Trưởng Ban Chỉ đạo phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh (gọi tắt là Ban Chỉ đạo) là đồng chí Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh.
Sở Xây dựng cho biết, hiện nay Thành phố Hồ Chí Minh sau sáp nhập đã hình thành không gian đô thị liên kết chặt chẽ, nhu cầu đi lại liên vùng ngày càng tăng, đòi hỏi hệ thống giao thông công cộng, nhất là đường sắt đô thị phải được tổ chức đồng bộ và liên thông theo quy mô vùng đô thị.
Bên cạnh đó, Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới đặt ra mục tiêu, yêu cầu đến năm 2030 hoàn thành khoảng 200km đường sắt đô thị.
Từ cơ sở này, Thành phố Hồ Chí Minh phấn đấu đến năm 2030 đầu tư hoàn thành 8 tuyến đường sắt đô thị dài khoảng 255km, vượt khoảng 55km so với mục tiêu 200km mà Bộ Chính trị đề ra. Sau đó đến năm 2035, đầu tư thêm 7 tuyến hoặc đoạn tuyến với tổng chiều dài khoảng 277km qua đó nâng tổng chiều dài mạng lưới đường sắt đô thị dự tính đạt khoảng 532km.
Trong đó, Thành phố đã khởi công, động thổ 3/6 dự án, công trình thuộc danh mục các tuyến ưu tiên đầu tư giai đoạn 2026-2030.
Cụ thể, Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức lễ động thổ dự án tuyến đường sắt Bến Thành-Cần Giờ do Công ty Cổ phần Đầu tư và phát triển đường sắt cao tốc Vinspeed làm nhà đầu tư. Hiện nay, nhà đầu tư đang tích cực hoàn thiện các thủ tục với mục tiêu hoàn thành vào năm 2028.
Thành phố cũng khởi công xây dựng dự án xây dựng tuyến đường sắt đô thị số 2 (tuyến Bến Thành-Tham Lương). Dự án này hoàn thành vào năm 2030.
Đồng thời, khởi công xây dựng dự án tuyến đường sắt đô thị số 2 mới (đoạn Bến Thành-Thủ Thiêm). Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu phấn đấu hoàn thành tuyến này vào năm 2030 để đồng bộ với tuyến Bến Thành-Tham Lương.
Bên cạnh đó, Thành phố Hồ Chí Minh đang đẩy nhanh thủ tục chuẩn bị đầu tư các dự án: Tuyến đường sắt Thủ Thiêm-Long Thành; tuyến đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh mới (Bình Dương-Suối Tiên) và giai đoạn 1 tuyến đường sắt đô thị số 6 (đoạn từ Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất đến Phú Hữu).
Về phát triển công nghiệp đường sắt, Sở Xây dựng Thành phố cho biết, thực hiện chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ về xây dựng các cơ chế, chính sách để thúc đẩy công tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp đường sắt, đến nay, các cơ chế, khung pháp lý về cơ bản đã đầy đủ, làm cơ sở để các chủ đầu tư, cơ quan, doanh nghiệp triển khai thực hiện trong quá trình đầu tư các dự án đường sắt.
Trên cơ sở nhiệm vụ Ban Chỉ đạo giao, Ban Quản lý Đường sắt đô thị tham khảo mô hình một số nước trên thế giới như Singapore, Đài Loan (Trung Quốc)... và tham vấn ý kiến các Bộ ngành nghiên cứu đề xuất xây dựng Đề án mua sắm tập trung hàng hóa công nghiệp đường sắt cho mạng lưới đường sắt đô thị thành phố.
Theo kết quả rà soát của đơn vị tư vấn, mạng lưới đường sắt đô thị (metro) Thành phố Hồ Chí Minh được định hướng phát triển lên khoảng 1.540km vào năm 2050 theo quy hoạch tầm nhìn 100 năm. Trong đó, khoảng 1.100km metro sẽ đóng vai trò là xương sống của hệ thống vận tải hành khách công cộng khối lượng lớn trong vùng Thành phố Hồ Chí Minh mở rộng, và khoảng 440km loại hình đường sắt nhẹ (LRT). Mạng lưới mới sẽ tăng cường kết nối khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh với các cực tăng trưởng ở phía nam Bình Dương cũ, khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu cũ, thành phố Đồng Nai và tỉnh Tây Ninh.
