Khu bảo tồn biển Hòn Cau có tổng diện tích 12.500ha gồm đảo, vùng đệm và vùng phục hồi sinh thái. Riêng, đảo Hòn Cau rộng 140ha, cách đất liền 10km, còn có tên gọi địa phương khác là Cù Lao Câu. Hòn Cau chỉ đi vào mùa biển êm vào khung thời gian từ tháng 4 đến tháng 8 âm lịch. Từ đất liền, du khách chỉ cần đi tàu cao tốc khoảng 20 phút, những ngày biển động 30-40 phút.
Toàn bộ hòn đảo được bao bọc bởi hàng vạn khối đá với đủ loại màu sắc và hình thù kỳ thú, xếp xen kẽ giữa những thảm cỏ xanh mượt mà. Trên đảo, những bãi đá nhô lên với muôn hình vạn trạng độc đáo, có khả năng biến đổi màu sắc.
Đến với Bãi San Hô, du khách có thể lặn ngắm san hô, chiêm ngưỡng nhiều loài thủy sinh vật quý hiếm. Hang Yến với những vách đá dựng đứng, nơi từng có nhiều chim yến sinh sống.
Ngay cạnh hang Yến là hang Ba Hòn, hang được tạo ra bởi 3 tảng đá lớn dựng đứng. Đền thờ thần Nam Hải dành cho dân đi biển ghé cầu và có lễ hội vào rằm tháng tư. Ngoài ra, Cù Lao Câu còn có Giếng Tiên, Hang Tình Yêu, Khe Sung Sướng, Bãi Cá Suốt đang đợi bạn khám phá.
Cù Lao Câu là hòn đảo không cư dân, chỉ có bộ đội, thành viên bảo tồn nhằm xây dựng nơi đây trở thành “điểm đến” thiên nhiên. Hiện nay, trên đảo không có dịch vụ lưu trú mà chỉ có khoảng 20 phòng cho du khách mỗi khi biển động không thể vào đất liền.
Tại đây, du khách có thể sử dụng được điện năng lượng mặt trời sử dụng được khoảng 3 tiếng vào buổi tối; máy lọc nước biển để sinh hoạt, vệ sinh cá nhân trên đảo. Đặc biệt, du khách có thể trải nghiệm món ăn đặc sản của trên đảo. Ngoài ra, nhân viên dịch vụ còn hỗ trợ cho du khách cắm trại, tham quan trên đảo.
Khoảng tháng 5, đảo sẽ xuất hiện đàn cá heo bơi đến. Điều này cho thấy môi trường biển sạch và có nguồn thức ăn dồi dào. Mới đây, Hòn Cau còn xuất hiện cá voi. Hằng năm, Cù Lao Cầu trở thành nơi “nghỉ dưỡng” cho rùa biển lên đẻ.
Khu bảo tồn biển Hòn Cau sở hữu hơn 225 loài san hô cùng hàng trăm loài cá, động vật thân mềm và giáp xác quý hiếm, đặc trưng bởi tính đa dạng sinh học và các rạn san hô có độ bao phủ cao. Do đó, năm 2019, Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành quyết định phê duyệt Đề án phát triển du lịch sinh thái bền vững có sự tham gia của cộng đồng tại Khu bảo tồn biển Hòn Cau. Nhờ vậy, hằng năm, khu bảo tồn đều có các bạn tình nguyện viên trên khắp cả nước để bảo vệ rùa biển.
