Liên quan vấn đề này, phóng viên đã có cuộc trò chuyện với Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Thắng, Tổng Thư ký Liên chi hội Đào tạo du lịch Việt Nam, Phó Hiệu trưởng, Trưởng khoa Du lịch, Trường đại học Công nghệ Đông Á.
Phóng viên: Nghị quyết 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới xác định "doanh nghiệp là lực lượng tiên phong". Theo ông, vì sao doanh nghiệp lại được đặt vào vị trí này, điều đó xuất phát từ yêu cầu nào của thực tiễn phát triển du lịch hiện nay?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Thắng: Theo tôi, điểm nghẽn lớn của du lịch Việt Nam là chưa chuyển hóa đầy đủ tiềm năng, tài nguyên và dư địa phát triển thành chuỗi giá trị, hệ sinh thái hoàn chỉnh và giá trị kinh tế tương xứng. Nghị quyết 26-NQ/TW đã tiếp cận điểm nghẽn này khi đổi mới tư duy phát triển từ dựa vào số lượng, khai thác tài nguyên đơn thuần sang chú trọng chiều sâu, chất lượng, hiệu quả, bền vững và giá trị gia tăng cao.
Để hình thành những chuỗi giá trị và hệ sinh thái tương đối hoàn chỉnh, cần doanh nghiệp đủ lớn, đủ năng lực tài chính, quản trị và tổ chức đầu tư. Vai trò của doanh nghiệp lớn không chỉ ở vốn, mà quan trọng hơn là khả năng đầu tư dài hạn, tổ chức hệ thống và thiết lập chuẩn mực mới.
Khi mục tiêu của du lịch chuyển từ tăng số lượng khách sang tăng thời gian lưu trú, mức chi tiêu và giá trị gia tăng, chúng ta cần doanh nghiệp có khả năng tạo ra sản phẩm đủ khác biệt, đủ chất lượng để thu hút các phân khúc khách cao cấp và cạnh tranh quốc tế. Doanh nghiệp chính là lực lượng trực tiếp chuyển hóa tiềm năng, nguồn lực thành sản phẩm, chuỗi giá trị và giá trị kinh tế cụ thể, vì thế, doanh nghiệp giữ vai trò tiên phong trong quá trình nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam.
Phóng viên: Theo ông, khi doanh nghiệp được xác định là lực lượng tiên phong, mối quan hệ giữa Nhà nước và doanh nghiệp trong phát triển du lịch cần được nhìn nhận như thế nào trong giai đoạn mới?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Thắng: Nghị quyết 26-NQ/TW đã khẳng định rõ quan điểm: “Phát triển du lịch là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước; doanh nghiệp là lực lượng tiên phong; nhân dân là chủ thể tham gia và thụ hưởng”. Theo tôi, Nhà nước cần giữ vai trò kiến tạo, quản trị, quản lý và hoạch định chính sách, tạo cơ chế và điều kiện thuận lợi về đầu tư, đất đai, tài chính, thuế và các nguồn lực cần thiết khác cho doanh nghiệp.
Doanh nghiệp chính là lực lượng trực tiếp chuyển hóa tiềm năng, nguồn lực thành sản phẩm, chuỗi giá trị và giá trị kinh tế cụ thể, vì thế, doanh nghiệp giữ vai trò tiên phong trong quá trình nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Thắng
Tổng Thư ký Liên chi hội Đào tạo du lịch Việt Nam,
Phó Hiệu trưởng, Trưởng khoa Du lịch, Trường đại học Công nghệ Đông Á.
Còn những hoạt động như sáng tạo sản phẩm, hình thành và phát triển điểm đến, ứng dụng khoa học-công nghệ vào kinh doanh du lịch hay tiếp cận các thị trường cụ thể thì doanh nghiệp phải đóng vai trò chủ động hơn. Bởi hơn ai hết, doanh nghiệp là người tiếp xúc trực tiếp với thị trường. Doanh nghiệp hiểu nhu cầu của khách hàng, hiểu nhu cầu của thị trường mình muốn hướng tới. Khi doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào nghiên cứu và xúc tiến thị trường, khả năng đi đúng và trúng vào nhu cầu sẽ cao hơn.
Phóng viên: Từ yêu cầu doanh nghiệp trở thành lực lượng tiên phong, Nghị quyết 26-NQ/TW xác định mục tiêu đến năm 2030, hình thành 15 tập đoàn, tổng công ty du lịch có thương hiệu mạnh, sức cạnh tranh quốc tế. Theo ông, mục tiêu này đặt ra những yêu cầu gì đối với quá trình nâng cao quy mô và năng lực của doanh nghiệp du lịch Việt Nam?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Thắng: Mục tiêu hình thành 15 tập đoàn, tổng công ty du lịch có thương hiệu mạnh, đủ sức cạnh tranh quốc tế là mục tiêu quan trọng, đặt ra yêu cầu lớn về quy mô và năng lực của lực lượng doanh nghiệp. Muốn hình thành những chuỗi giá trị và hệ sinh thái tương đối hoàn chỉnh, cần doanh nghiệp đủ lớn, đủ năng lực tài chính, quản trị và tổ chức đầu tư.
Vai trò của doanh nghiệp lớn không chỉ nằm ở khả năng huy động và bỏ ra lượng vốn lớn hơn, mà quan trọng hơn là khả năng đầu tư dài hạn, tổ chức hệ thống và thiết lập những chuẩn mực mới về chất lượng sản phẩm, dịch vụ và quản trị. Một dự án du lịch quy mô lớn không thể chỉ nhìn trong một chu kỳ đầu tư ngắn. Nhiều công trình hạ tầng, sản phẩm giải trí, văn hóa hay dịch vụ đòi hỏi vốn lớn, thời gian hoàn vốn dài và năng lực vận hành chuyên nghiệp, chỉ những doanh nghiệp có tiềm lực mới có khả năng đi đường dài với những dự án như vậy.
Để cạnh tranh ở tầm quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam cũng không thể chỉ mạnh về tài chính mà cần nâng cao thương hiệu, công nghệ, nguồn nhân lực, quản trị và khả năng kết nối với đối tác quốc tế. Qua hợp tác với các thương hiệu khách sạn, đơn vị vận hành, công nghệ hay mạng lưới phân phối quốc tế, những chuẩn mực và kinh nghiệm toàn cầu sẽ có cơ hội được đưa vào thị trường Việt Nam, góp phần nâng cao chất lượng của cả hệ sinh thái.
Vì vậy, theo tôi, việc Nghị quyết 26-NQ/TW đặt mục tiêu hình thành lực lượng các tập đoàn, tổng công ty đủ mạnh cũng chính là cách góp phần tháo gỡ điểm nghẽn về năng lực doanh nghiệp, tạo nền tảng để du lịch Việt Nam nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh trong giai đoạn mới.
Phóng viên: Ông vừa nhấn mạnh vai trò của những doanh nghiệp đủ năng lực trong việc đầu tư dài hạn, tổ chức hệ thống và kết nối nhiều cấu phần để hình thành hệ sinh thái du lịch. Từ góc độ đó, Nghị quyết 26-NQ/TW khuyến khích hình thành các khu phức hợp du lịch-văn hóa-thể thao-giải trí-mua sắm, khu nghỉ dưỡng chăm sóc sức khỏe, cơ sở lưu trú du lịch chất lượng cao, quy mô lớn. Theo ông, mô hình tích hợp nhiều chức năng trong một không gian có thể tạo ra những giá trị gì cho điểm đến?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Thắng: Với phần lớn điểm đến, du khách luôn cần một hệ sinh thái du lịch tương đối hoàn chỉnh, gồm tài nguyên tự nhiên, văn hóa, hạ tầng kết nối và các dịch vụ như lưu trú, ăn uống, vận chuyển, mua sắm, vui chơi, giải trí và trải nghiệm. Khi những “điểm chạm” ấy được tổ chức thành một hệ thống thống nhất thì hiệu quả tạo ra sẽ rất khác.
Nếu một tập đoàn có đủ năng lực đầu tư đồng bộ nhiều cấu phần, điểm đến sẽ có lợi thế về tính thống nhất trong quy hoạch, chất lượng dịch vụ và bản sắc. Càng kết nối được nhiều nhu cầu trong một hành trình liền mạch, điểm đến càng có cơ hội giữ chân du khách.
Đặc biệt, với những mô hình quy mô lớn, nơi du lịch, giải trí, mua sắm, lưu trú và dịch vụ đời sống cùng hiện diện, giá trị tạo ra không chỉ giới hạn ở khách du lịch. Theo tôi, đây có thể trở thành một “động lực kép”: vừa kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng chi tiêu, vừa thu hút thêm chuyên gia, nguồn nhân lực chất lượng cao, doanh nhân và du khách quốc tế.
Thực tế, cách tiếp cận này đã được thể hiện tại một số điểm đến lớn. Chẳng hạn, Sunset Town ở Phú Quốc kết nối lưu trú, vui chơi, giải trí, ẩm thực, mua sắm và các chương trình biểu diễn về đêm; trong khi Sun World Fansipan Legend ở Sa Pa kết hợp cáp treo, tàu hỏa leo núi với không gian văn hóa, lễ hội và các trải nghiệm tâm linh. Những mô hình như vậy cho thấy giá trị không nằm ở việc có thật nhiều hạng mục, mà ở cách các hạng mục được kết nối thành một hành trình xuyên suốt, qua đó tăng khả năng giữ chân du khách và mở rộng không gian chi tiêu.
Phóng viên: Từ câu chuyện hệ sinh thái, có thể thấy, vai trò của doanh nghiệp còn ở khả năng kết nối các nguồn lực để tạo nên sức hút tổng thể cho điểm đến. Với mục tiêu đưa Đà Nẵng trở thành một trong ba cực tăng trưởng du lịch của cả nước, theo ông, cần phát huy vai trò của doanh nghiệp như thế nào để biến những lợi thế riêng có của Đà Nẵng thành động lực tăng trưởng thực sự?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Thắng: Theo tôi, Đà Nẵng có nhiều điều kiện thuận lợi để trở thành một cực tăng trưởng du lịch ở tầm khu vực và quốc tế. Lợi thế của Đà Nẵng không chỉ nằm ở vị trí, khả năng kết nối mà còn ở không gian phát triển rộng, với sự hội tụ của đô thị biển, cảng biển, sân bay, logistics, công nghệ cao, cùng hệ thống tài nguyên tự nhiên, văn hóa và di sản phong phú. Điều quan trọng là cần phải biến những lợi thế đó thành một hệ sinh thái có khả năng kết nối nhiều sản phẩm và hành trình trải nghiệm, để Đà Nẵng trở thành trung tâm kết nối các dòng khách và không gian du lịch trong khu vực miền trung.
Trong quá trình này, doanh nghiệp giữ vai trò rất quan trọng. Doanh nghiệp không chỉ đầu tư vào cơ sở lưu trú, vui chơi, giải trí hay các sản phẩm riêng lẻ, mà cần nhìn thấy cơ hội kết nối các lĩnh vực và các điểm đến thành một chuỗi giá trị. Những doanh nghiệp có năng lực có thể tham gia đầu tư dài hạn, phát triển sản phẩm mới, kết nối với các thị trường quốc tế và cùng địa phương hình thành những hệ sinh thái đủ sức cạnh tranh.
Tôi cho rằng, một cực tăng trưởng không có nghĩa là hút nguồn lực và khách về cho riêng mình, mà phải có khả năng thu hút, kết nối và lan tỏa giá trị tới các địa phương chung quanh. Đà Nẵng cần trở thành đầu tàu nhưng đồng thời phải kéo được các “toa tàu” cùng đi, thông qua liên kết về sản phẩm, hạ tầng, xúc tiến thị trường và phân bổ dòng khách. Khi đó, Đà Nẵng mới có thể phát huy đầy đủ vai trò cực tăng trưởng và tạo sức lan tỏa cho miền trung.
Phóng viên: Cùng với ba cực tăng trưởng du lịch là Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, Nghị quyết 26-NQ/TW định hướng Phú Quốc từng bước trở thành một cực tăng trưởng mới. Trong bối cảnh APEC 2027 mở ra cơ hội quốc tế đặc biệt cho Phú Quốc, theo ông, doanh nghiệp cần làm gì để biến cơ hội này thành động lực nâng tầm điểm đến trong dài hạn?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Thắng: Nghị quyết 26-NQ/TW định hướng Phú Quốc trở thành trung tâm du lịch nghỉ dưỡng biển cao cấp, cạnh tranh quốc tế, thu hút các sự kiện quốc tế lớn. Theo tôi, “cao cấp” không có nghĩa là từ bỏ các dòng khách phổ thông, mà bên cạnh thị trường đại trà, Phú Quốc cần hướng tới những phân khúc có khả năng chi tiêu cao hơn, đặc biệt là khách tìm kiếm sự riêng tư, chất lượng dịch vụ và trải nghiệm gắn với thiên nhiên.
Thời gian qua, Phú Quốc đã hình thành hệ sinh thái vui chơi, giải trí, sự kiện và dịch vụ hiện đại, đồng thời vẫn có lợi thế về biển đảo và nghỉ dưỡng cao cấp. Hai dòng sản phẩm nếu được phát triển cân bằng sẽ giúp gia tăng sức hấp dẫn, kéo dài thời gian lưu trú và mở rộng giá trị chi tiêu.
Một cực tăng trưởng không có nghĩa là hút nguồn lực và khách về cho riêng mình, mà phải có khả năng thu hút, kết nối và lan tỏa giá trị tới các địa phương chung quanh.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Thắng
Tổng Thư ký Liên chi hội Đào tạo du lịch Việt Nam,
Phó Hiệu trưởng, Trưởng khoa Du lịch, Trường đại học Công nghệ Đông Á.
Trong bối cảnh đó, APEC 2027 là một cơ hội rất đặc biệt để Phú Quốc nâng tầm thương hiệu và tiếp cận sâu hơn với thị trường quốc tế. Nhưng để biến cơ hội của một sự kiện thành giá trị lâu dài, doanh nghiệp phải nhìn xa hơn thời điểm sự kiện diễn ra. Những dự án, công trình và hạ tầng được đầu tư cho APEC cần được tính toán để tiếp tục phục vụ sự phát triển của Phú Quốc trong nhiều năm sau đó.
Việc một số doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư hạ tầng phục vụ APEC 2027 cho thấy vai trò của doanh nghiệp đang được mở rộng. Tại Phú Quốc, Sun Group tham gia một số dự án liên quan đến sân bay, giao thông kết nối và các công trình phục vụ APEC. Những hạ tầng này nếu được khai thác hiệu quả sau sự kiện sẽ tiếp tục trở thành một phần của hệ sinh thái điểm đến. Khi doanh nghiệp tiếp tục đồng hành cùng địa phương, không ngừng nâng cấp sản phẩm, dịch vụ, hạ tầng và chuẩn vận hành, Phú Quốc hoàn toàn có thể từng bước trở thành một thương hiệu điểm đến quốc tế của Việt Nam.
Phóng viên: Với những mục tiêu và định hướng mới của Nghị quyết 26-NQ/TW, ông kỳ vọng như thế nào về vai trò của cộng đồng doanh nghiệp trong giai đoạn phát triển mới của du lịch Việt Nam?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Thắng: Những thành tựu mà du lịch Việt Nam có được hôm nay là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng, trong đó có sự năng động, sáng tạo và nguồn lực rất lớn của cộng đồng doanh nghiệp. Trong giai đoạn mới, khi du lịch hướng tới chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh quốc tế, vai trò của doanh nghiệp càng trở nên rõ hơn.
Tôi kỳ vọng thời gian tới sẽ hình thành một lực lượng doanh nghiệp đầu tàu đủ tầm vóc, năng lực và khát vọng để kiến tạo sản phẩm mới, nâng chuẩn chất lượng dịch vụ và tạo ra những giá trị mới; đồng thời kết nối chặt chẽ với địa phương, các doanh nghiệp khác và những lĩnh vực liên quan để tạo sức lan tỏa rộng hơn.
Tôi tin rằng khi các nguồn lực được kết nối và phát huy đúng cách, doanh nghiệp sẽ thực sự trở thành lực lượng tiên phong, góp phần đưa du lịch Việt Nam phát triển mạnh hơn về chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!
