Từ tư duy đổi mới, lấy người dân làm trung tâm, công nghệ số làm công cụ và du lịch làm động lực, xã Lâm Bình đang mở ra hướng đi nhiều triển vọng cho phát triển kinh tế số gắn với du lịch bền vững.
Sau sáp nhập, xã Lâm Bình có diện tích hơn 327 km² với hơn 12.500 người, gồm 22 thôn, 19 dân tộc cùng sinh sống. Không gian hành chính mới không chỉ mở rộng dư địa phát triển mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy, tìm hướng đi phù hợp điều kiện thực tiễn địa phương.
Nằm ven lòng hồ thủy điện Tuyên Quang, sở hữu hệ sinh thái tự nhiên phong phú với tỷ lệ che phủ rừng hơn 78%, Lâm Bình có nhiều lợi thế để phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Hiện toàn xã có hơn 16 cơ sở homestay, hơn 10 cơ sở dịch vụ ăn uống phục vụ du khách. Hạ tầng số từng bước được cải thiện khi hơn 80% hộ dân có internet, khoảng 75% hộ sử dụng điện thoại thông minh.
Hiện nay, tại các thôn Khau Cau, Nà Khậu, Bản Bon... đã xuất hiện nhiều hộ dân tham gia sáng tạo nội dung trên các nền tảng YouTube, Facebook, TikTok, thu hút nhiều người xem và bước đầu tạo nguồn thu nhập ổn định. Tuy nhiên, hoạt động du lịch tại địa phương vẫn còn phân tán, sản phẩm chưa thật sự nổi bật. Việc sáng tạo nội dung số dù đã hình thành nhưng chủ yếu mang tính tự phát, thiếu sự liên kết và định hướng phát triển lâu dài.
Từ thực tiễn đó, Lâm Bình đã xây dựng đề án thí điểm “Làng sáng tạo nội dung số gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2026-2030”. Đây là bước đi cụ thể nhằm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Trương Văn Quang cho biết: “Trong bối cảnh chuyển đổi số trở thành xu thế tất yếu, phát triển kinh tế số vừa là yêu cầu, vừa là cơ hội để nâng cao thu nhập, rút ngắn khoảng cách phát triển giữa miền núi với khu vực thuận lợi hơn. Trên địa bàn xã đã có những cá nhân thành công trong sáng tạo nội dung số, nhưng còn thiếu sự liên kết. Vì vậy, việc xây dựng đề án nhằm hình thành mô hình phát triển mới, mang tính đột phá và có thể nhân rộng trong thời gian tới”.
Đề án được xây dựng có không gian phát triển tổ chức theo hướng làng sinh thái-văn hóa truyền thống gắn với nền tảng số, lấy các thôn Khau Cau, Nà Khậu, Bản Bon làm hạt nhân, kết nối với khu vực lòng hồ và các điểm du lịch khác. Một trong những sản phẩm đang được địa phương định hướng phát triển là trải nghiệm “Một ngày làm YouTuber”.
Với sản phẩm này, du khách không chỉ tham quan mà còn được trực tiếp tham gia đời sống bản địa, tự quay phim, dựng video và chia sẻ hành trình khám phá của mình trên không gian mạng. Cùng với đó, thành lập các “Tổ hạt nhân số cộng đồng” tại mỗi thôn. Đây sẽ là lực lượng hỗ trợ người dân tiếp cận kỹ năng số, từ quay dựng video, bán hàng trực tuyến đến thanh toán không dùng tiền mặt.
Sự đổi mới trong cách làm du lịch của Lâm Bình cũng tạo ấn tượng với nhiều du khách. Anh Đặng Ngọc Hà, du khách đến từ tỉnh Ninh Bình chia sẻ: “Điều thú vị khi đến du lịch tại Lâm Bình là gia đình tôi không chỉ được tham quan mà còn tự quay video, dựng nội dung về chuyến đi của mình. Cảm giác được sống cùng người dân địa phương và tự kể lại câu chuyện khiến chuyến đi trở nên đáng nhớ hơn nhiều”.
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Tô Viết Hiệp cho biết: “Thông qua đề án, chính quyền xã mong muốn tất cả người dân đều có thể trở thành một người kể chuyện bản làng. Người dân không chỉ bán nông sản mà còn quảng bá văn hóa, cảnh quan, con người Lâm Bình. Xa hơn, địa phương hướng tới hình thành các phiên chợ số phát trực tiếp ngay tại nương rẫy, bản làng, qua đó giúp người dân quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao thu nhập ngay trên quê hương mình”.
Đề án đặt ra những mục tiêu và lộ trình cụ thể, giai đoạn 2026-2028, phấn đấu hơn 60% hộ dân tham gia mô hình có hoạt động kinh tế số và được tiếp cận hạ tầng số cơ bản; thu hút hơn 3.000 lượt khách du lịch vào năm 2028; thu nhập của các hộ tham gia mô hình tăng tối thiểu 30% so với năm 2026; triển khai số hóa dữ liệu và thanh toán không dùng tiền mặt phù hợp điều kiện thực tế. Tổng kinh phí thực hiện đề án hơn 5,2 tỷ đồng, được phân kỳ đầu tư từ năm 2026 đến 2028.
Đáng chú ý, giai đoạn 2029-2030, xã hướng tới mục tiêu hơn 90% hộ dân được đào tạo và tham gia hoạt động kinh tế số; số hóa, quảng bá ít nhất 8 sản phẩm trở lên; 100% điểm du lịch có nội dung giới thiệu được chuẩn hóa trên môi trường số, từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế số cộng đồng gắn với du lịch bền vững.
Tại buổi làm việc với xã Lâm Bình về phát triển kinh tế số và du lịch, đồng chí Vương Ngọc Hà, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cho rằng, Lâm Bình có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch trải nghiệm với cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, bản sắc văn hóa đa dạng, ẩm thực phong phú cùng nhiều sản phẩm thủ công truyền thống.
Vì vậy, cần tiếp tục phát huy vai trò chủ thể của người dân trong phát triển kinh tế và du lịch cộng đồng. Đồng thời, ghi nhận đề xuất của địa phương về nâng cấp hệ thống giao thông liên vùng nhằm tăng cường kết nối, mở rộng không gian phát triển du lịch và thúc đẩy giao thương trong thời gian tới.
Đề án “làng nội dung số” ở Lâm Bình là cách làm mới trong phát triển du lịch và là bước chuyển trong tư duy phát triển ở vùng cao. Khi mỗi người dân trở thành một nhà sáng tạo, mỗi bản làng trở thành một không gian nội dung, những giá trị văn hóa bản địa sẽ được lan tỏa, mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững, góp phần nâng cao đời sống và giữ gìn bản sắc văn hóa cộng đồng.
