giáo viên, giảng viên…

Phát biểu tại hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh, Viện trưởng Khoa học Giáo dục Việt Nam, cho rằng Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã nhấn mạnh việc hoàn thiện pháp luật để tháo gỡ điểm nghẽn; phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực; đổi mới cơ chế tài chính; đẩy mạnh tự chủ đi cùng kiểm tra, giám sát hiệu quả; xây dựng chiến lược dữ liệu và nền tảng giáo dục quốc gia ứng dụng AI có kiểm soát; đồng thời có chính sách đặc thù, vượt trội cho đội ngũ nhà giáo.

Nghị quyết đang đặt ra một logic rất hiện đại: Từ một nền giáo dục được quản lý chủ yếu bằng mệnh lệnh hành chính cần chuyển sang một nền giáo dục được dẫn dắt bằng thể chế kiến tạo và phát triển, quản trị theo kết quả và trách nhiệm giải trình trên nền dữ liệu.

Vì vậy, tại hội thảo, các đại biểu, nhà quản lý, nhà khoa học phân tích, thảo luận việc nhận diện vấn đề và đề xuất được những định hướng và giải pháp có giá trị cho quá trình hoàn thiện thể chế cho giáo dục Việt Nam trong giai đoạn tới: từ thể chế pháp luật, thể chế quản trị, thể chế tài chính, thể chế dữ liệu, đến thể chế phát triển đội ngũ.

img-6340.jpg
Nguyên Thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Hữu Độ chia sẻ tại hội thảo. (Ảnh: Mạnh Xuân)

Tại hội thảo, đông đảo các nhà quản lý, nhà khoa học đã phân tích, thảo luận, đóng góp ý kiến những vấn đề lí luận, thực tiễn cũng như kinh nghiệm quốc tế về hoàn thiện thể chế phát triển hệ thống giáo dục, tạo động lực phát triển nhanh và bền vững đất nước trong điều kiện mới.

Tiến sĩ Trịnh Thị Anh Hoa, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu chính sách Giáo dục cho rằng, vai trò của thể chế đối với phát triển hệ thống giáo dục được thể hiện rõ trên các lĩnh vực: Kiến tạo nền tảng; Quản lý và kiểm soát; vận hành và phát triển. Tuy nhiên, thực tế hiện nay còn nhiều điểm nghẽn trong thể chế giáo dục. Vì vậy, để hoàn thiện thể chế cần hoàn thiện khung pháp lý, tạo hành lang thông suốt cho xã hội hóa; mọi chính sách mới phải có ma trận rủi ro và đo lường tác động trước, sau khi ban hành; áp dụng khuôn khổ mở, cho phép thử nghiệm mô hình giáo dục, công nghệ mới trước khi nhân rộng. Cùng với đó cần kiến tạo bộ máy quản trị hiện đại, minh bạch và dựa trên dữ liệu; đồng thời nâng cao năng lực của các chủ thể.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Như Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho rằng, Nghị quyết số 71-NQ/TW và Luật Nhà giáo 2025 chính là những cú hích lịch sử nhằm tháo gỡ triệt để các nút thắt thể chế đang tồn tại. Vì vậy, cần khẩn trương ban hành văn bản hướng dẫn Luật Nhà giáo 2025; triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa giáo dục (2026-2035); đẩy mạnh truyền thông; bảo đảm chi ngân sách cho giáo dục luôn đạt tối thiểu 20% tổng chi Ngân sách Nhà nước.

z7674237702274-16efdcb2bd089db8adeb39d24bd806dd.jpg
Nhà khoa học trình bày tại hội thảo. (Ảnh: Mạnh Xuân)

Tiến sĩ Nguyễn Thị Hảo, Phó Giám đốc Trung tâm nghiên cứu nguồn nhân lực thì đề nghị cần đổi mới tư duy lãnh đạo quản lý; khuyến khích khu vực tư tham gia vào phát triển giáo dục; chú trọng chuyển đổi số và sử dụng AI trong giáo dục. Trong khi đó, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Công Phong, nguyên Viện trưởng Khoa học giáo dục Việt Nam cho rằng nghiên cứu mô hình quản trị giáo dục quốc gia cần phân biệt quản trị ngành và quản lý ngành; xây dựng mô hình quản trị hệ thống giáo dục quốc gia dựa trên dữ liệu (trong bối cảnh chuyển đổi số)…

Nguyên thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Hữu Độ cho rằng hiện nay các văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục khá đầy đủ nhưng không mạnh vì còn chồng chéo, thiếu đồng bộ, nặng về quản lý và kiểm soát, chưa tạo nhiều động lực cho sáng tạo phát triển nên cần xử lý vấn đề này quyết liệt hơn. Cùng với đó, cần nghiên cứu có được hệ thống văn bản, các quy định phân cấp, phân quyền phù hợp trong bối cảnh mới khi chuyển từ chính quyền địa phương ba cấp thành chính quyền địa phương hai cấp nhằm đáp ứng yêu cầu mới cho phát triển giáo dục.

z7673301820172-38dbb8749441720833e410e37b5d747a.jpg
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Huy Hoàng kết luận tại hội thảo. (Ảnh: Mạnh Xuân)

Kết luận tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Huy Hoàng, Phó Viện trưởng Khoa học Giáo dục Việt Nam khẳng định các ý kiến trao đổi, thảo luận cởi mở, thẳng thắn tại hội thảo đã thống nhất quan niệm về thể chế và hoàn thiện thể chế phát triển hệ thống giáo dục; đồng thời khẳng định cần thiết và yêu cầu hoàn thiện thể chế trong điều kiện mới, việc hoàn thiện thể chế phát triển hệ thống giáo dục trở thành một nhiệm vụ cấp thiết. Đáng chú ý, cần phát hiện những điểm nghẽn trong hệ thống giáo dục và những giải pháp mang tính đột phá để hướng tới một hệ thống thể chế đồng bộ, hiện đại và kiến tạo, nhằm thực hiện thành công các nhiệm vụ và giải pháp được nêu trong Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đóng góp thiết thực, có giá trị vào quá trình đổi mới giáo dục và đào tạo Việt Nam…

Có thể bạn quan tâm

Một hội thảo phổ biến, nâng cao nhận thức về các quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân cho doanh nghiệp.

Siết xử lý vi phạm trên không gian mạng

Từ 19/8/2026, Nghị định số 330/2026/NĐ-CP có hiệu lực, bổ sung chế tài xử phạt vi phạm hành chính về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Người vi phạm có thể bị phạt tiền, đình chỉ hoạt động, tịch thu phương tiện, thu hồi dữ liệu và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp. Nếu có dấu hiệu tội phạm sẽ xem xét xử lý hình sự.

Người dân cần kiểm tra kỹ tính pháp lý của nền tảng trước khi tham gia đầu tư tiền mã hóa.

Bẫy đầu tư tiền mã hóa trên mạng

Những lời mời đầu tư “việc nhẹ, sinh lời khủng”, có chuyên gia “bắn lệnh, bao lãi, bao lỗ” có thể là cạm bẫy công nghệ cao nhằm chiếm đoạt tài sản. Người dân cần nhận diện sớm dấu hiệu bất thường, bảo vệ thông tin cá nhân và nhanh chóng trình báo cơ quan Công an khi nghi ngờ bị lừa đảo.

Để chủ động phòng tránh, người dân không chuyển tiền vào tài khoản cá nhân khi chưa xác minh, không quét mã QR từ nguồn không rõ ràng.

Mạo danh trường học thu học phí, đặt hàng doanh nghiệp

Khi các cơ sở giáo dục trên cả nước bước vào năm học mới, cũng là lúc các đối tượng lừa đảo sử dụng công nghệ cao gia tăng hoạt động với nhiều thủ đoạn tinh vi. Không chỉ nhắm đến học sinh, sinh viên và phụ huynh, các đối tượng còn lợi dụng danh nghĩa của trường học để lừa đảo doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh nhằm chiếm đoạt tài sản.

Công an xã An Khánh, thành phố Hà Nội hướng dẫn người dân tích hợp tài khoản an sinh xã hội trên VNeID.

Chuẩn hóa, liên thông dữ liệu quốc gia

Thời gian qua, nhiều dịch vụ công được đưa lên môi trường số, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt mức cao, nhưng phía sau giao diện số vẫn còn khâu xử lý thủ công, yêu cầu hồ sơ giấy... 

Ông Nguyễn Anh Tuấn, chủ nhiệm đề tài “Bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn gen bò tót lai F1 giữa bò cái nhà và bò tót đực giai đoạn 2021-2025” chăm sóc những cá thể bò tót lai tại Vườn Quốc gia Núi Chúa-Phước Bình, tỉnh Khánh Hòa. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Bò tót lai ở Phước Bình: Dấu ấn đặc biệt trong bộ nhiễm sắc thể

Trong những đàn bò của người dân vùng đệm Vườn Quốc gia Phước Bình, tỉnh Khánh Hòa, từng xuất hiện những cá thể mang vóc dáng, màu lông và tập tính khác biệt rõ rệt so với bò nhà. Qua nghiên cứu hình thái và phân tích di truyền, các nhà khoa học xác định một số cá thể là con lai thế hệ thứ nhất (F1) giữa bò tót đực và bò nhà.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân làm việc với lãnh đạo Tập đoàn AFK Sistema. (Ảnh: Lưu Quý)

Bộ trưởng Vũ Hải Quân: Hợp tác công nghệ cần gắn với nghiên cứu, phát triển và đào tạo nhân lực

Trước đề xuất hợp tác của AFK Sistema trong các lĩnh vực công nghệ vệ tinh, UAV và Hydrogen, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho rằng hợp tác quốc tế không chỉ hướng tới đầu tư, kinh doanh mà cần gắn với nghiên cứu, phát triển công nghệ, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.

UAV đưa vào vận chuyển bưu kiện qua biển. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Bưu kiện “bay” qua biển và bước chuyển của bưu chính số

UAV đã được đưa vào vận chuyển bưu kiện qua biển, robot tự hành bước vào giao nhận, trong khi dữ liệu kết nối toàn bộ hành trình. Công nghệ đang mở ra cách vận hành mới cho ngành bưu chính và đặt ra yêu cầu về một hành lang pháp lý đủ linh hoạt cho những phương thức chưa từng có.

Bưu chính số sẽ giúp khơi thông lượng bưu gửi khổng lồ hàng ngày. (Ảnh minh họa có sử dụng yếu tố AI)

Khi 4 tỷ bưu gửi làm thay đổi ngành bưu chính

Hơn 90% trong 4,1 tỷ bưu gửi năm 2025 là hàng hóa. Sự bùng nổ của thương mại điện tử đang kéo bưu chính tiến sâu vào logistics, đặt ra bài toán xác định lại ranh giới quản lý mà không làm hẹp không gian phát triển của doanh nghiệp.

(Ảnh minh họa có sử dụng yếu tố AI).

Sửa Luật Bưu chính để theo kịp thị trường 87.000 tỷ đồng

Sau hơn 15 năm thi hành, thị trường bưu chính đã thay đổi mạnh về quy mô, công nghệ và phương thức kinh doanh. Sự phát triển của thương mại điện tử đang đặt ra yêu cầu sửa đổi Luật Bưu chính theo hướng giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm dựa trên dữ liệu, giảm chi phí tuân thủ và tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp.

Quang cảnh hội thảo. (Ảnh: NGUYỄN THU TRANG)

Kết nối hạ tầng chiến lược Việt Nam-Lào-Campuchia trong bối cảnh mới

Ngày 15/9, tại Nghệ An, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm - VASS) phối hợp Viện Hàn lâm Khoa học Kinh tế và Xã hội Quốc gia Lào (LASES), Viện Hàn lâm Hoàng gia Campuchia (RAC) tổ chức hội thảo thường niên lần thứ 13 với chủ đề “Kết nối hạ tầng chiến lược Việt Nam-Lào-Campuchia trong bối cảnh mới”.

Công tác gỡ điểm nghẽn về chuyển đổi số được các ban ngành, địa phương tại tỉnh Cà Mau thực hiện quyết liệt. (Ảnh: HỮU TÙNG)

Bài 2: Dồn nguồn lực gỡ “điểm nghẽn” chuyển đổi số

100 ngày xử lý điểm nghẽn chuyển đổi số được triển khai với yêu cầu không chỉ “làm cho xong”, mà phải xác định đúng điểm nghẽn, tập trung xử lý để tạo chuyển biến. Với 50 nhiệm vụ được triển khai trên phạm vi toàn quốc, khối lượng lớn, thời gian ngắn, đòi hỏi chúng ta phải có những cách làm quyết liệt, đồng bộ.

Hình ảnh bà con dân tộc thiểu số xã Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu livestream bán nông sản trên nền tảng công nghệ số.

Thay đổi tư duy để thu hẹp khoảng cách số

Hệ thống chính sách của Đảng và Nhà nước ta thời gian qua chú trọng đặc biệt vào công tác chuyển đổi số cho đồng bào các dân tộc thiểu số, tuy nhiên ở những cộng đồng chịu nhiều hạn chế về địa lý, kinh tế, giáo dục và ngôn ngữ đang bộc lộ nguy cơ gia tăng bất bình đẳng số.