Đào tạo nhân lực du lịch thích ứng thị trường

Sau giai đoạn phục hồi mạnh mẽ, du lịch Việt Nam đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới với những thay đổi sâu sắc về cả quy mô thị trường, xu hướng tiêu dùng và cách thức vận hành, quảng bá. Thực tế này đòi hỏi nguồn nhân lực du lịch cần nhanh chóng chuyển mình để thích ứng, bắt kịp yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của ngành.

Quang (người dân tộc Cơ Tu) cùng khách khám phá vẻ đẹp của rừng Bạch Mã (thành phố Huế).
Quang (người dân tộc Cơ Tu) cùng khách khám phá vẻ đẹp của rừng Bạch Mã (thành phố Huế).

Theo số liệu từ Cục Thống kê, tháng 4/2026, Việt Nam đón 2,03 triệu lượt khách quốc tế, đưa tổng số khách quốc tế bốn tháng đầu năm đạt 8,8 triệu lượt, hoàn thành 35% mục tiêu năm 2026.

Đáng chú ý, đây là lần đầu trong bốn tháng liên tiếp, ngành du lịch lập kỷ lục đón hơn 2 triệu lượt khách quốc tế mỗi tháng. Ở thị trường nội địa, du lịch Việt Nam cũng ghi nhận sự tăng trưởng tích cực, với 51 triệu lượt khách bốn tháng đầu năm, tăng 7,4% so cùng kỳ năm trước.

Những con số này cho thấy sức hút ngày càng lớn của du lịch Việt Nam, song đồng thời cũng đặt ra áp lực không nhỏ đối với nguồn nhân lực du lịch vốn bị cho là còn thiếu và yếu.

Theo báo cáo năm 2024 của Cục Du lịch quốc gia Việt Nam, thống kê sơ bộ, ngành du lịch nước ta có khoảng 2,5 triệu lao động, với 800.000 lao động trực tiếp, nhưng trong đó, chỉ có 45% đã qua đào tạo chuyên ngành du lịch, 55% là lao động từ ngành khác chuyển sang (35%) và chưa qua đào tạo (20%).

Đáng nói, trong số 42% số lao động được đào tạo về du lịch, chỉ có 10% có trình độ đại học và sau đại học, 50% có trình độ sơ cấp, trung cấp, cao đẳng, 40% bồi dưỡng qua các lớp ngắn hạn.

Trong khi đó, quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2045 đặt mục tiêu đến 2030, ngành du lịch cần tạo ra khoảng 10,5 triệu việc làm, trong đó khoảng 3,5 triệu việc làm trực tiếp. Đây là khoảng trống lớn về nhân lực du lịch cần khỏa lấp, nếu muốn đáp ứng tốc độ phát triển nhanh của ngành.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Thắng, Phó Hiệu trưởng, Trưởng khoa Du lịch, Trường đại học Công nghệ Đông Á, cho biết: Trước đây, du khách chỉ đơn thuần tham quan điểm đến kết hợp nghe thuyết minh, thì nay, xu hướng trải nghiệm trực diện tại các “điểm chạm” văn hóa mang màu sắc bản địa ngày càng được ưa chuộng.

Điều này đòi hỏi người làm du lịch không những phải vững về kiến thức chuyên môn, mà còn cần có kỹ năng kể chuyện, có khả năng ứng dụng công nghệ, tư duy sáng tạo và vốn kiến thức liên ngành về công nghiệp văn hóa, du lịch sáng tạo để đáp ứng yêu cầu thực tế của thị trường.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Thắng, khi du lịch bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng chất lượng, vấn đề của nguồn nhân lực du lịch không phải là thiếu số lượng lao động phổ thông mà là thiếu lao động chất lượng cao, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, có thể làm việc ngay trong môi trường chuyên nghiệp.

Để có được đội ngũ nhân lực này, bên cạnh nỗ lực đào tạo của cơ sở giáo dục, còn cần sự đồng hành chặt chẽ của doanh nghiệp, từ xây dựng chương trình, đào tạo thực hành đến kiến tạo môi trường làm việc văn minh, có chế độ đãi ngộ xứng đáng để người lao động yên tâm gắn bó, cống hiến cho nghề.

Ông Cao Trí Dũng, Chủ tịch Liên Chi hội Lữ hành Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh cách mạng 4.0 và chuyển đổi số phát triển mạnh mẽ, nguồn nhân lực du lịch Việt Nam đang được định hình theo hai nhóm chính: Nhóm tiếp cận nền tảng công nghệ, tập trung vào số hóa dữ liệu, sản phẩm, đổi mới phương thức truyền thông, tiếp cận khách hàng…; và nhóm trực tiếp phục vụ khách hàng, tập trung những tương tác trực tiếp, mang lại trải nghiệm chuyên sâu cho du khách.

Dù ở nhóm nào, người lao động cũng cần được trang bị các kỹ năng cốt lõi như công nghệ số, ngoại ngữ, kiến thức chuyên sâu để đáp ứng nhu cầu hội nhập.

Đặc biệt, với nhóm phục vụ trực tiếp, khả năng cá nhân hóa dịch vụ ngày càng trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng.

Theo ông Dũng, cần đổi mới mô hình đào tạo theo hướng tăng cường năng lực kết nối, đưa sinh viên đến thực tập và làm việc tại doanh nghiệp càng sớm càng tốt và càng nhiều càng tốt.

Doanh nghiệp có thể tự đào tạo hoặc liên kết đặt hàng đào tạo riêng, bảo đảm người theo học đáp ứng chuẩn đầu ra về kiến thức, kỹ năng, thái độ, nhất là về trình độ công nghệ thông tin và ngoại ngữ. Đây là yếu tố then chốt để nguồn nhân lực du lịch không bị tụt hậu trong thời đại hội nhập.

Nhiều chuyên gia nhận định, đã đến lúc ngành du lịch cần có những nghiên cứu, thống kê để đưa ra những dự báo chính xác về nhu cầu nhân lực trong trung và dài hạn, từ đó có chiến lược đào tạo đồng bộ, sát nhu cầu thực tế.

Mới đây, Sở Du lịch Hà Nội tổ chức lớp tập huấn đặc biệt tại bệnh viện dành cho hướng dẫn viên và nhân viên tại các cơ sở lưu trú du lịch, trang bị cho họ kỹ năng sơ cứu cơ bản, cách xử lý tình huống kịp thời, đúng cách để hạn chế rủi ro, giúp bảo đảm an toàn cho du khách trước khi lực lượng y tế chuyên môn có mặt.

Sở còn tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ, văn hóa giao tiếp cho nhiều nhóm nhân lực khác như lái xe xích-lô, đầu bếp, cộng đồng cư dân tại các điểm du lịch... để nâng cao chất lượng phục vụ khách.

Thành phố Hồ Chí Minh cũng lên kế hoạch tổ chức các lớp bồi dưỡng kỹ năng về xúc tiến, tư vấn và hỗ trợ du khách; tập huấn kiến thức du lịch, kỹ năng giao tiếp và xử lý tình huống cho các lực lượng trực tiếp phục vụ du lịch như tài xế ta-xi, nhân viên dịch vụ trên địa bàn thành phố…

Đây là những cách làm cần được nhân rộng, để từng lực lượng tham gia hoạt động du lịch đều trở thành một phần của hệ sinh thái điểm đến an toàn, văn minh, thân thiện.

Đầu tư cho đào tạo nhân lực du lịch, suy cho cùng không chỉ để đáp ứng đòi hỏi từ thực tiễn phát triển ngành, mà còn là giải pháp chiến lược để khẳng định chất lượng, khả năng cạnh tranh của Việt Nam trên bản đồ du lịch khu vực và thế giới.

Có thể bạn quan tâm

Vinh danh các doanh nghiệp lữ hành hàng đầu tại Lễ trao Giải thưởng VITA Awards 2026. (Ảnh: TRẦN HỒNG)

Lữ hành dẫn dắt dòng khách, nâng giá trị du lịch

Để du lịch thành động lực tăng trưởng mới của đất nước theo tinh thần Nghị quyết 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới, cần những doanh nghiệp đủ năng lực kết nối thị trường, tổ chức sản phẩm và gia tăng giá trị từ các nguồn lực du lịch.

Cụm di tích liên quan thủy tổ dòng họ Thiều dưới chân núi Đào thuộc phường Đông Tiến, tỉnh Thanh Hóa. (Ảnh: Mai Luận)

Dòng họ Thiều trong cộng đồng trân quý di sản

Ở phường Đông Tiến, tỉnh Thanh Hóa, con cháu dòng họ Thiều và người dân địa phương đã chung tay đóng góp nguồn lực, công sức để trùng tu, tôn tạo quần thể di tích liên quan thủy tổ dòng họ Thiều, bảo tồn thiết chế văn hóa cổ truyền, tiếp tục kế thừa, phát huy những giá trị truyền thống.

Giữa bối cảnh, nền du lịch toàn cầu đối mặt với nhiều sức ép, Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Ngành du lịch tăng tốc, hoàn thành mục tiêu năm 2026

Duy trì đà tăng trưởng ấn tượng về lượng khách, Việt Nam đứng trước cơ hội bứt phá trên bản đồ du lịch thế giới. Hướng tới mục tiêu trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, toàn ngành nỗ lực tháo gỡ các điểm nghẽn, đẩy mạnh chuyển đổi số, thực hiện đồng bộ Nghị quyết số 26-NQ/TW để tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển mới.

Du khách Việt Nam check-in tại Moskva. (Ảnh: Ủy ban Du lịch thành phố Moskva)

Còn nhiều dư địa trong hợp tác du lịch Việt Nam và Nga

Với nền tảng quan hệ hữu nghị truyền thống, sự tương đồng về nhu cầu giao lưu, khám phá văn hóa và tiềm năng phát triển thị trường, hợp tác du lịch Việt Nam-Nga được kỳ vọng tiếp tục mở rộng, góp phần thúc đẩy trao đổi khách hai chiều và tăng cường giao lưu nhân dân giữa hai quốc gia.

Du khách trải nghiệm nghỉ dưỡng tại Minera Hot Springs Bình Châu. (Ảnh: HOÀNG TUYẾT)

Khơi thông “mỏ vàng” du lịch y tế

Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều lợi thế để phát triển du lịch y tế. Đây thật sự là “mỏ vàng” trong việc đóng góp vào sự tăng trưởng hai con số của thành phố nếu ngành du lịch có những giải pháp khơi thông, phát huy lợi thế đặc biệt này một cách hiệu quả.

Khách quốc tế thích thú trải nghiệm trò chơi dân gian khi ghé Hội An. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Việt Nam được đánh giá cao nhờ giá cả cạnh tranh và môi trường an toàn, an ninh

Việc Việt Nam tăng 7 bậc trên bảng xếp hạng Chỉ số năng lực phát triển du lịch năm 2026 cho thấy năng lực phát triển thương hiệu du lịch Việt đang có bước tiến tích cực, với nhiều yếu tố nền tảng được cải thiện rõ rệt, từ hạ tầng, tài nguyên du lịch đến môi trường, sự an toàn và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường.

Lần thứ 8 Việt Nam được vinh danh ở hạng mục Điểm đến hàng đầu châu Á Và lần thứ 4 nhận danh hiệu Điểm đến di sản hàng đầu châu Á của Giải thưởng Du lịch thế giới. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Nhìn lại dấu ấn của Việt Nam tại Giải thưởng Du lịch thế giới 2026

Theo Trung tâm Thông tin du lịch, Việt Nam vừa được vinh danh tại Giải thưởng Du lịch thế giới với hai danh hiệu quan trọng là Điểm đến hàng đầu châu Á và Điểm đến di sản hàng đầu châu Á. Kết quả này cho thấy sức hấp dẫn của thương hiệu Việt tại một trong những giải thưởng quốc tế về du lịch có uy tín hàng đầu.

Gian hàng của Campuchia tại Hội chợ Du lịch Quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh năm 2026. (Ảnh: Ban tổ chức).

Thành phố Hồ Chí Minh được vinh danh tại 3 hạng mục giải thưởng hàng đầu châu Á về du lịch

Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, trong khuôn khổ Lễ trao Giải thưởng Du lịch Thế giới (World Travel Awards-WTA) khu vực châu Á, châu Đại Dương và Ấn Độ Dương năm 2026, diễn ra tối 27/9 tại Maldives, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục được vinh danh tại 3 hạng mục giải thưởng hàng đầu châu Á.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Thắng, Tổng Thư ký Liên chi hội Đào tạo du lịch Việt Nam, Phó Hiệu trưởng, Trưởng khoa Du lịch, Trường đại học Công nghệ Đông Á. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Phát huy vai trò tiên phong của doanh nghiệp trong kiến tạo giá trị du lịch

Cùng với xác định doanh nghiệp là lực lượng tiên phong, Nghị quyết 26-NQ/TW đặt mục tiêu hình thành các tập đoàn, tổng công ty du lịch có thương hiệu mạnh, sức cạnh tranh quốc tế; phát triển các cực tăng trưởng, trung tâm du lịch trọng điểm, gắn với định hướng phát triển du lịch theo hệ sinh thái kinh tế tổng hợp.

Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam quảng bá điểm đến tại Triển lãm Du lịch Trung Quốc-ASEAN 2026. (Ảnh: Ban Tổ chức)

Đổi mới công tác xúc tiến: Chiến lược định vị thương hiệu du lịch Việt

Hướng tới mục tiêu đóng góp 10-12% GDP vào năm 2030, công tác xúc tiến được xem là mũi nhọn tiên phong, khai mở đột phá cho ngành du lịch. Không dừng lại ở việc tổ chức sự kiện hay quảng bá đơn thuần, hoạt động xúc tiến dần đổi mới, hợp lực và bứt phá, trở thành đòn bẩy đưa thương hiệu Việt vươn tầm trên bản đồ du lịch thế giới.

Du lịch tâm linh, điểm đến 4 mùa ở Thanh Hóa.

Đổi mới phương thức quản trị du lịch theo hướng gia tăng sức cạnh tranh

Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới xác định mục tiêu phát triển du lịch Việt Nam chất lượng cao, thông minh, xanh, sáng tạo, giàu bản sắc văn hóa, có giá trị gia tăng cao; có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, có sức lan tỏa mạnh.

Du khách Nga đến Phú Quốc. (Ảnh: CTV)

Phú Quốc đón chuyến bay đầu tiên mùa 2026-2027 từ Nga

Sáng 27/9, đảo Phú Quốc, tỉnh An Giang chính thức bước vào mùa cao điểm du lịch mùa đông 2026-2027 khi chào đón chuyến bay thẳng đầu tiên mang số hiệu VJ2867. Chuyến bay đưa hơn 370 du khách quốc tế di chuyển từ thành phố Krasnoyarsk, Liên bang Nga đến Đảo Ngọc an toàn vào lúc 7 giờ 30 phút sáng cùng ngày.

Đoàn khách MICE từ khoảng 30 quốc gia và vùng lãnh thổ đến tham gia hội thảo, kết hợp tham quan Quảng Ninh. (Ảnh: TTXVN)

MICE mở ra không gian hợp tác, động lực tăng trưởng mới cho du lịch Việt

Không chỉ là phân khúc du lịch có giá trị cao, giờ đây, MICE đang trở thành một không gian hợp tác, một động lực tăng trưởng và một lĩnh vực cạnh tranh mới của du lịch toàn cầu. Du lịch MICE được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội để nâng cao giá trị gia tăng, chất lượng và sức cạnh tranh của ngành du lịch Việt trên thế giới.

Hoàng hôn trên đảo Bé, Lý Sơn. (Ảnh: TRẦN THÀNH)

Gìn giữ, lan tỏa không gian xanh biển, đảo

Đặc khu Lý Sơn (Quảng Ngãi) có nhiều lớp giá trị được bồi đắp từ thiên nhiên và đời sống cư dân qua thời gian. Dấu tích của núi lửa, nét đặc trưng của những cánh đồng tỏi, không gian biển và hệ sinh thái quanh đảo tạo nên diện mạo riêng, đồng thời cũng mở ra những khả năng phát triển du lịch.

Đến Bắc Hoa, Bắc Ninh, du khách như bước vào không gian văn hóa lưu giữ vẹn nguyên bản sắc của đồng bào dân tộc Nùng. (Ảnh: TTXVN)

Bộ tiêu chí "Điểm đến du lịch nông thôn bền vững": Nâng tầm giá trị điểm đến

Việc xây dựng Bộ tiêu chí "Điểm đến du lịch nông thôn bền vững" được xem là công cụ đo lường cấp thiết, giúp các địa phương xác định đúng thực trạng của từng điểm đến, chuẩn hóa chất lượng quản trị và mở ra lộ trình cụ thể cho phát triển xanh. Qua đó, góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân bản địa.

Các tháng cuối năm thích hợp cho những chuyến đi thuyền ngắm cảnh, khám phá lòng hồ sông Đà. (Ảnh: Q.HOA)

Mùa thu nơi "vịnh xanh" Tủa Thàng

Khoảng tháng 9, tháng 10, khi tiết trời vào thu, vùng cao Tủa Thàng (Điện Biên) cũng khoác lên mình sắc màu trong trẻo, dịu dàng của núi rừng và mặt nước sông Đà. Lòng hồ xanh biêng biếc, những hòn đảo nhỏ xen giữa trùng điệp núi non, cùng cầu treo Pa Phông rực rỡ tạo nên khung cảnh như tranh vẽ, mời gọi những bước chân xê dịch.