Đào tạo nhân lực du lịch thích ứng thị trường

Sau giai đoạn phục hồi mạnh mẽ, du lịch Việt Nam đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới với những thay đổi sâu sắc về cả quy mô thị trường, xu hướng tiêu dùng và cách thức vận hành, quảng bá. Thực tế này đòi hỏi nguồn nhân lực du lịch cần nhanh chóng chuyển mình để thích ứng, bắt kịp yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của ngành.

Quang (người dân tộc Cơ Tu) cùng khách khám phá vẻ đẹp của rừng Bạch Mã (thành phố Huế).
Quang (người dân tộc Cơ Tu) cùng khách khám phá vẻ đẹp của rừng Bạch Mã (thành phố Huế).

Theo số liệu từ Cục Thống kê, tháng 4/2026, Việt Nam đón 2,03 triệu lượt khách quốc tế, đưa tổng số khách quốc tế bốn tháng đầu năm đạt 8,8 triệu lượt, hoàn thành 35% mục tiêu năm 2026.

Đáng chú ý, đây là lần đầu trong bốn tháng liên tiếp, ngành du lịch lập kỷ lục đón hơn 2 triệu lượt khách quốc tế mỗi tháng. Ở thị trường nội địa, du lịch Việt Nam cũng ghi nhận sự tăng trưởng tích cực, với 51 triệu lượt khách bốn tháng đầu năm, tăng 7,4% so cùng kỳ năm trước.

Những con số này cho thấy sức hút ngày càng lớn của du lịch Việt Nam, song đồng thời cũng đặt ra áp lực không nhỏ đối với nguồn nhân lực du lịch vốn bị cho là còn thiếu và yếu.

Theo báo cáo năm 2024 của Cục Du lịch quốc gia Việt Nam, thống kê sơ bộ, ngành du lịch nước ta có khoảng 2,5 triệu lao động, với 800.000 lao động trực tiếp, nhưng trong đó, chỉ có 45% đã qua đào tạo chuyên ngành du lịch, 55% là lao động từ ngành khác chuyển sang (35%) và chưa qua đào tạo (20%).

Đáng nói, trong số 42% số lao động được đào tạo về du lịch, chỉ có 10% có trình độ đại học và sau đại học, 50% có trình độ sơ cấp, trung cấp, cao đẳng, 40% bồi dưỡng qua các lớp ngắn hạn.

Trong khi đó, quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2045 đặt mục tiêu đến 2030, ngành du lịch cần tạo ra khoảng 10,5 triệu việc làm, trong đó khoảng 3,5 triệu việc làm trực tiếp. Đây là khoảng trống lớn về nhân lực du lịch cần khỏa lấp, nếu muốn đáp ứng tốc độ phát triển nhanh của ngành.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Thắng, Phó Hiệu trưởng, Trưởng khoa Du lịch, Trường đại học Công nghệ Đông Á, cho biết: Trước đây, du khách chỉ đơn thuần tham quan điểm đến kết hợp nghe thuyết minh, thì nay, xu hướng trải nghiệm trực diện tại các “điểm chạm” văn hóa mang màu sắc bản địa ngày càng được ưa chuộng.

Điều này đòi hỏi người làm du lịch không những phải vững về kiến thức chuyên môn, mà còn cần có kỹ năng kể chuyện, có khả năng ứng dụng công nghệ, tư duy sáng tạo và vốn kiến thức liên ngành về công nghiệp văn hóa, du lịch sáng tạo để đáp ứng yêu cầu thực tế của thị trường.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Thắng, khi du lịch bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng chất lượng, vấn đề của nguồn nhân lực du lịch không phải là thiếu số lượng lao động phổ thông mà là thiếu lao động chất lượng cao, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, có thể làm việc ngay trong môi trường chuyên nghiệp.

Để có được đội ngũ nhân lực này, bên cạnh nỗ lực đào tạo của cơ sở giáo dục, còn cần sự đồng hành chặt chẽ của doanh nghiệp, từ xây dựng chương trình, đào tạo thực hành đến kiến tạo môi trường làm việc văn minh, có chế độ đãi ngộ xứng đáng để người lao động yên tâm gắn bó, cống hiến cho nghề.

Ông Cao Trí Dũng, Chủ tịch Liên Chi hội Lữ hành Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh cách mạng 4.0 và chuyển đổi số phát triển mạnh mẽ, nguồn nhân lực du lịch Việt Nam đang được định hình theo hai nhóm chính: Nhóm tiếp cận nền tảng công nghệ, tập trung vào số hóa dữ liệu, sản phẩm, đổi mới phương thức truyền thông, tiếp cận khách hàng…; và nhóm trực tiếp phục vụ khách hàng, tập trung những tương tác trực tiếp, mang lại trải nghiệm chuyên sâu cho du khách.

Dù ở nhóm nào, người lao động cũng cần được trang bị các kỹ năng cốt lõi như công nghệ số, ngoại ngữ, kiến thức chuyên sâu để đáp ứng nhu cầu hội nhập.

Đặc biệt, với nhóm phục vụ trực tiếp, khả năng cá nhân hóa dịch vụ ngày càng trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng.

Theo ông Dũng, cần đổi mới mô hình đào tạo theo hướng tăng cường năng lực kết nối, đưa sinh viên đến thực tập và làm việc tại doanh nghiệp càng sớm càng tốt và càng nhiều càng tốt.

Doanh nghiệp có thể tự đào tạo hoặc liên kết đặt hàng đào tạo riêng, bảo đảm người theo học đáp ứng chuẩn đầu ra về kiến thức, kỹ năng, thái độ, nhất là về trình độ công nghệ thông tin và ngoại ngữ. Đây là yếu tố then chốt để nguồn nhân lực du lịch không bị tụt hậu trong thời đại hội nhập.

Nhiều chuyên gia nhận định, đã đến lúc ngành du lịch cần có những nghiên cứu, thống kê để đưa ra những dự báo chính xác về nhu cầu nhân lực trong trung và dài hạn, từ đó có chiến lược đào tạo đồng bộ, sát nhu cầu thực tế.

Mới đây, Sở Du lịch Hà Nội tổ chức lớp tập huấn đặc biệt tại bệnh viện dành cho hướng dẫn viên và nhân viên tại các cơ sở lưu trú du lịch, trang bị cho họ kỹ năng sơ cứu cơ bản, cách xử lý tình huống kịp thời, đúng cách để hạn chế rủi ro, giúp bảo đảm an toàn cho du khách trước khi lực lượng y tế chuyên môn có mặt.

Sở còn tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ, văn hóa giao tiếp cho nhiều nhóm nhân lực khác như lái xe xích-lô, đầu bếp, cộng đồng cư dân tại các điểm du lịch... để nâng cao chất lượng phục vụ khách.

Thành phố Hồ Chí Minh cũng lên kế hoạch tổ chức các lớp bồi dưỡng kỹ năng về xúc tiến, tư vấn và hỗ trợ du khách; tập huấn kiến thức du lịch, kỹ năng giao tiếp và xử lý tình huống cho các lực lượng trực tiếp phục vụ du lịch như tài xế ta-xi, nhân viên dịch vụ trên địa bàn thành phố…

Đây là những cách làm cần được nhân rộng, để từng lực lượng tham gia hoạt động du lịch đều trở thành một phần của hệ sinh thái điểm đến an toàn, văn minh, thân thiện.

Đầu tư cho đào tạo nhân lực du lịch, suy cho cùng không chỉ để đáp ứng đòi hỏi từ thực tiễn phát triển ngành, mà còn là giải pháp chiến lược để khẳng định chất lượng, khả năng cạnh tranh của Việt Nam trên bản đồ du lịch khu vực và thế giới.

Có thể bạn quan tâm

Theo định hướng, sau năm 2030 sẽ xây dựng cảng hàng không Lý Sơn nhằm bảo đảm điều kiện Lý Sơn trở thành trung tâm du lịch biển đảo trong tương lai.

Sau năm 2030 sẽ xây dựng cảng hàng không Lý Sơn - kết nối với hệ thống du lịch trong và ngoài nước

Theo đề án phát triển đặc khu Lý Sơn thành trung tâm du lịch biển đảo của cả nước vừa được tỉnh Quảng Ngãi phê duyệt, ngoài việc ưu tiên đầu tư nâng cấp, mở rộng các cảng biển hiện có, khuyến khích đầu tư, hiện đại hóa phương tiện hoạt động trên tuyến đường thủy, định hướng sau năm 2030 sẽ xây dựng cảng hàng không Lý Sơn.

Quảng Ngãi phấn đấu xây dựng Lý Sơn trở thành trung tâm du lịch biển đảo của cả nước vào năm 2045.

Quảng Ngãi ban hành đề án phát triển đặc khu Lý Sơn thành trung tâm du lịch biển đảo

Ngày 24/5, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi cho biết vừa quyết định ban hành đề án phát triển đặc khu Lý Sơn thành trung tâm du lịch biển đảo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với tổng nhu cầu vốn đầu tư phát triển hơn 78.038 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách chiếm khoảng 2,46%, còn lại là vốn ngoài ngân sách.

Cờ đỏ sao vàng tung bay trên đấu trường Global Chefs Challenge Finals 2026.

Lan tỏa ẩm thực Việt Nam trên đấu trường đầu bếp quốc tế

"Thai nghén" ý tưởng từ việc xây dựng "hộ chiếu" ẩm thực đặc sắc, Đội tuyển Đầu bếp Việt Nam đã mang tới Global Chefs Challenge Finals 2026 một thực đơn thú vị, đưa thực khách khám phá Việt Nam qua những nguyên liệu chắt lọc, kỹ thuật nấu điêu luyện, mang trải nghiệm vừa đương đại, vừa thấm đẫm chiều sâu di sản.

Đội đầu bếp Việt Nam trong cuộc thi.(Ảnh: Hiệp hội du lịch Thành phố Hồ Chí Minh)

Đội tuyển Đầu bếp Việt Nam lần đầu tiên đoạt giải cuộc thi Global Chefs Challenge Finals 2026

Theo thông tin từ Chi hội Đầu bếp Chuyên nghiệp Sài Gòn (Hiệp hội Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh), đội tuyển Đầu bếp Việt Nam đã đoạt Huy chương Bạc tại vòng chung kết cuộc thi Thử thách Đầu bếp Toàn cầu 2026 (Global Chefs Challenge Finals 2026) được diễn ra tại Newport, Wales (Vương quốc Anh) từ ngày 16-19/5.

Tọa đàm “Phát triển du lịch xanh tại Ninh Bình: Từ di sản thiên nhiên và văn hóa đến giá trị bền vững”. (Ảnh: HOÀNG TRƯỜNG)

Ninh Bình tiên phong phát triển du lịch xanh

“Trong bối cảnh du lịch toàn cầu chuyển mạnh sang mô hình phát triển xanh, bền vững, du lịch xanh không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu với mỗi quốc gia, điểm đến và doanh nghiệp du lịch”. Đó là khẳng định của Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình tại tọa đàm về du lịch xanh Ninh Bình diễn ra chiều 21/5.

Các đại biểu tham gia tọa đàm với chủ đề Du lịch Đồng Nai “cất cánh” cùng sân bay Long Thành.

Để du lịch Đồng Nai “cất cánh” cùng sân bay Long Thành

Với vị thế mới của một thành phố trực thuộc Trung ương và sân bay quốc tế Long Thành nằm trên địa bàn dự kiến sẽ đưa vào khai thác cuối năm 2026, phát triển du lịch Đồng Nai đòi hỏi phải nâng lên tầm cao theo một mô hình, quy mô ngang tầm dựa trên cơ sở phát huy tốt hơn nữa mọi nguồn lực.

Nước rút để lại bên dưới lớp rong nho những rạn san hô đủ màu sắc.

[Ảnh] Bắt trọn khoảnh khắc thủy triều rút tại ghềnh Yến Bình Sơn - danh thắng triệu năm của Quảng Ngãi

Vào những ngày đầu tháng âm lịch, khi thủy triều vừa hạ, tại Ghềnh Yến (Bình Sơn, Quảng Ngãi) lộ ra một kiệt tác địa chất với những vách đá bazan triệu năm tuổi hòa nhịp cùng thảm rong mơ và san hô rực rỡ. Sự giao hòa ngoạn mục giữa sắc màu kỳ vĩ của đại dương và nhịp sống thanh bình của dân chài tạo nên một sức hút khó cưỡng.

Mùa du lịch cao điểm hè, Hà Nội đầy thơ mộng khi bằng lăng "nhuộm" tím phố phường. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Tìm giải pháp để du lịch đột phá trong kỷ nguyên mới

Các chuyên gia cho rằng, cần làm rõ mô hình tăng trưởng dựa trên giá trị gia tăng, trải nghiệm và công nghệ trong Đề án “Phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới”. Đồng thời, nâng cao kỹ năng số cho nguồn nhân lực, xây dựng cơ chế tài chính mang tính đột phá cho hạ tầng và xúc tiến, quảng bá.

Vẻ đẹp của "Đường tàu-Đường hoa".

Đánh thức mùa xuân dọc đường ray đất nước

Cùng vận hành bền bỉ của những đoàn tàu bắc-nam, phong trào "Đường tàu-Đường hoa" đang thay đổi diện mạo hành lang đường sắt. Từ bàn tay cần mẫn của công nhân viên trong ngành, sự chung sức của các thế hệ hưu trí, những loài cây, sắc hoa được chăm chút đã đánh thức sắc xuân theo dọc dài đường ray đất nước.

Cơ hội để Việt Nam nâng cao vị thế, sức cạnh tranh trên bản đồ du lịch quốc tế

Cơ hội để Việt Nam nâng cao vị thế, sức cạnh tranh trên bản đồ du lịch quốc tế

Đề án "Phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới" được kỳ vọng sẽ là tiền đề, trở thành động lực quan trọng để ngành du lịch Việt Nam có thể bứt phá, tăng trưởng tương xứng với tiềm năng và lợi thế. Từ đó, thúc đẩy ngành du lịch có những đóng góp ngày càng lớn cho sự phát triển của đất nước.

Lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long cùng đoàn khảo sát.

Vĩnh Long đánh thức “vương quốc đỏ” gạch, gốm

Từ lâu, Vĩnh Long nổi danh “vương quốc đỏ” bởi hàng nghìn lò gạch, gốm san sát tạo nên cảnh quan kỳ vĩ. Giờ đây, với tầm nhìn chiến lược của lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long và sự đồng lòng của người dân, khu di sản này đang chuyển mình mạnh mẽ, hướng tới mục tiêu trở thành điểm đến du lịch văn hóa độc đáo bậc nhất vùng và cả nước.

Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong trao đổi với Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Vương quốc Saudi Arabia tại Việt Nam Thamer Mohammed A. Algosaibi. (Ảnh: TITC)

Còn nhiều dư địa hợp tác về văn hóa, thể thao và du lịch giữa Việt Nam-Saudi Arabia

Nhận định lượng khách Saudi Arabia đến Việt Nam thời gian qua có xu hướng tăng trưởng tích cực, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Vương quốc Saudi Arabia tại Việt Nam Thamer Mohammed A. Algosaibi mong muốn sẽ sớm có đường bay thẳng giữa hai quốc gia để tạo điều kiện thuận lợi cho du khách và giao lưu nhân dân.

Tháp Pô Klong Garai nằm trên đỉnh đồi Trầu, tỉnh Khánh Hòa. (Ảnh: HOÀNG HÀ)

Khát vọng trung tâm du lịch biển quốc tế

Sau khi mở rộng không gian phát triển từ việc sáp nhập địa giới hành chính, du lịch Khánh Hòa hôm nay không chỉ được nhắc đến với biển xanh, cát trắng, nắng ấm và những kỳ nghỉ ngắn ngày. Diện mạo mới của ngành du lịch nơi đây đang dần hiện lên với không gian rộng mở và đa dạng, đầy hấp dẫn cùng khát vọng phát triển mạnh mẽ hơn.

Du khách tìm hiểu về sản phẩm trầm hương được công nhận OCOP 4 sao tại cơ sở Trầm hương Đặng Gia Khánh Hòa ở Tu Bông, Khánh Hòa. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Đưa sản phẩm OCOP trở thành đại sứ du lịch của Khánh Hòa

Việc lựa chọn các sản phẩm OCOP tiêu biểu của tỉnh Khánh Hòa - các sản phẩm gắn với tri thức bản địa, văn hóa vùng miền và lợi thế tài nguyên đặc thù làm đại sứ du lịch nhằm quảng bá hình ảnh địa phương trên bản đồ du lịch quốc gia và quốc tế. Qua đó, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị sản phẩm.