Nằm cách trung tâm thành phố Đà Nẵng khoảng 100km về phía nam, xã đảo Tam Hải nằm tách biệt với đất liền, một mặt giáp biển và ba mặt giáp sông. Tam Hải có nhiều danh lam thắng cảnh hoang sơ, kỳ vĩ với điểm nhấn là danh thắng Bàn Than-Hòn Mang-Hòn Dứa đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam (cũ) xếp hạng danh thắng cấp tỉnh ngày 20/9/2017 và được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích quốc gia ngày 24/2/2023.
Khu vực này có niên đại đến nay khoảng 400 triệu năm. Hình dạng, màu sắc các bậc đá nơi đây là biểu hiện của quá trình tiến hóa vỏ Trái đất, liên quan tới sự hình thành và tách giãn Biển Đông, đặc biệt là mang lại giá trị lớn đối với việc nghiên cứu và làm sáng tỏ các giai đoạn phát triển địa chất của vỏ Trái đất. Vì thế, Tam Hải được ví như “viên ngọc thô” và rất giàu tiềm năng để phát triển thành điểm đến xanh, hấp dẫn của thành phố Đà Nẵng và khu vực miền trung.
Dù sở hữu trong mình tiềm năng, tài nguyên khó nơi nào có được nhưng cách quản lý, vận hành, khai thác ở Tam Hải đã và đang bộc lộ rất nhiều bất cập.
Những ngày này, khi đến xã đảo Tam Hải, không khó để bắt gặp nhiều nhóm các bạn trẻ tìm đến để du lịch. Là điều hiển nhiên nếu các bạn trẻ này chỉ đến tham quan, chụp ảnh với làng bích họa, bãi đá… Tuy nhiên, thay vì đi du lịch thông thường, các du khách này lại chọn leo lên đỉnh núi Bàn Than-nơi có mặt giáp biển với vực thẳm chênh vênh, để thám hiểm, chụp ảnh... Hơn nữa, đây là khu vực rừng phòng hộ nhưng các nhóm du khách lại tổ chức cắm trại qua đêm mà không có sự kiểm tra, nhắc nhở, hoặc cắm biển cảnh báo nguy hiểm của chính quyền địa phương.
Cạnh đó, Hòn Mang, Hòn Dứa là hai đảo tách rời, nằm giữa biển, cách Bàn Than chỉ vài trăm mét về phía đông nam. Hòn Mang có diện tích khoảng 2ha, còn Hòn Dứa thì rộng hơn 11ha. Để qua được đây, mỗi du khách phải thuê ghe người dân chở qua với mức giá 100 nghìn đồng/người.
Các đảo này nằm biệt lập giữa bốn bề sóng nước, địa hình hiểm trở, nhiều ghềnh đá trơn trượt và có sóng điện thoại yếu. Nếu cần cầu cứu khi gặp nạn sẽ gặp trở ngại rất lớn. Hơn nữa, khi qua bên Hòn Mang, Hòn Dứa, đa phần người dân và du khách chỉ đem theo nước uống, thức ăn mà ít mang theo các dụng cụ y tế hỗ trợ khi gặp tai nạn thương tích. Cạnh đó, nhiều người còn tổ chức uống rượu, bia tại đây và xuống nước để tắm sau bữa nhậu càng khiến nguy cơ về đuối nước, đột quỵ. Đặc biệt, việc tổ chức cắm trại qua đêm tại các khu vực này, người dân và du khách đều tổ chức đốt lửa trại, hoặc dùng than củi để nướng thức ăn. Hiện đang là cao điểm của mùa nắng nóng nên rất dễ xảy ra cháy rừng.
Đáng lưu ý khi loại hình giao thông chở khách qua đảo không được phép hoạt động nhưng đang diễn ra hằng ngày trên địa bàn xã đảo Tam Hải. Hơn nữa, Tam Hải với tiềm năng du lịch nhưng việc kiểm tra, kiểm soát lưu lượng du khách đến địa bàn để du lịch, lưu trú gần như không có sự quản lý.
Ngoài ra, loại hình dùng ca-nô tổ chức chở khách ra để lặn biển, ngắm san hô và chèo SUP hoạt động công khai, quảng cáo rầm rộ dù vẫn chưa được cấp phép. Hiện trên địa bàn xã Tam Hải có hai cơ sở lưu trú được đăng ký theo loại hình nhà nghỉ, đa phần còn lại là các homestay nhưng nhiều cơ sở chưa được cấp phép hoạt động nhưng vẫn mở cửa đón khách.
Là một người ưa thích đến các địa điểm du lịch xanh, anh Nguyễn Văn Hải, 29 tuổi, ở thành phố Huế cho hay, khi tìm hiểu về xã đảo Tam Hải trên các mạng xã hội như facebook, tiktok, youtube… thì thấy rất hào hứng và muốn đến đây để khám phá, du lịch. Tuy nhiên, so với nhiều nơi thì khi đến đây thì mọi thứ còn quá hoang sơ và thấy có nhiều điều cần phải “cải tạo” để du lịch Tam Hải phát triển xứng tầm.
“Đơn cử như các quán ăn ở Tam Hải với nhiều loại hải sản rất tươi ngon nhưng rất ít cửa hàng có bảng niêm yết giá. Điều này rất dễ gây tâm lý sợ bị “chặt chém giá” cho du khách. Hơn nữa, là một nơi có du lịch và muốn phát triển nó nhưng các quán ăn này ruồi rất nhiều. Bản thân tôi rất quan ngại khi đến nơi được ví “điểm đến du lịch xanh như Tam Hải” mà chất lượng môi trường lại tệ đến như vậy”, anh Hải nói.
Còn với bạn Võ Thị Thùy Dung đến từ tỉnh Quảng Trị chia sẻ, bản thân đã đi du lịch tại xã đảo Tam Hải nhiều lần vì là điểm đến đẹp, hoang sơ, nhưng hoạt động du lịch nơi đây còn tự phát. Phần lớn hoạt động du lịch tại Tam Hải vẫn còn nhỏ lẻ, dựa vào cộng đồng và chưa được quy hoạch bài bản như nhiều nơi. Đặc biệt, nhiều dịch vụ trải nghiệm và vui chơi tại đây vẫn chưa có đăng ký kinh doanh chính thức nên cũng tiềm ẩn nguy cơ về mất an toàn.
Một trong những trở ngại khi đến xã đảo Tam Hải là phương tiện giao thông. Sau rất nhiều thời gian chờ đợi, vừa qua, Ủy ban nhân dân xã Tam Hải đã tổ chức khánh thành và đưa vào sử dụng hai chiếc phà Tam Hải. Hai chiếc phà mới được đóng bằng thép chuyên dụng, sử dụng động cơ diesel hiện đại, có chiều dài 30,6m, rộng 8,16m, trọng tải toàn phần 32,6 tấn, sức chở 80 hành khách, công suất 304 mã lực và 3 thuyền viên.
Dù chỉ mới đưa vào hoạt động nhưng hai chiếc phà này đã bộc lộ rất nhiều nhược điểm. Các gờ chống trượt, giảm tốc được thiết kế khá dày và sát nhau. Nếu vận tốc chậm hoặc nhẹ ga thì không thể qua được. Ngược lại, nếu người điều khiển không tốt và mạnh ga thì rất dễ va chạm với những phương tiện khác, gây tai nạn dây chuyền ngay trên phà. Đặc biệt, phần nâng hạ của phà khi cập bến khiến khi xe ô-tô gầm thấp không thể qua được. Thực tế đã chứng minh khi xảy ra nhiều trường hợp va chạm, gây hư hỏng phần cản trước xe ô-tô của người dân, du khách khi di chuyển lên phà.
Trước thực tế những bất cập nêu trên, phóng viên Báo Nhân Dân đã nhiều lần liên hệ làm việc với Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tam Hải bằng các phương thức khác nhau trong nhiều ngày, trong đó có đặt lịch làm việc, gửi nội dung câu hỏi phản ánh. Tuy nhiên, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tam Hải từ chối trả lời với nhiều lý do khác nhau.
Mới đây nhất, trong buổi làm việc của lãnh đạo Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng với chính quyền xã Tam Hải, lãnh đạo thành phố nêu rõ, xã Tam Hải cần xác định rõ tầm nhìn xây dựng xã đảo theo hướng đô thị du lịch sinh thái, hiện đại, bền vững, đồng thời phải tạo ra những dấu ấn riêng và điểm nhấn đặc sắc để thu hút du khách. Thế nhưng với những vấn đề liên quan du lịch nêu trên đã và đang bộc lộ rất nhiều bất cập thì mục tiêu định hướng phát triển xã Tam Hải theo hướng du lịch cộng đồng và đô thị du lịch sinh thái rất khó thành hiện thực.
