Khoa học xã hội, nhân văn và giáo dục trong bối cảnh chuyển đổi số

Ngày 27/11, tại Hà Nội, Trường đại học Sư phạm Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế “Khoa học xã hội, nhân văn và giáo dục trong bối cảnh chuyển đổi số” đã thu hút sự quan tâm sâu rộng từ cộng đồng học thuật trong nước và nước ngoài.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Sơn - Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm Hà Nội phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: THANH TÙNG)
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Sơn - Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm Hà Nội phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: THANH TÙNG)

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh đặc biệt quan trọng: Việt Nam đang triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Quá trình chuyển đổi số với những tác động sâu rộng từ Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với các ngành khoa học xã hội, nhân văn và giáo dục: không chỉ thích ứng mà phải chủ động thay đổi để kịp thời lý giải, dự báo và định hình các chuyển biến xã hội. Điều này đòi hỏi những cách tiếp cận học thuật mới, liên ngành và sáng tạo, kết hợp nghiên cứu truyền thống với công nghệ hiện đại.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Sơn - Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm Hà Nội nhấn mạnh: Chúng ta không chỉ đang sống trong bối cảnh chuyển đổi số, mà thực chất đang sống trong thực tại, nơi ba thế giới đan xen: Thế giới chủ quan của con người; thực tại vật lý vốn có và thực tại số - một thực tại vừa thực vừa ảo.

Trong bối cảnh đó, mỗi cá nhân, mỗi đối tượng đều có một hình ảnh số, một vật thể số của riêng mình. Sự tương tác của con người với môi trường vật lý truyền thống và môi trường số đang định hình nên tâm lý con người trong thời kỳ mới.

7ee5fc00-0ef7-4664-9e42-bedd7c1f5530-6731.jpg
Hội thảo khoa học quốc tế thu hút sự quan tâm sâu rộng từ cộng đồng học thuật trong và ngoài nước. (Ảnh: THANH TÙNG)

Đặt vấn đề về những biến đổi ấy, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Sơn nêu câu hỏi: Sự tương tác diễn ra sao? Thế giới chủ quan của chúng ta, từ tư duy đến cảm nhận, từ ý chí đến hành động, sẽ khác biệt như thế nào? Chúng ta có thể dự đoán được mức độ và chiều hướng của những thay đổi ấy hay không? Trong quá trình đó, đâu là mặt tích cực cần phát huy.

Minh họa về tác động sâu sắc của chuyển đổi số, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Sơn cho rằng: nếu trước đây con người ghi nhớ chủ yếu bằng bộ não sinh học, thì ngày nay chúng ta sở hữu một “bộ nhớ ngoài” khổng lồ. Vấn đề đặt ra là bộ nhớ ngoài ấy có đồng nhất với bản thân mỗi người hay sẽ trở thành yếu tố tạo ra sự lệ thuộc, thậm chí phân ly về mặt chức năng.

Theo Hiệu trưởng Nguyễn Đức Sơn, đây là những câu hỏi lớn đặt ra cho khoa học xã hội và nhân văn. Việc các nhà khoa học từ nhiều cơ sở nghiên cứu cùng hội tụ tại đây để trao đổi các cách tiếp cận, chia sẻ phát hiện mới chính là biểu hiện rõ nét của trách nhiệm học thuật và trách nhiệm xã hội.

67f1728a-cac1-459d-81b5-58de61e0931e-6473.jpg
Ban tổ chức hội thảo trao giấy chứng nhận thuyết trình cho các nhà khoa học. (Ảnh: THANH TÙNG)

Nhìn lại chức năng của đại học - nơi lưu giữ ký ức xã hội và dẫn dắt sự phát triển của xã hội, ông khẳng định những hội thảo như hôm nay là phương thức quan trọng để thực hiện các chức năng đó. Trường đại học Sư phạm Hà Nội, với truyền thống của mình, luôn coi khoa học cơ bản, bao gồm lĩnh vực khoa học xã hội-nhân văn và khoa học tự nhiên, cùng khoa học giáo dục và sư phạm là những trụ cột tạo nên bản sắc và uy tín của nhà trường.

Hội thảo được kỳ vọng trở thành diễn đàn học thuật đa ngành, đa chiều, rộng mở và giàu tiềm năng nhằm chia sẻ kết quả nghiên cứu mới, thảo luận các vấn đề cấp bách và đề xuất các giải pháp mang tính chiến lược đối với sự phát triển của khoa học xã hội-nhân văn và giáo dục trong kỷ nguyên số; thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, chuyển giao tri thức và ứng dụng công nghệ giữa các trường đại học, học viện, viện nghiên cứu và các nhà khoa học trong nước và quốc tế.

Hội thảo cũng định hướng cho sự phát triển của khoa học xã hội-nhân văn và giáo dục trong kỷ nguyên số, đề xuất những mô hình thích ứng sáng tạo và hiệu quả; góp phần hiện thực hóa các chiến lược lớn của quốc gia về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học xã hội-nhân văn và giáo dục.

6c0f0aa3-204d-4995-a489-101a8e63a839-3664.jpg
Lễ trao Biên bản hợp tác giữa Trường đại học Sư phạm Hà Nội và Trường quốc gia Văn bản học, Lưu trữ và Nhân văn số-Đại học Paris (Pháp)

Trong khuôn khổ chương trình, Trường đại học Sư phạm Hà Nội và Trường quốc gia Văn bản học, Lưu trữ và Nhân văn số-Đại học Paris tổ chức Lễ trao Biên bản hợp tác, chính thức xác lập thỏa thuận hợp tác đối tác chiến lược nhằm thúc đẩy sự hợp tác nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học của cả hai trường.

Các lĩnh vực hợp tác cơ bản gồm: Trao đổi giáo sư, giảng viên, nghiên cứu viên giảng viên, học viên sau đại học, nghiên cứu sinh; phát triển các chương trình đào tạo chung; phát triển dự án nghiên cứu khoa học chung; đồng hướng dẫn luận văn Thạc sĩ, luận án Tiến sĩ; tổ chức hội thảo khoa học, tọa đàm học thuật; tổ chức dịch thuật, xuất bản các ấn phẩm chung…

Trong 2 ngày (27 và 28/11) diễn ra hội thảo, các báo cáo được trình bày tại phiên toàn thể và các tiểu ban chuyên môn, bao quát các lĩnh vực từ triết học, chính trị học, xã hội học đến ngôn ngữ học, văn học, văn hóa, nghệ thuật, lịch sử, nhân học, lưu trữ học, Việt Nam học và quốc tế học.

Có thể bạn quan tâm

Phụ huynh An Giang đưa đón con em đi học. (Ảnh: THANH DŨNG)

An Giang: Chấn chỉnh các khoản thu tại các cơ sở giáo dục

Ngày 30/10, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh An Giang cho biết, vừa ban hành văn bản gửi các Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu trong tỉnh và thủ trưởng các đơn vị trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh về việc chấn chỉnh thực hiện các khoản thu tại các cơ sở giáo dục.

Đơn vị thi công san gạt mặt bằng để xây dựng Trường nội trú liên cấp xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị tại bản Rào Tràng. (Ảnh: HG)

Quảng Trị nghiên cứu phương án bổ sung điện mặt trời mái nhà tại các trường nội trú liên cấp

Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị vừa có văn bản chỉ đạo việc đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện 11 trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở thuộc giai đoạn 2. Trong đó đề nghị nghiên cứu phương án bổ sung điện mặt trời mái nhà nhằm tận dụng nguồn năng lượng tái tạo tại các trường nội trú liên cấp. 

Các đại biểu thực hiện nghi thức trao bảng tài trợ tượng trưng cho nhà trường. (Ảnh: TÂN VŨ)

Bàn giao công trình giáo dục trị giá 2,4 tỷ đồng cho Trường tiểu học Hà Nam phân hiệu 2

Ngày 29/10, tại tỉnh Ninh Bình, Tập đoàn Central Retail Việt Nam đã bàn giao công trình giáo dục-xây dựng nhà đa năng cho Trường tiểu học Hà Nam phân hiệu 2 (tại Tổ dân phố 2, phường Hà Nam, tỉnh Ninh Bình), giúp gần 600 học sinh của nhà trường có thêm điều kiện học tập, rèn luyện và phát triển toàn diện.

(Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Chuẩn hóa quy trình tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú, dịch vụ căng-tin trường học

Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 28/10 thông tin cho biết đang lấy ý kiến góp ý về Dự thảo Thông tư quy định về tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú, dịch vụ căng-tin trong cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông nhằm chuẩn hóa quy trình tổ chức bữa ăn, bảo đảm an toàn thực phẩm và chất lượng dinh dưỡng cho học sinh. 

Thuyền viên làm việc trên buồng lái tàu biển. (Ảnh: VIMC)

Tạo nguồn nhân lực cho chiến lược kinh tế biển

Thiếu lao động chuyên môn sâu, cơ cấu đào tạo chưa theo kịp nhu cầu và những khó khăn trong thu hút nhân lực chất lượng cao là những điểm nghẽn đáng quan tâm đối với kinh tế biển theo hướng xanh, hiện đại và bền vững. 

Ảnh minh họa (Nguồn: NUS Business School)

Giáo dục đại học trước tác động của trí tuệ nhân tạo

Trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu mới đối giáo dục đại học, từ đào tạo, quản trị đến gắn kết với doanh nghiệp nhằm phát triển nguồn nhân lực có chuyên môn, tư duy phản biện và khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động.

Một nghệ nhân đang dạy nghề khâu nón tại Trung tâm Học tập cộng đồng, làng Chuông, xã Thanh Oai (Hà Nội). (Ảnh: THU TRANG)

Khi kỹ năng số trở thành kỹ năng sống

Kỹ năng số đang trở thành một phần của cuộc sống hằng ngày, từ công việc, mua bán đến tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Khi công nghệ liên tục thay đổi, học tập suốt đời cũng bắt đầu từ những điều gần gũi: học để biết làm, biết sử dụng và tự giải quyết những việc mình đang cần.

Giờ học của học sinh Trường tiểu học Thăng Long (Hà Nội).

Giá trị mới sau sáp nhập trường học

Mục tiêu vận hành trường học sau sáp nhập không chỉ là ổn định bộ máy mà còn tạo ra giá trị mới. Cán bộ quản lý cần đổi mới tư duy quản trị, giáo viên được phát huy năng lực, các cấp học tăng cường tính liên thông.

[Video] Những lớp học khang trang giữa biển mây Ngọc Linh

[Video] Những lớp học khang trang giữa biển mây Ngọc Linh

Mùa mưa năm 2025, những điểm trường trên đỉnh Ngọc Linh (xã Trà Linh) từng tan hoang và ngổn ngang sau những trận lũ liên tục. Cũng ở nơi ấy, tròn một năm sau, những ngôi trường ở vùng cao Đà Nẵng như lột xác, khoác lên mình một diện mạo hoàn toàn mới: hiện đại, khang trang và ngập tràn tiếng cười trẻ thơ.

Dự án "Tất gel thảo dược An Túc" của sinh viên Trường đại học Y-Dược Huế đạt giải Nhất Cuộc thi Ý tưởng Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo lần thứ IX, năm 2026. (Ảnh: PH.THẢO)

Hành trình ươm tạo khởi nghiệp của sinh viên Đại học Huế

Từ nguồn dược liệu bản địa đến những giải pháp công nghệ, giáo dục và nông nghiệp, 8 dự án vào chung kết Cuộc thi Ý tưởng Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đại học Huế năm 2026 cho thấy sức sáng tạo của người học; trong đó, “Tất gel thảo dược An Túc” nổi bật với hướng tiếp cận kết hợp tri thức truyền thống và nhu cầu hiện đại.

Tiểu đoàn 519 tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và cấp tờ gấp tuyên truyền pháp luật cho học sinh Trường trung học phổ thông Nguyễn Thần Hiến, phường Hà Tiên. (Ảnh: PHƯƠNG VŨ)

An Giang tuyên truyền pháp luật cho 2.300 học sinh biên giới

Ngày 26/10, Tiểu đoàn 519, Trung đoàn 893 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh An Giang) phối hợp các trường học trên tuyến biên giới tổ chức chương trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho khoảng 2.300 học sinh, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn và lành mạnh.

Khai mạc khóa học tùy viên quân sự các nước tại Việt Nam. (Ảnh: CTV)

Khai mạc khóa học tùy viên quân sự các nước tại Việt Nam

Đối thoại, tôn trọng lẫn nhau và xây dựng lòng tin là nền tảng để thu hẹp khác biệt, mở rộng hợp tác. Các tùy viên quân sự, với vai trò cầu nối giữa quân đội các nước, có đóng góp quan trọng vào tiến trình ấy, thúc đẩy quan hệ quốc phòng trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng và cùng có lợi.