Công cụ đánh giá thực trạng và định hướng nâng cao chất lượng điểm đến
Phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn là một định hướng quan trọng trong Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030. Trên thực tế, kể từ sau dịch Covid-19, loại hình du lịch xanh, thân thiện với môi trường sinh thái, trải nghiệm hoạt động du lịch gắn với nông nghiệp, nông thôn đã trở thành một trong những xu hướng chủ đạo được du khách nội địa và quốc tế ưa chuộng.
Phó Cục trưởng Du lịch Quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy nhận định: "Du lịch nông thôn ngày càng có vai trò quan trọng đối với phát triển du lịch và kinh tế nông thôn, góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy tiêu thụ nông sản, sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề. Đồng thời, bảo tồn cảnh quan, bản sắc văn hóa và phát huy tri thức bản địa".
Phó Cục trưởng Du lịch Quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy cho rằng, cộng đồng địa phương cần được xác định là chủ thể, trực tiếp tham gia và hưởng lợi từ quá trình phát triển du lịch nông thôn, nông nghiệp.
Phát triển phân khúc du lịch đầy tiềm năng này có thể kích thích tăng trưởng kinh tế địa phương, đóng góp vào tăng trưởng GDP, tạo việc làm cho người dân bản địa, cũng như giảm tính thời vụ của du lịch.
Du lịch nông thôn ngày càng có vai trò quan trọng đối với phát triển du lịch và kinh tế nông thôn, góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy tiêu thụ nông sản, sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề. Đồng thời, bảo tồn cảnh quan, bản sắc văn hóa và phát huy tri thức bản địa.
Phó Cục trưởng Du lịch Quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy
Hiện nay, tại nhiều địa phương, các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, du lịch làng nghề, du lịch sinh thái nông thôn đang từng bước hình thành và phát triển.
Thế nhưng, ở một số tỉnh, thành phố, các mô hình này còn phát triển tự phát, sản phẩm chưa thể hiện rõ bản sắc. Cùng với đó là năng lực quản trị điểm đến, chất lượng nguồn nhân lực, hạ tầng, bảo vệ môi trường và sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp, cộng đồng còn hạn chế.
Những vấn đề trên đã đặt ra yêu cầu cho ngành du lịch rằng cần xây dựng một bộ tiêu chí về du lịch bền vững cho các điểm du lịch nông thôn tại Việt Nam. Đây sẽ là công cụ chung để đánh giá thực trạng và định hướng nâng cao chất lượng điểm đến.
Theo Trung tâm Thông tin du lịch (Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam), việc xây dựng Bộ tiêu chí "Điểm đến du lịch nông thôn bền vững" không chỉ phục vụ việc đánh giá, xếp hạng mà còn giúp các địa phương nhận diện điểm mạnh, những nội dung cần cải thiện và xây dựng lộ trình phát triển phù hợp. Trên cơ sở ấy, bộ tiêu chí được tiếp cận theo hướng toàn diện, xem xét các yếu tố về quản trị, kinh tế-xã hội, cộng đồng, văn hóa, môi trường, hạ tầng, chất lượng dịch vụ, sản phẩm, thị trường và trải nghiệm du khách.
Lộ trình cụ thể để các mô hình du lịch nông thôn phát triển bền vững
Phó Cục trưởng Du lịch Quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy cho biết: "Bộ tiêu chí 'Điểm đến du lịch nông thôn bền vững' cần bảo đảm người dân thực sự là chủ thể, được tham gia và hưởng lợi công bằng. Các tiêu chuẩn cao hơn cần được triển khai theo lộ trình, phù hợp thực tiễn và không tạo thêm gánh nặng hành chính".
Dự thảo xây dựng Bộ tiêu chí "Điểm đến du lịch nông thôn bền vững" cho thấy, có 10 nhóm tiêu chí được tập trung đánh giá, bao gồm: quản lý điểm đến; bền vững kinh tế-xã hội và phúc lợi cộng đồng; bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa; bảo vệ môi trường và tăng trưởng xanh; hạ tầng và chất lượng dịch vụ; phát triển sản phẩm và trải nghiệm du lịch; xây dựng thương hiệu và marketing bền vững; trao quyền cho cộng đồng và bảo đảm công bằng xã hội; đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn.
Các tiêu chí này được đưa ra nhằm từng bước nâng cao năng lực quản trị, chất lượng sản phẩm và tính bền vững của điểm đến.
Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam thông tin, dự thảo về Bộ tiêu chí này có sự tham chiếu các chuẩn mực quốc tế. Nổi bật trong đó là Bộ tiêu chí điểm đến bền vững của Hội đồng Du lịch bền vững toàn cầu (GSTC), các định hướng của Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc (UN Tourism), tiêu chuẩn du lịch ASEAN và các mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc.
Quá trình vận dụng, tham chiếu những tiêu chí, tiêu chuẩn trên cần được nội địa hóa sao cho phù hợp với điều kiện phát triển khác nhau giữa miền núi, đồng bằng, ven biển, vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Đặc biệt, một trong những nguyên tắc được nhấn mạnh là "khung cứng - vận dụng linh hoạt". Theo đó, các yêu cầu cốt lõi về tuân thủ pháp luật, quản trị, an toàn, bảo vệ môi trường, bảo tồn văn hóa, quyền lợi cộng đồng và chất lượng dịch vụ cần được áp dụng thống nhất. Trong khi đó, những yêu cầu cao hơn về chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và tiêu chuẩn xanh cần có lộ trình phù hợp với điều kiện từng địa phương.
Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, việc hoàn thiện Bộ tiêu chí "Điểm đến du lịch nông thôn bền vững" nhằm hướng tới việc xây dựng công cụ thực tiễn hỗ trợ các địa phương nâng cao năng lực quản trị, phát huy tài nguyên và bản sắc văn hóa, cải thiện chất lượng sản phẩm, bảo vệ môi trường và nâng cao sinh kế cho cộng đồng.
Việc xây dựng Bộ tiêu chí "Điểm đến du lịch nông thôn bền vững" không chỉ phục vụ việc đánh giá, xếp hạng mà còn giúp các địa phương nhận diện điểm mạnh, những nội dung cần cải thiện và xây dựng lộ trình phát triển phù hợp.
