Nỗi lo mất an ninh lương thực tại châu Phi

Khoảng 31 triệu người dân Nigeria có nguy cơ rơi vào cảnh “chạy ăn từng bữa”. Con số không mong muốn nói trên xuất hiện trong báo cáo mới nhất của Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) về quốc gia đông dân nhất châu Phi. Đó cũng là lời cảnh báo tới toàn bộ Lục địa Đen trước nguy cơ mất an ninh lương thực trên diện rộng.
Người dân Cộng hòa Trung Phi chờ phân phát lương thực từ FAO. (Ảnh minh họa: Xinhua)
Người dân Cộng hòa Trung Phi chờ phân phát lương thực từ FAO. (Ảnh minh họa: Xinhua)

Chương trình Lương thực Thế giới chỉ rõ, biến đổi khí hậu là một trong những “thủ phạm” chính gây ra tình trạng mất an ninh lương thực ở châu Phi nói chung và Nigeria nói riêng. Theo đó, biến đổi khí hậu đang gây áp lực ngày càng lớn lên ngành nông nghiệp Nigeria trong bối cảnh các đợt hạn hán kéo dài, các hình thái thời tiết cực đoan và mùa mưa ngắn hạn khiến nguồn nước cạn kiệt.

Người phát ngôn Chương trình Lương thực Thế giới Chi Lael cho biết, các “cú sốc” khí hậu liên tiếp khiến các nỗ lực phục hồi của Nigeria trở nên mong manh, kém hiệu quả và khó bền vững. Tình trạng khô hạn ngày càng nghiêm trọng ở khu vực phía bắc, nơi cung cấp phần lớn lượng thực phẩm cho 237 triệu dân Nigeria, đang ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung và giá lương thực.

Bộ trưởng Nông nghiệp Nigeria Aliyu Abdullahi thừa nhận, ngành nông nghiệp đang chứng kiến sự sụt giảm năng suất nghiêm trọng do tác động của biến đổi khí hậu. Hơn 80% nông dân Nigeria là hộ nông dân sản xuất nhỏ, nhưng tạo ra tới 90% sản lượng nông nghiệp cả nước. Nông nghiệp đóng góp 22% GDP của Nigeria trong quý II/2024, giảm so mức 25% của quý trước đó. Trong khi đó, nhập khẩu thực phẩm của các gia đình đã tăng 136% chỉ trong một năm, từ năm 2023-2024, cho thấy áp lực lớn đối với chuỗi cung ứng lương thực trong nước.

Theo số liệu của Cơ quan quản lý tình trạng khẩn cấp quốc gia Nigeria, trong năm 2024, nhiệt độ tăng và lượng mưa thay đổi đã tác động đến hơn 1.250 ha đất canh tác tại bang Adamawa, làm gián đoạn nguồn cung cấp lương thực và ảnh hưởng đến sinh kế của người dân. Giới chuyên gia cảnh báo, với dân số Nigeria dự kiến chạm mốc 400 triệu người vào năm 2050, nhu cầu bảo đảm an ninh lương thực sẽ ngày càng cấp thiết.

Chung tình cảnh với Nigeria, Mozambique cũng lao đao với tình trạng mất an ninh lương thực. Báo cáo toàn cầu về khủng hoảng lương thực năm 2025 do Mạng lưới toàn cầu chống khủng hoảng lương thực (GNAFC) - một liên minh quốc tế gồm Liên hợp quốc, các cơ quan chính phủ và phi chính phủ - vừa công bố cho thấy, gần 4,9 triệu người dân Mozambique phải đối mặt nguy cơ mất an ninh lương thực nghiêm trọng từ tháng 10/2024 đến nay. Báo cáo nhấn mạnh, 24% dân số tại 105/156 quận, huyện của Mozambique phải đối mặt tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng, trong đó có 900.000 người trong tình trạng khẩn cấp.

Có 3 nguyên nhân chính dẫn tới khủng hoảng lương thực tại Mozambique:

Thứ nhất, cuộc khủng hoảng này là do hạn hán dưới tác động của El Nino gây ra, dẫn đến tình trạng thiếu hụt lượng mưa và nhiệt độ cao trong mùa vụ nông nghiệp 2023-2024.

Thứ hai, các thiên tai như bão và lốc xoáy khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn. Bão nhiệt đới Filipo vào tháng 3/2024 và bão Chido vào tháng 12/2024 đã tàn phá 58.000ha đất nông nghiệp.

Thứ ba, giá lương thực tăng cao gây thêm áp lực cho khủng hoảng. Vào tháng 10/2024, giá ngô tăng hơn 33% so mức trung bình 5 năm ở miền nam và tăng hơn 60% ở miền trung. Trong 9 báo cáo gần nhất của Mạng lưới toàn cầu chống khủng hoảng lương thực, Mozambique “đều đặn có mặt” với tư cách là quốc gia phải đối mặt các cuộc khủng hoảng lương thực lớn.

Nhằm giải quyết tình trạng mất an ninh lương thực ở châu Phi, Hội nghị cấp cao Tài trợ cho các hệ thống nông nghiệp-lương thực bền vững năm 2025 với chủ đề “Chủ động xem xét lại tài chính bền vững cho các hệ thống lương thực của châu Phi” đang diễn ra tại thủ đô Nairobi, Kenya đã kêu gọi chính phủ các nước châu Phi tăng cường đầu tư công vào nông nghiệp để củng cố an ninh lương thực và tạo điều kiện thuận lợi cho tăng trưởng bền vững.

Ông Moses Vilakati, Ủy viên phụ trách nông nghiệp, phát triển nông thôn, kinh tế xanh và môi trường bền vững tại Liên minh châu Phi (AU) vui mừng cho biết, lục địa này đã cam kết huy động 100 tỷ USD vào năm 2035 để chuyển đổi hệ thống lương thực. Bằng cách tăng ngân sách cho ngành nông nghiệp từ 3% lên 10% GDP, Lục địa Đen tin tưởng sẽ giúp tăng năng suất lên 45%, loại bỏ tổn thất sau thu hoạch và tăng gấp 3 lần thương mại nông nghiệp nội khối châu Phi vào năm 2035.

Có thể bạn quan tâm

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hòa bình tại Gaza: Cánh cửa hé mở nhưng các bên vẫn khó qua

Hy vọng mới cho hòa bình tại Gaza đang được nhen nhóm, sau khi Hội đồng Hòa bình do Mỹ bảo trợ hồi cuối tháng 7/2026 công bố lộ trình 15 điểm nhằm chấm dứt chiến sự. Cánh cửa hòa bình đã hé mở, song không dễ dàng, bởi vẫn còn tồn tại nhiều “nút thắt” khó gỡ trong quá trình thực thi.

Một góc đường phố Thủ đô Jakarta của Indonesia. (Ảnh: TTXVN)

Bước chuyển hướng chiến lược của Indonesia

Tuyên bố mới đây của Bộ trưởng Thương mại Indonesia Budi Santoso về việc nước này và Brazil đang thúc đẩy đề xuất xây dựng Thỏa thuận Thương mại ưu đãi (PTA) giữa Indonesia và Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đánh dấu bước chuyển hướng chiến lược đáng chú ý trong chính sách ngoại giao kinh tế của Jakarta.

Ông Abelardo de la Espriella phát biểu nhậm chức ngày 7/8. (Ảnh: Trang X chính thức của ông Abelardo De La Espriella)

Nhiệm kỳ nhiều thách thức

Chính trị gia cánh hữu Abelardo de la Espriella đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia hôm 7/8, đánh dấu diễn biến mang tính bước ngoặt trên chính trường quốc gia Nam Mỹ. Chính quyền mới của Colombia được nhận định sẽ gặp không ít trở ngại trên hành trình xây dựng đất nước đoàn kết và ổn định về an ninh.

(Ảnh minh họa: Tân hoa xã)

Mỹ và châu Âu xúc tiến điều chỉnh mối quan hệ theo hướng san sẻ trách nhiệm

Sau hàng loạt cảnh báo về việc điều chỉnh “chiếc ô an ninh”, Mỹ chính thức xúc tiến rà soát hiện diện quân sự tại châu Âu. Bước đi này vừa phản ánh thay đổi về ưu tiên chiến lược của Washington, vừa mở ra một giai đoạn mới cho NATO, khi Mỹ và châu Âu chuyển sang mối quan hệ đối tác thực chất và san sẻ trách nhiệm.

Chiến dịch Serengeti 2.0 thu giữ thiết bị tội phạm mạng. (Ảnh: INTERPOL)

Mặt trận an ninh mới ở châu Phi

Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) vừa công bố Báo cáo đánh giá mối đe dọa an ninh mạng châu Phi năm 2026 cho thấy, có tới 55% các vụ tấn công mạng tại châu Phi có sự “tiếp tay” của AI.

Người dân tưởng niệm các nạn nhân vụ ném bom nguyên tử tại Công viên Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima, thành phố Hiroshima (Nhật Bản) ngày 6/8/2024. (Ảnh: THX)

Tiếp nối nỗ lực kiến tạo hòa bình

Vào những ngày đầu tháng 8 cách đây hơn 80 năm, hai quả bom nguyên tử dội xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người dân vô tội, để lại những vết thương hằn sâu lên nhiều thế hệ tại Nhật Bản.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lại thêm cơ hội đàm phán giữa Mỹ và Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công “cực mạnh” với “mức độ quân sự khủng khiếp” nhằm vào Iran để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán với Tehran. Đây được cho là động thái cần thiết nhằm tránh cho khu vực này bị cuốn vào vòng xoáy xung đột mới tàn khốc.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Maroc mở ra quỹ đạo phát triển mới

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, với điểm đến là Maroc. Diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng bị rạn nứt nghiêm trọng do bất đồng trong quá khứ, chuyến thăm góp phần mở ra quỹ đạo phát triển mới cho hợp tác song phương.

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.

EU đang thúc đẩy các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Phép thử nguồn cung năng lượng

Lượng dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) giảm xuống mức thấp kỷ lục trong bối cảnh nguồn cung gián đoạn và giá cả leo thang. Thực trạng này đang đe dọa làm đình trệ hoạt động sản xuất công nghiệp của EU.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: TTXVN)

Tự chủ và kiên cường hơn

Nền kinh tế Canada vừa ghi nhận mức tăng trưởng thấp nhất trong năm cầm quyền đầu tiên của một thủ tướng, trong đó hai quý tăng trưởng âm liên tiếp - biểu hiện của suy thoái kỹ thuật, do bối cảnh bất ổn toàn cầu. Tuy nhiên, người dân vẫn ủng hộ mạnh mẽ cách tiếp cận của Thủ tướng Mark Carney trong quản lý kinh tế.