Doanh nghiệp sử dụng AI có trách nhiệm

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng trở thành công cụ phổ biến, thậm chí còn được ví như “thế lực” mới có thể tác động nhiều mặt tới đời sống kinh tế - xã hội. Vì thế, việc sử dụng công cụ này một cách có trách nhiệm đang là vấn đề được đặt ra, đặc biệt với cộng đồng doanh nghiệp.
Hệ thống giám sát người lái bằng công nghệ AI do Việt Nam phát triển.
Hệ thống giám sát người lái bằng công nghệ AI do Việt Nam phát triển.

Giải bài toán hai mặt của công nghệ

Sau 2 năm bùng nổ của ChartGPT (một chatbot AI của Công ty OpenAI có trụ sở tại Mỹ), thế giới đang chứng kiến những bước tiến mới về nghiên cứu và ứng dụng AI. Công nghệ này đang tạo ra “cơn sốt” đầu tư trên toàn cầu khi thu hút khoảng 1.400 tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu AI từ các tập đoàn công nghệ cho giai đoạn 2024 - 2027.

Nhiều chuyên gia đánh giá, Việt Nam cũng đã có những bước tiến dài trong việc tiếp cận và phổ biến AI. Nước ta đang đứng ở trình độ trung bình cao về nghiên cứu và ứng dụng công nghệ này.

Không ai có thể phủ nhận những lợi ích to lớn của AI mang lại cho cộng đồng doanh nghiệp khi nó giúp nâng cao năng suất, hiệu quả sản xuất, kinh doanh bằng việc thay thế con người trong những công đoạn đơn giản, mang tính lặp lại với hiệu suất tăng nhiều lần. Đặc biệt AI tạo sinh. Một hệ thống AI có khả năng tạo ra văn bản, hình ảnh hoặc các phương tiện truyền thông khác dựa trên các dữ liệu đầu vào đang mở ra những tiềm năng to lớn mà công nghệ có thể mang lại cho con người.

Tuy nhiên, khi nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam đang rất hào hứng và cởi mở với công nghệ mới thì PGS Đinh Ngọc Minh, Khoa Công nghệ và kỹ thuật, Trường đại học RMIT, lại bày tỏ lo ngại về việc sử dụng AI một cách có trách nhiệm và đạo đức ở Việt Nam trong bối cảnh hành lang pháp lý ở nước ta về vấn đề này còn rất hạn chế.

Theo PGS Đinh Ngọc Minh, hiện các doanh nghiệp đầu tư rất nhiều vào AI. Việc đầu tư là cần thiết vì những ảnh hưởng sâu rộng của công nghệ này. Nhưng để phát triển công nghệ thật sự bền vững thì ứng dụng của nó phải tạo ra tác động tích cực cho xã hội chứ không chỉ dừng lại ở giá trị lợi nhuận, lợi ích của doanh nghiệp. “ChartGPT là công cụ mới cho con người nhưng không ai có thể kiểm soát được tính đúng hay sai của nội dung mà nó đưa ra. Khi sử dụng không có trách nhiệm hay đạo đức, con người hoàn toàn có thể “huấn luyện” công cụ này theo một ý đồ xấu, vượt qua phạm vi cá nhân, có thể liên quan tới cả lợi ích quốc gia. Đây là bài học cho các doanh nghiệp khi phát triển công cụ AI”.

Đồng tình với nhận định này, ông Lê Hồng Việt, Tổng Giám đốc FPT Smart Cloud đánh giá, lợi thế của doanh nghiệp Việt hiện nay chính là tính “mở” với công nghệ mới. Nhưng doanh nghiệp cần đánh giá đầy đủ những tác động hai chiều của công nghệ.

“Chúng ta cần cân bằng giữa xã hội và phát triển công nghệ. Quan điểm của chúng tôi là con người vẫn là số một. AI phát triển phục vụ sự hạnh phúc và thịnh vượng của người dân. Sau đó mới đến phát triển dữ liệu như thế nào để bảo đảm tính chân thực của công nghệ này”, ông Việt chia sẻ.

Là một trong những thành viên trong nhóm tư vấn chính sách về trí tuệ nhân tạo của Chính phủ Australia, ông Nguyễn Tuấn Nghĩa, Tổng Giám đốc Công ty ANSCenter cho biết, sau một thời gian phát triển “nóng”, nhiều quốc gia cũng đang khá dè dặt với những rủi ro và thách thức mà công nghệ này đặt ra. Việt Nam có cơ hội rất lớn để tiếp cận công nghệ này song cần đi cùng với việc hoàn thiện hành lang pháp lý để bảo đảm tính chuẩn mực, trách nhiệm và minh bạch khi nghiên cứu và ứng dụng.

Thúc đẩy AI có trách nhiệm tại Việt Nam

Theo đuổi nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo trong nhiều năm, anh Phạm Thanh Hà, hiện đang là Giám đốc Công nghệ của một Tập đoàn luôn tâm niệm, mọi nghiên cứu và giải pháp phải luôn bảo đảm tính minh bạch, được kiểm soát.

“Giới công nghệ có một thuật ngữ khi nhắc tới AI tạo sinh, đó là “ảo giác”. Nó chính là trạng thái không thể kiểm chứng, xác thực được những kết quả mà AI tạo ra. Chính vì vậy, điều quan trọng đối với các nhà phát triển như chúng tôi chính là phải bảo đảm tính “trong suốt” của đầu vào. Đó là tính rõ ràng, có kiểm soát và có trách nhiệm”, anh Hà chia sẻ.

Lấy thí dụ về những rủi ro từ trí tuệ nhân tạo, TS Võ Sĩ Nam, Giám đốc Trung tâm Tin Y sinh, Viện Nghiên cứu Dữ liệu lớn Vingroup (VinBigdata), cho biết, trong lĩnh vực y sinh, Việt Nam đã có nhiều thành tựu khi ứng dụng AI trong giải mã gen với độ chính xác và hiệu quả rất cao. Tuy nhiên, nguy cơ rủi ro là hiện hữu khi dữ liệu về sức khỏe, đặc biệt là dữ liệu gen của người dùng bị lộ khi các doanh nghiệp không bảo đảm vấn đề bảo mật. Đã có nhiều trường hợp xảy ra trên thế giới khi dữ liệu gen bị khai thác và sử dụng vào mục đích kiểm soát con người. Chính vì vậy, cần có những quy định chặt chẽ hơn trong việc sử dụng AI tại Việt Nam.

Ngăn chặn rủi ro từ AI là chủ đề được quan tâm hàng đầu trên thế giới. Cuối năm 2023, Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu đã đạt được thỏa thuận chính trị về các điều khoản của Dự luật trí tuệ nhân tạo. Đây được xem là bước tiến mới trong tiến trình xây dựng quy định pháp lý toàn diện đầu tiên trên thế giới trong lĩnh vực AI. Một số quốc gia cũng đã bước đầu dự thảo hoặc ban hành những quy định và công cụ để quản lý AI một cách có trách nhiệm. Tại Việt Nam, tháng 6 vừa qua, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành bộ nguyên tắc nhằm thúc đẩy nghiên cứu và phát triển các hệ thống AI an toàn, có trách nhiệm, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực và kiểm soát rủi ro.

PGS Đinh Ngọc Minh đánh giá, việc ban hành bộ nguyên tắc cho thấy, nước ta đã thể hiện sự quan tâm rất lớn tới phát triển bền vững công nghệ này. Trong bộ nguyên tắc, tôi đánh giá rất cao vấn đề làm sao có thể kiểm soát và truy suất những hoạt động của AI. Đây sẽ là cơ sở để các doanh nghiệp tuân thủ yếu tố đạo đức và trách nhiệm đối với nghiên cứu và ứng dụng AI.

Có thể bạn quan tâm

Cảnh sát đột kích vào trụ sở Xôi lạc TV. Ảnh: NGUYỄN HẢI

Mạnh tay với xâm phạm bản quyền số

Hệ thống phát sóng bóng đá lậu “Xôi Lạc TV” vừa bị triệt phá đã phơi bày một đường dây xâm phạm bản quyền quy mô trên không gian mạng. "Cuộc chiến" khốc liệt vẫn còn ở phía trước nhưng đã đến lúc nhìn lại nhận thức của đám đông.

Tiền gửi tiết kiệm một lần nữa được xem là kênh an toàn, nhất là khi mặt bằng lãi suất huy động đang có xu hướng đi lên. Ảnh: NGUYỆT ANH

“Hầm trú ẩn” của dòng tiền trong biến động

Kinh tế toàn cầu biến động khó lường, từ xung đột địa chính trị đến giá hàng hóa lên xuống mạnh, tâm lý thận trọng lan rộng trên thị trường tài chính. Nhiều nhà đầu tư có xu hướng rút khỏi các kênh rủi ro.

Mặt hàng chíp điện tử có cơ hội tăng tốc mạnh mẽ, góp phần nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Ảnh: NAM ANH

Chủ động thích ứng hàng rào thuế quan

Những điều chỉnh thuế quan mới từ Mỹ đang mở ra một chu kỳ chính sách đầy biến động. Chủ động thích ứng, đa dạng hóa thị trường và củng cố nội lực trở thành yêu cầu cấp thiết để giữ vững đà tăng trưởng xuất khẩu.

Năm con ngựa, tìm cổ phiếu “phi mã”

Hằng năm, thường xuất hiện những cổ phiếu (CP) hoặc nhóm CP có tỷ lệ tăng vượt trội cùng với khối lượng giao dịch (KLGD) lớn. Những CP dạng này thường được gắn với tính chất “nổi trội”, “dẫn dắt”… nhưng trong năm Bính Ngọ 2026 nhiều nhà đầu tư (NĐT) gọi là CP “phi mã” hoặc “phi nước đại”.

Còn giờ còn giao dịch

Diễn biến những phiên giao dịch trong tuần cuối cùng trước khi nghỉ Tết Nguyên đán năm 2026 đang khác lạ so với nhiều năm gần đây khi sự sôi động vẫn được duy trì cho đến những ngày cuối cùng.

TP Hồ Chí Minh đã chuẩn bị từ sớm hạ tầng, nhân lực cho Trung tâm Tài chính quốc tế. Ảnh: Lê MINH

Cuộc đua về tốc độ và bản lĩnh cải cách

Việc triển khai Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng không chỉ là một quyết sách kinh tế. Đó còn là lựa chọn chiến lược mang tầm vóc dài hạn của quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh trật tự kinh tế tài chính toàn cầu đang tái định hình rõ.

Nhiều công ty chứng khoán đã phải tính đến phương án tăng vốn điều lệ để duy trì tăng trưởng. Ảnh: NAM ANH

Đòn bẩy sát ngưỡng rủi ro

Cho vay ký quỹ, từng chỉ được xem là dịch vụ hỗ trợ, nay âm thầm trở thành “động cơ lợi nhuận” của các công ty chứng khoán.

Tưởng đỏ hóa xanh

Sau một giai đoạn “xanh vỏ đỏ lòng”, tức VN-Index tăng nhưng lực đẩy đến từ số ít cổ phiếu (CP), hiện nay diễn biến thay đổi theo hướng ngược lại khi VN-Index dù “đỏ” nhưng nhiều CP lại ngược dòng mạnh mẽ.

Cần có những chính sách để khuyến khích các doanh nghiệp khoa học công nghệ phát triển. Ảnh: NAM ANH

Khoảng cách chính sách khoa học và công nghệ

Doanh nghiệp khoa học và công nghệ (KH&CN) được xác định là lực lượng nòng cốt của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, từ công nhận danh hiệu đến thụ hưởng ưu đãi, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp không ít rào cản.

Tin đồn ảnh hưởng nhiều đến tâm lý của nhà đầu tư với các cổ phiếu hạ tầng xây dựng. Ảnh: NGUYỆT ANH

Cổ phiếu hạ tầng trong vùng nhiễu

Trong khi hàng loạt hạng mục tại sân bay Long Thành và các dự án hạ tầng trọng điểm vẫn gấp rút thi công, dòng tiền trên thị trường chứng khoán lại quay đầu rút lui tại nhóm cổ phiếu hạ tầng xây dựng. Điều này dấy lên nhiều nghi vấn về câu chuyện nội tại doanh nghiệp.

Cẩn trọng với ủy thác "bao lỗ"

Mặc dù nhân viên môi giới không được nhận ủy thác đầu tư từ khách hàng, nhưng trong thực tế hoạt động này vẫn diễn ra theo nhiều hình thức lách luật và đương nhiên cũng để lại không ít hệ lụy trước mắt và cả tiềm tàng.

Tỷ lệ năng lượng tái tạo trở thành điều kiện trong quá trình thẩm định đơn hàng. Ảnh: NAM ANH

Khi điện xanh quyết định đơn hàng

Điện xanh đang trở thành điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam giữ đơn hàng và vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhưng khoảng cách giữa nơi sản xuất điện và nơi tiêu thụ, cùng các điểm nghẽn truyền tải, đang là lực cản lớn.

Dư địa lợi nhuận thu hẹp do chi phí, các doanh nghiệp tối ưu hóa quản trị để giữ năng lực cạnh tranh. Ảnh: NAM ANH

Độ trễ giá và áp lực chi phí phía trước

Tăng trưởng kinh tế năm 2025 bật lên ở mức 8,02%. Mặt bằng giá tiêu dùng vẫn được giữ trong kiểm soát. Nhưng phía sau sự ổn định ấy, chi phí sản xuất đã đi trước một nhịp.

Tín dụng bất động sản có thể tạo lực đẩy cho thị trường trong ngắn hạn. Ảnh: NAM ANH

Ngân hàng vào khuôn tín dụng mới

Ngân hàng Nhà nước đang chuyển sang điều hành tín dụng thận trọng và kỷ luật hơn, kiểm soát nhịp tăng ngay từ đầu năm và siết cho vay bất động sản để ngăn rủi ro tăng nóng, bảo đảm ổn định thị trường.

Dự án đường dây 500 kV mạch 3 từ Quảng Trạch đến Phố Nối. Ảnh: TRẦN HẢI

Giá điện trước ngưỡng thị trường cạnh tranh

Dự thảo lộ trình thị trường điện cạnh tranh đang gây ra một số băn khoăn về giá điện và an ninh năng lượng. Khác biệt quan điểm giữa Bộ Công thương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho thấy quá trình cải cách sẽ không đơn giản.

Công ty cổ phần Giày Thượng Đình (mã GTD) tổ chức phiên đấu giá hơn 6,38 triệu cổ phần vào giữa tháng 12/2025. Ảnh: NAM ANH

Biến động trong hoạt động thoái vốn nhà nước

Nhóm doanh nghiệp niêm yết có vốn nhà nước đang được giới chuyên gia kỳ vọng trở thành tâm điểm năm 2026, khi nhà đầu tư không còn kỳ vọng vào một cú “đánh lên” ngắn hạn, hay “mác" nhà nước mà hướng tới giá trị quản trị.

Năm 2025, thị trường chứng khoán Việt Nam liên tiếp chinh phục những đỉnh cao mới. Ảnh: SONG ANH

Chứng khoán Việt Nam bước vào giai đoạn nhiều tiềm năng

Trải qua năm 2025 với nhiều biến động và cung bậc cảm xúc đan xen, thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng sẽ bước sang năm 2026 với những chuyển động mới, khi hàng loạt yếu tố tích cực cùng hội tụ, qua đó mở ra những cơ hội đầu tư đáng chú ý.

Dây chuyền may xuất khẩu của Công ty cổ phần May Đức Giang. Ảnh: NAM ANH

Thế và lực cho chu kỳ tăng trưởng mới

Sau một năm ghi nhận nhiều điểm sáng, nền kinh tế đang tích lũy thêm nội lực quan trọng, tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng cao hơn khi các động lực truyền thống được giữ nhịp và những động lực mới dần hình thành.

Nhìn từ một phiên cuối năm

Những phiên giao dịch cuối năm dương lịch thường được xem là quãng nghỉ hoặc quãng lặng của thị trường chứng khoán (TTCK). Điều này xuất phát từ việc khối nhà đầu tư (NĐT) nước ngoài bước vào kỳ nghỉ Giáng sinh và năm mới nên giao dịch không quá sôi động và nhiều TTCK trên thế giới cũng theo xu hướng này.

Trong những tháng cuối năm 2025, nhiều ngân hàng đồng loạt điều chỉnh biểu phí các dịch vụ. Ảnh: NAM ANH

Đằng sau làn sóng tăng phí dịch vụ ngân hàng

Nhiều ngân hàng đã điều chỉnh tăng phí các dịch vụ như chuyển tiền, thông báo biến động số dư và quản lý tài khoản… Một số ý kiến cho rằng động thái này nhằm làm sạch tài khoản rác, trong khi quan điểm khác nhận định đây là cách các ngân hàng gia tăng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) với chi phí thấp.

Hộ kinh doanh truyền thống gặp nhiều rào cản hơn trong quá trình tiếp cận công nghệ mới. Ảnh: NGUYỆT ANH

Hộ kinh doanh trước “giờ G”

Việc đánh giá vẫn tiếp tục, mặc dù ngày chuyển đổi cơ chế thuế mới đã được xác lập. Nhưng có một điểm không thể phủ nhận, quy định mới sẽ chuẩn hóa công tác quản lý thuế và tạo điều kiện cho hộ kinh doanh tiếp cận tín dụng.

Luật AI mở ra cơ hội để các startup có không gian thử nghiệm và tạo ra những sản phẩm thật sự phục vụ đời sống. Ảnh: NGUYỆT ANH

Đột phá công nghệ trong khuôn khổ trách nhiệm

Quốc hội vừa thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo, tạo khung pháp lý thống nhất cho phát triển, ứng dụng và quản lý trí tuệ nhân tạo (AI). Việt Nam tiến bước vào nhóm những quốc gia đầu tiên trên thế giới có luật chuyên biệt về trí tuệ nhân tạo.

Nhiều ngân hàng tạm dừng các gói vay mua nhà đối với các bạn trẻ. Ảnh: NAM ANH

Phép thử mới của thị trường bất động sản

Hàng loạt ngân hàng đồng loạt dừng các gói vay ưu đãi cho người trẻ mua nhà và nâng lãi suất khoản vay mới thêm 1-2%. Không chỉ người dân, các doanh nghiệp cũng lo ngại khi những kế hoạch an cư của khách hàng có nguy cơ phải tạm gác, sức cầu suy giảm.

Khi niềm tin thị trường được củng cố, các doanh nghiệp bất động sản có thể huy động vốn với chi phí hợp lý hơn. Ảnh: NAM ANH

Bước ngoặt của trái phiếu doanh nghiệp

Nhiều quy định mới cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang được đưa ra xin ý kiến, hướng tới thay thế các quy định cũ để hoàn thiện khung pháp lý và củng cố niềm tin dài hạn cho thị trường.

Đề xuất cấp quota nhập khẩu vàng đang thu hút nhiều kỳ vọng lẫn băn khoăn.

Băn khoăn với “quota” nhập khẩu vàng

Giữa bối cảnh thị trường vàng liên tục biến động và chênh lệch giá trong nước, quốc tế đang cao kỷ lục, đề xuất cấp quota nhập khẩu vàng đang thu hút nhiều kỳ vọng lẫn băn khoăn. Giải pháp này liệu có đủ sức giải quyết tận gốc sự méo mó kéo dài của thị trường vàng hay chỉ mang tính “giảm đau” ngắn hạn.