Trong bối cảnh hai châu lục cùng lúc đối mặt nhiều thách thức về an ninh và kinh tế, cam kết nêu trên mang lại lợi ích thiết thực, không chỉ mở ra cơ hội phát triển mới cho châu Phi mà còn giúp các nước EU củng cố vị thế tại Lục địa Đen.
Sự hiện diện đông đảo của hơn 70 phái đoàn từ EU và AU tại hội nghị là minh chứng rõ nét về sự quan tâm sâu sắc của các nước đối với mối quan hệ giữa hai châu lục. Đại diện cấp cao của EU về chính sách an ninh và đối ngoại Kaja Kallas nhấn mạnh, hội nghị là dịp quan trọng để hai bên tái khẳng định nỗ lực chung, làm sâu sắc thêm mối quan hệ đối tác bền vững.
Với tinh thần đó, tại hội nghị, EU và AU cam kết tăng cường hợp tác trong hàng loạt lĩnh vực, từ an ninh, kinh tế, di cư đến năng lượng, lương thực, giáo dục, y tế. Đây là nền tảng quan trọng, mở đường để hai bên tiến tới tổ chức Hội nghị thượng đỉnh EU-AU lần thứ 7, dự kiến diễn ra tại châu Phi trong năm nay.
Lý giải về nguyên nhân EU và châu Phi nỗ lực xích lại gần nhau, giới phân tích cho rằng, đây là mối quan hệ cùng thắng. Đối với châu Phi, EU là đối tác thương mại hàng đầu và thị trường xuất khẩu lớn nhất.
Theo Hội đồng EU, nhờ những ưu đãi đặc biệt từ Liên minh Cờ xanh, hơn 90% hàng hóa xuất khẩu của châu Phi vào thị trường 450 triệu dân của khối được miễn thuế nhập khẩu. Liên minh 27 thành viên cũng là nhà đầu tư hàng đầu tại Lục địa Đen.
Đại diện cấp cao của EU về chính sách an ninh và đối ngoại Kaja Kallas khẳng định, EU mong muốn thúc đẩy hợp tác với châu Phi không chỉ trong các lĩnh vực truyền thống, mà còn ở những lĩnh vực mang tính chiến lược như trí tuệ nhân tạo, cơ sở hạ tầng giao thông và chuyển đổi xanh.
Bên cạnh đó, EU cũng hỗ trợ châu Phi tìm hướng xử lý những hòn đá tảng cản trở con đường phát triển của khu vực, đồng thời mở ra những cơ hội tăng trưởng mới, đẩy mạnh quá trình chuyển đổi năng lượng. Năm 2024, EU đã phân bổ thêm 122 triệu euro viện trợ nhân đạo cho vùng Sừng châu Phi, khu vực bị ảnh hưởng nặng nề bởi xung đột và thảm họa khí hậu. Khối cũng khởi động chiến dịch toàn cầu nhằm huy động vốn đầu tư vào năng lượng tái tạo ở châu Phi.
Giới phân tích nhận định, đối với châu Phi, chiến dịch có ý nghĩa vô cùng quan trọng, bởi châu lục này sở hữu nguồn tài nguyên năng lượng mặt trời và gió dồi dào, nhưng chỉ thu hút được 3% đầu tư toàn cầu vào năng lượng tái tạo. Khoảng 675 triệu người, chủ yếu ở châu Phi cận Sahara, vẫn chưa được tiếp cận với điện. Với dân số dự kiến tăng gấp đôi vào năm 2050, việc cung cấp năng lượng giá cả phải chăng, bền vững là rất quan trọng để hiện thực hóa những mục tiêu phát triển của châu lục.
Đối với EU, mối quan hệ gắn kết này cũng mang lại nhiều lợi ích, bởi những vấn đề nóng của châu Phi liên quan mật thiết tới lợi ích của khối. Nhiều chuyên gia cho rằng, xung đột và nghèo đói là những nguyên nhân hàng đầu thúc đẩy làn sóng người di cư bất hợp pháp từ châu Phi tràn vào châu Âu. Do vậy, hỗ trợ châu Phi giải quyết các vấn đề kinh tế, xã hội như tạo việc làm, cải thiện cuộc sống người dân là một trong những biện pháp giúp EU giảm bớt sức ép từ dòng người nhập cư trái phép.
Sức hút của châu Phi khiến nhiều nước không thể phớt lờ. Theo đó, vai trò của khu vực trên trường quốc tế đang ngày càng được khẳng định khi AU đã gia nhập Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) với tư cách thành viên chính thức. Bên cạnh đó, sở hữu nguồn tài nguyên dầu khí, khoáng sản quý, lực lượng lao động trẻ, thời gian qua, châu Phi là điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế và cường quốc hàng đầu thế giới như Mỹ, Nga, Trung Quốc.
Các nhà lãnh đạo EU từng nhiều lần khẳng định mong muốn tăng cường quan hệ với châu Phi. Giới phân tích kỳ vọng, EU sẽ tiếp tục thắt chặt hơn nữa sợi dây gắn kết với khu vực giàu tiềm năng này.
